Przedmiotem wynalazku jest elektromagnetyczny przekaznik czasowy majacy szerokie zasto¬ sowanie do ukladów przylaczajacych zero-gwiazda-trójkat, do sterowania na przyklad zespolami pompowymi za pomoca manometrów kontaktowych, presostatami lub wylacznikami plywako¬ wymi, do rozruchu silników lub zmiany kierunku ich obrotów oraz wszedzie tam, gdzie jest korzystna, albo potrzebna pewna, okreslona lub regulowana zwloka czasowa.Z literatury technicznej, literatury patentowej oraz przemyslowego stosowania znana jest znaczna ilosc przekazników o bardzo zróznicowanej budowie i róznorakim przeznaczeniu.Ze zgloszenia w Polsce wynalazku Nr P.206369 pt.: „Elektroniczny przekaznik czasowy" znany jest przekaznik, w którym równolegle do czlonu czasowego, zlozonego z polaczonych elementów R i C wlaczone jest skompensowane termiczne zródlo napiecia zadanego, skladajace sie z polaczonych ze soba szeregowo rezystorów i potencjometru oraz termistora, polaczonego równo¬ legle z jednym z rezystorów. Suwak potencjometru zródla napiecia zadanego jest polaczony z ujemnym wejsciem komparatora, a punkt polaczeniowy z dodatnim wejsciem tego komparatora.Przedstawiony przekaznik czasowy posiada stosunkowo skomplikowanabudowe. Z przemys¬ lowego stosowania do przelaczników zero-gwiazda-trójkat znane sa elektromechaniczne przeka¬ zniki czasowe z mechanizmem zegarowym, napedzane synchronicznymi silniczkamielektrycznymi.Posiadaja one krótki i dlugi zakres czasowy. Przekazniki te posiadaja budowe i znaczna mase.Wada ich jest równiez mala odpornosc na wilgoc, zwlaszcza silniczków elektrycznych.Istota przekaznika zwlocznego wedlug wynalazku polega na tym, ze do dwóch zacisków pradu zasilania podlaczona jest galaz zlozona z polaczonych szeregowo pierwszego przekaznika elektro¬ magnetycznego i ukladu prostowniczego, do której z kolei podlaczone sa poprzez zestyki pier¬ wszego przekaznika trzy równolegle wzgledem siebie galezie. Pierwsza z tych galezi sklada sie z polaczonych szeregowo dlawika kompensujacego i kondensatora, druga jest ukladem rezystyw¬ nym, a trzecia stanowi drugi przekaznik elektromagnetyczny. Galezie te polaczone sa, korzystnie poprzez rezystor regulujacy, z pierwszym zaciskiem pradu zasilania, do którego oraz do zacisku trzeciego polaczony jest zestyk drugiego przekaznika. Uklad prostowniczy stanowi dioda z dola¬ czonym równolegle szeregowym ukladem kondensatorai rezystora. Uklad rezystywny sklada sie z polaczonych szeregowo potencjometru nastawnego oraz rezystora zabezpieczajacego.f i 2 137066 J -, [ ff ..„.^ Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest jego prostota i latwosc wykonania z typowych, powszechnie stosowanych elementów. W przypadku zazycia lub uszkodzenia poszczególnych elementów wymiana ich jest latwa i prosta, taka jest rjiwniez zmiana przedzialów czasowych zwloki. Zaleta urzadzenia jest równiez stosunkowo niehuzy jego ciezar i niewielkie rozmiary.