Wynalazek -niniejszy dotyczy -urzadze¬ nia do przesuwania szczotek pradnicy w celu zmiany jej biegunowosci, a w szcze¬ gólnosci kontaktów koncówkowych tych szczotek. Zastosowaniem wynalazku jest urzadzenie do zmieniania biegunowosci pradnic elektrycznych, napedzanych zapo- moca osi wagonów kolejowych. W urza¬ dzeniu tern pierscien przesuwajacy szczot¬ ki zaopatrzony jest w ramiona stykowe, biegnace od tego pierscienia ku osi jego obrotu, gdzie ramiona te lacza sie przegu¬ bowo lufo obrotowo z nieruchomemi kon¬ taktami koncówjkowemi. Urzadzenie tego rodzaju jest korzystne, poniewaz wytwa¬ rza zawsze dobry styk pomiedzy rzeczo- nemi ramionami i nieruchomemi konców¬ kami i jednoczesnie nie wytwarza o- poru tarcia podczas przesuwania szczo¬ tek na kat wymagany do zmiany bie¬ gunowosci pradnicy podczas zmiany kie¬ runku biegu wagonów. Posiada to do¬ niosle znaczenie, poniewaz szczotki na¬ stawiane sa na ten kat samoczynnie ce¬ lem przelaczenia pradnicy jedynie tylko przez sile tarcia pomiedzy temi szczotka¬ mi i przelacznikiem.Urzadzenia powyzszego irodzaju dzia¬ laly w praktyce bardzo dobrze, lecz wy¬ magaly starannego i fachowego wyregulo¬ wania czesci, a to dlatego, aby plaskie konce ramion stykowych obracaly sie pod¬ czas przelaczania pradnicy scisle w pla¬ szczyznie prostopadlej do osi obrotuSiBczótek. W razie niedokladnego Wyfezu- lo\feniasMadoNryc^ piesci urzadzenia, ra¬ miona stykowe tiie^ Stykaly sie nalezycie swenii plaskieiiii koncami z nieruchomemi koncówkami stykowemi, wskutek czego zmniejszala sie powierzchnia styku pomie¬ dzy temi narzadami, zwiekszal sie opór cierny, przeciwstawiajacy sie obrotowi tych ramion i pierscieniowi przesuwajace¬ mu szczotki, oraz zuzywaly sie i wypacza¬ ly dosc delikatne czesci stykowe, W urzadzeniu powyzszego rodzaju w mysl wynalazku ramiona stykowe lub kontakty nieruchome, albo jedne i drugie jednoczesnie sa tak osadzone, iz moga wy¬ ginac sie we wszystkich, kierunkach z wy¬ jatkiem w plaszczyznie obrotu szczotek.Dzieki temiu otrzymuje sie w tern urza¬ dzeniu scisle równolegle do siebie po¬ wierzchnie kontaktowe, bez potrzeby bar¬ dzo starannego i dokladnego, poczatkowe¬ go wyregulowania czesci skladowych tego urzadzenia, przyczem te dobre kontakty nie psuija sie pomimo niedokladnosci, mo¬ gacych powstac w tem urzadzeniu podczas trudnych warunków pracy pradnicy w wa¬ gonie kolejowym, np. gdy wagon toczy sie przez dluzszy czas po bardzo nie¬ równym torze.Na rysunku uwidoczniono, tytulem przykladu, wykonanie urzadzenia w mysl wynalazku, gdzie fig, 1 przedstawia prze¬ krój podluzny konca walu pradnicy, zao¬ patrzonego w urzadzenie w mysl wynalaz¬ ku, fig. 2 — widok konca nieruchomych kontaktów szczotkowych, widocznych rów¬ niez na fig. 1, fig. 3 — widok zboku w wiekszej podzialce skrajnego kontaktu Szczotkowego, widocznego takze na fig. 1, fijg. 4 — widok konca odmiennej obsady kontaktów szczotkowych, a fig. 5 — 'widok tych obsad zgóry.Wal a pradnicy osadzony jest we wspor¬ niku koncowym 6, dzwigajacym skrzynke lozyskowa b1, mieszczaca