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest w przykladzie wykonania zilustrowanym rysun¬ kiem ukladu ideowego. Do zacisków 1 i 2 pradu zasilania n odlaczony jest przekaznik elektromag¬ netyczny Pi 220 V na prad przemienny 50 Hz z zestykami Pn, a z zacisku 2 wyprowadzony jest uklad prostowniczy Up, zlozony z diody Di z dolaczonym równolegle szeregowym ukladem kompensujacym w postaci rezystora Ri i kondensatora kompensujacego Ci. Przekaznik elektro¬ magnetyczny Pi oraz uklad prostowniczy Up polaczone sa poprzez zestyki Pn z trzema równoleg¬ lymi wzgledem siebie galeziami, które polaczone sa poprzez rezystor regulujacy R4 z zaciskiem 1.Pierwsza z trzech równoleglych galezi sklada sie z dlawika Dl, kompensujacego z nim szeregowo kondensatora Ci elektrolitycznego o napieciu pracy 350 V i pojemnosciach 150+ 100 + 47 /xF.Druga galaz sklada sie z potencjometru nastawnego R2 i polaczonego z nim szeregowo rezystora zabezpieczajacego R3. Trzecia galaz stanowi przekaznik elektromagnetyczny P2 na prad staly o napieciu pracy 110+200 V. Zestyki P2-1 przekaznika elektromagnetycznego P2 polaczone sa z zaciskami 1 i 3. Potencjometrem nastywnym R2 nastawia sie czas dzialania przekaznika elektro¬ magnetycznego P2, a rezystor zabezpieczajacy R3 zabezpiecza przed zwarciem kondensatora C2 z potencjometrem nastywnym R2. Impuls sterowniczy z zacisków 1 i 2 powoduje równoczesne zadzialanie dwóch przekaznikówelektromagnetycznychPi i P2. Przekaznik elektromagnetycznyPi pracuje przez okres trwania impulsu, natomiast przekaznik elektromagnetyczny P2wraz z zalaczo¬ nym równolegle kondensatorem C2 zasilany jest w krótkotrwalym czasie impulsem uzyskanym z bezwladnosci przekaznika okolo 20 ms z zestyków biernych Pn przekaznika elektromagnety¬ cznego Pi. Uzyskany w ten sposób potencjal w kondensatorze C2 podtrzymuje zwore elektromag¬ nesu przekaznika elektromagnetycznego P2 wraz z zestykami P2-1. Potencjometr nastawny R2 i rezystor zabezpieczajacy R3 reguluja czas rozladowania kondensatora C2, a tym samym reguluja dzialanie przekaznika elektromagnetycznego P2. Dobór rezystora regulujacego R4 uzalezniony jest od wartosci napiecia przekaznika (rezystencji) elektromagnetycznego P2 oraz pojemnosci konden¬ satora Ci. Czas zwloki uzyskuje sie miedzy zaciskami 1 i 3. W przedstawionym przykladzie zwloka wynosi od 1 do 24s.Aby uzyskac zwloke do okolo 60 s nalezy zastosowac prostownik dwupolówkowy i odpowied¬ nia pojemnosc kondensatora C2.Zastrzezenia patentowe 1. Elektromagnetyczny przekaznik czasowy, znamienny tym, ze do zacisków (1 i 2) pradu zasilania podlaczona jest galaz zlozona z polaczonych szeregowo pierwszego przekaznika elektro¬ magnetycznego (Pi) i ukladu prostowniczego (Up), a ponadto równolegle do tej galezi podlaczone sa poprzez zestyki (Pn) pierwszego przekaznika trzy równolegle wzgledem siebie galezie, z których pierwsza sklada sie z polaczonych szeregowo dlawika kompensujacego (Di) i kondensatora (C2), drugajest ukladem rezystywnym, a trzecia stanowi drugi przekaznik elektromagnetyczny (P2), przy czym galezie te polaczone sa korzystnie poprzez rezystor regulujacy (R4) z zaciskiem (1), a zestyki (Pn) drugiego przekaznika polaczone sa z zaciskiem (1) oraz zaciskiem (3). 2. Przekaznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad prostowniczy (Up) stanowi dioda (D1) z dolaczonym równolegle szeregowym ukladem kondensatora (Ci) i rezystora (Ri). 3. Przekaznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad rezystywny sklada sie z polaczonych szeregowo potencjometru nastawnego (R2).137066 PL