odpowiednie lo¬ zysko tego walu. Na wale a osadzony fest komutator c, zaopatrzony w szczotki c1, c2, osadzone w obsadkach d1, d2, dzwiganych przez sworznie szczotkowe e, e1, wystaja¬ ce z bloków l1, f2, [umieszczonych z zasto¬ sowaniem izolacji na trzymadle szczotko- wem obrotowem g w ksztalcie pierscienia.Prad elektryczny doplywa do obsadek d1, d2 i odplywa z nich przez wygiete ramio¬ na przewodzace h1, h2, których dolne kon¬ ce przecinaja sie z przedluzeniem osi ob¬ rotu walu a i maja postac tarcz A3, h4, wsunietych z pewnem tarciem pomiedzy szczeki sprezynujacych kontaktów szczo¬ teczkowych j1, j2. Jeden z tych konców tarczowych h4 oznaczony jest na fig. 2 li- njami przerywanemi. Ramie h1 jest pola¬ czone bezposrednio ze szczytem bloku f1, ramie zas h2 jest nalozone na tym bloku na ramieniu h1 z. zastosowaniem izolacji.Blok f2 jest polaczony elektrycznie ze swem ramieniem h2 zapomoca przewodu tasmowego k, obejmujacego trzymadlo szczotkowe g. Podczas obracania walu pradnicy w jednym kierunku szczotki c1, c2 oraz czesci z niemi polaczone zatrzy¬ mane zostaja przez odpowiednie wystepy w taiki sposób, iz znajdmja sie w plaszczy¬ znie prostopadlej do plaszczyzny fig. lf przyczem szczotka c1 znajduje sie np. zty- lu, a szczotka c2 zprzodu tej ostatniej plaszczyzny. Podczas odwracania kierun¬ ku obrotów pradnicy szczotki c1 i c2 obró¬ cone zostaja zapomoca komutatora c, wskutek tarcia sie ich o niego wzdluz lu^ ku, posiadajacego *w przypadku pradnicy dwuszczotkowej 180°. Trzymadlo szczotko¬ we g, osadzone przeciwciernie, czyni la- twerni i pewnem to odwracanie kierunku biegu pradnicy, podczas którego tarczowe konce A3, h4 ramion h1, h2 zostaja obróco¬ ne z niewielkiem tarciem w zacisku szczek kontaktów j1 i j2. Mechanizm powyzszego rodzaju jest juz ogólnie znany.W urzadzeniu w mysl niniejszego wy¬ nalazku kontakty szczoteczkowe j1 i ;2 nie sa jednak przymocowane sztywno do - 2 —bloków koncówkowych l1, l2, lecz do ka- blaków sprezynujacych m1, m2, przymoco¬ wanych do tych bloków w laki sposób, iz kablzyki te znajduja sie w plaszczyznach równoleglych do plaszczyzny obrotów pierscieniowego trzymadla szczotkowego g. Kablaki m1, m2 moga byc wylkonane z jednego lub kilku zlozonych pasków me¬ talowych. W danym przykladzie (fnig. 2 i 3) kablaki te wykonane sa z podwójnych pa¬ sków miedzianych, których konce sa ugiete ku sobie we dwoje takf iz paski te tworza plaski i waski kablak, któreigo czesc srod¬ kowa jest pnzynitowana do wspornika n (fig. 3) po uprzedniem usztywnieniu jej zapomoca paiska miedzianego o, wsuniete¬ go pomiedzy te czeisc kablaka i wspornik n. Zagiete ku sobie konce pasków, tworza¬ cych ten kablajk, isa przynitowane do plyt¬ ki p, do której przysrubowany jest zapo¬ moca srubki r sprezynowy kontakt szczo¬ teczkowy j1, j2. Szerokosc pasków, tworza¬ cych kablajki m1, m2, jest w miejscu Ach za¬ giecia x (fig. 2) nieco mniejsza, a to dlate¬ go, aby kablaki te uginaly sie pod naci¬ skiem latwiej i giely sie jedynie w miejscu tydh zagiec.Jezeli wiec ramiona h1, h2 zostaly osa¬ dzone nieprawidlowo lub jezeli jedno z tych .ramion nie chce obracac sie z jakiej¬ kolwiek przyczyny wokolo swego tarczo¬ wego konca h3, lub h4, w plaszczyznie sci¬ sle prostopadlej do osi walu a, to wtedy, dzieki urzadzeniu powyzszemu, kontakt szczoteczkowy j1 laib j2, wlasciwy temu ra¬ mieniu, dostosowuje sie samoczynnie do kata, który tworza ze soba wtedy te ra¬ miona. Nastepuje to dzieki prawie uniwer¬ salnemu uginaniu sie kablaka, na którym osadzony jest ten kontakt szczoteczkowy, który jednak nie moze sam obrócic sie w plaszczyznie obrotu trzymadla szczotko¬ wego g, poniewaz kablaki m*, m2 sa umo¬ cowane sztywno i nieruchomo w tej pla¬ szczyznie.W pewnych przypadkach do kablaika m2 mozna przymocowac oslone q (fig. 3) celem uchronienia kontaktu szczoteczko¬ wego j2 od zanieczyszczenia odpadkami bawelnianemi, uzywanemi przez obsluge pradnicy do oczyszczania omawianego u- rzadzenia. Kontakty szczoteczkowe /\ j2 tworza bowiem (kilka ,,palców" (fig. 4), które sklonne sa do chwytania odpadków bawelnianych i zanieczyszczania sie niemi, jezeli nie sa nalezycie osloniete.W urzadzeniu odmiennem, uwidocznio- nem na fig. 4 i 5, kaiblajk sprezynujacy m zwrócony jest pod katem prostym do osi podluznej umieszczonego na nim kontaktu szczoteczkowego /'.W razie potrzeby kazdy kontakt j1, j2 mozna umiescic nie na jednym, lecz na wiekszej liczbie kablaków sprezynuja¬ cych, z których jeden umieszczony jest na drugim, a ostatni przymocowany jest do wspornika koncówkowego m. Mozna rów¬ niez przedluzyc trzon kontaktów j1, j2 i zagiac go tak, aby utworzyl kablak spre¬ zynujacy, który przymocowuje sie do ka¬ blaka isprezynujacego, przytwierdzonego do wspornika koncówkowego n. W kazdym jednak przypadku urzadzenie powyzsze nie powinno sie giac w plaszczyznie obro¬ tu czesci ramion h1, h2, lecz moze giac sie we wszelkich innych kierunkach. Wobec tego urzadzenie powyzsze nie jest nigdy sztywne i nie przeszkadza obrotowi pier¬ scieniowego trzymadla szczotkowego g podczas zmiany biegunowosci pradnicy, utrzymuje natomiast zawsze dobre styki i dobra ich przewodnosc elektryczna, za¬ pobiegajac spalaniu, zuzyciu lub zniszcze¬ niu stykajacych sie ze soba powierzchni.Srubke r wsuwa sie nieco jej koncem do wnetrza kablaków m2, rn1 (fig. 3 i 5).Dzieki temu w razie nadmiernego nacisku na te kablaki, czyli gdy powstaja w nich ^byt wielkie naprezenia, koniec srubki r styka sie z przeciwlegla strona kablaka, przymocowana sztywnie do wspornika n, ograniczajac uginanie sie kablaka. — 3 —Wspornik n posiada na fig. 3 wysunie¬ te ku górze i wygiete nieco przedluzenie n1, a na fig. 5 — wysuniete na bolki i wy¬ giete równiez uszka n2. Te uszka i prze¬ dluzenie n1 zapobiegaja zbytniemu od¬ ksztalcaniu kablaków m1, m2 pod wpily- wem nacisku.Obok nieruchomych kontaktów szczo¬ teczkowych z1, ;2, osadzonych przegubowo w sposób powyzszy, ramiona h1, h2 moga posiadac drugie takiez same przeguby, a to dlatego, aby ich konce h3, h4 dostoso¬ wywaly sie równiez do nieprawidlowych polozen tych rainiom. PL