Poniewaz kamienie szlifierskie, wyko¬ nane z kamienia naturalnego, rzadko po¬ siadaja odpowiednia strukture, zdecydo¬ wano sie przejsc do wyrobu kamieni szli¬ fierskich z betonu. Wiekszosc jednak ka¬ mieni szlifierskich, wykonanych z betonu, nie dawala zadowalajacych rezultatów, po¬ niewaz kamienie te, pomimo zwyklego uzbrojenia, pekaly. Beton, jak wiadomo, przy wiazaniu sie wywiazuje cieplo. Po¬ niewaz wiec zewnetrzna temperatura ka¬ mienia jest nizsza niz temperatura wiaza¬ nia sie, wystepujaca we wnetrzu 'kamienia, to skutkiem tych róznic temperatury po¬ wstaja róznice naprezenia, które w wyro¬ bach z betonu statycznie naprezanych nie wywieraja szkodliwego dzialania, w ka¬ mieniach szlifierskich jednak, które sa na¬ prezane nietylko skutkiem nacisku na ich powierzchnie, lecz i skutkiem duzej sily odsrodkowej, moga spowodowac odpada¬ nie czesci, a nawet calkowite rozpadanie sie kamieni. Naprezenia, wystepujace przy twardnieniu kamienia, powoduja zjawianie sie cienkich rys na jego powierzchni.Wedlug wynalazku niniejszego udaje sie wytworzyc pewny w pracy kamien szli¬ fierski z betonu, jesli postarac sie o to, aby temperatura otoczenia kamienia podczas wiazania sie i twardnienia betonu byla zrównana z temperatura, wystepujaca we wnetrzu kamienia. W tym celu w kamieniu mozna wykonac wydrazenia, w które wsta¬ wia sie cieplne przyrzady pomiarowe, jaktermoelementy lub termometr, sluzace do obse$yó^nidi,f1^$tepU)ace) temperatury.Wyrownaiiie tempieratury pomieszcze¬ nia, w Wtórem odbywa sie wiazanie sie ka¬ mienia szlifierskiego, moze byc w ten spo¬ sób przeprowadzone, i£ do tego pomie¬ szczenia doprowadza sie cieple powietrze lub tez pomieszczenie to ogrzewa sie od¬ dzielilem! piecami lub przewodami grzej- nemL Mozna tez otoczyc kamien oslona, która przeszkadza promieniowaniu ciepla.Oslone te mozna równiez sztucznie utrzy¬ mywac w odpowiedniej temperaturze. Do¬ brze jest zmierzyc ilosc wilgoci w powie¬ trzu pomieszczenia, w którem znajduje sie kamien szlifierski podczas wiazania sie.Jezeli otoczenie kamienia szlifierskiego jest ogrzewane, to powietrze, otaczajace kamien, nie powinno byc zbyt suche, po¬ niewaz w tym przypadku woda ulatnia sie z kamienia * zbyt szybko, co szkodliwie wplywaloby na wiazanie sie betonu.Obserwowanie temperatury jest wazne nietylko przy wyrobie kamienia szlifier¬ skiego, lecz takze podczas pracy kamienia.Skutkiem silnego przyciskania drzewa szlifowanego i szybkosci obrotowej kamie¬ nia, na powierzchni szlifujacej powstaja podczas pracy wskutek tarcia temperatury ponad 100°. Poniewaz, celem splókiwania zeszlifowywanego drzewa z kamienia szli¬ fierskiego, kamien ten stale jest zanurzo¬ ny w miazdze, znajdujacej sie w korycie, i spryskiwany woda, to powierzchnia ka¬ mienia podlega silnym zmianom tempera¬ tury. Zwlaszcza na poczatku kazdego okre¬ su szlifowania, po okresie bezruchu, rózni¬ ce miedzy temperatura wskutek tarcia ka¬ mienia a temperatura wody miazgi sa znaczne. Jezeli kamien szlifierski pracuje przez czas dluzszy, to woda, znajdujaca sie stale w obiegu, nagrzewa sie i róznica mie¬ dzy temperatura wskutek tarcia a tempe¬ ratura wody znacznie sie zmniejsza. Tem¬ peratura wskutek tarcia, powstajaca na powierzchni kamienia szlifierskiego, roz¬ przestrzenia sie do wnetrza kamienia po¬ woli, skutkiem malego cieplnego przewod¬ nictwa kamienia szlifierskiego. Wytwarza sie wiec, duza róznica cieplna miedzy po¬ wierzchnia a wnetrzem kamienia. Napre¬ zenia, wystepujace we wnetrzu kamienia skutkiem tej róznicy temperatur, moga sie stac tak duzemi, iz doprowadzaja do zni¬ szczenia struktury kamienia. Niebezpie¬ czenstwo takiego zniszczenia kamienia szli¬ fierskiego jest Zwlaszcza duze przy rozpo¬ czeciu pracy kamienia po zwyklych prze¬ rwach w pracy, trwajacych tygodnie.Na opisane powyzej przebiegi podczas szlifowania dotychczas prawie nie zwraca¬ no uwagi. Mierzono jedynie temperature miazgi drzewnej pod kamieniem szlifier¬ skim i sadzono, ze z tej temperatury moz¬ na wyciagnac wskazówki do postepowania podczas pracy. Zwiazek miedzy temperatu¬ ra wskutek tarcia na powierzchni kamienia szlifierskiego a nagrzaniem sie kamienia wewnatrz pozostawal przytem bez uwzgled¬ nienia. Zapomoca obserwowania tempera¬ tury miazgi drzewnej nie udalo sie regulo¬ wac obciazenia kamienia szlifierskiego tak, aby calkowicie uniknac uszkodzen, a na¬ wet rozlatywania sie kamieni.Opisane ponizej urzadzenie dalo moz¬ nosc stale obserwowac zmiany temperatu¬ ry w róznych miejscach kamienia szlifier¬ skiego i w zwiazku z pomiarami tempera¬ tury wytworzonej miazgi drzewnej oraz wody natryskowej tak regulowac przebieg szlifowania, iz wady, prowadzace do roz¬ padania sie kamieni, zostaja zupelnie usu¬ niete. W tym celu w róznych miejscach we wnetrzu kamienia szlifierskiego osadzone sa termoelementy, które sa równomiernie rozmieszczone na obwodzie i szerokosci kamienia szlifierskiego albo tez w inny od¬ powiedni sposób. Temperatury, panujace w róznych miejscach wnetrza kamienia szli¬ fierskiego, wytwarzaja odpowiedni do da¬ nej temperatury, mocniejszy lub slabszy prad elektryczny, który zapomoca odpo- - 2 —wiednich urzadzen zostaje przenoszony na przyrzad pomiarowy lub tez sposobem cia¬ glym rejestrowany. Przyrzad pomiarowy moze byc nacechowany wedlug stopni cie¬ pla.Rysunek przedstawia przekrój po¬ przeczny przykladu wykonania urzadzenia do obserwowania temperatury we wnetrzu kamienia szlifierskiego. Termoelementy /, 2, 3, 4 tak sa osadzone w odpowiednich miejscach masy kamienia szlifierskiego 9, iz miejsca 5, 6, 7, 8, w których spotykaja sie oba druty, tworzace termoelementy, le¬ za od zewnetrznej strony kamienia 9. W wale 11 jest wykonany zlobek lub kanal 12, w którym prowadzone sa druty termo- elementów /, 2, 3, 4, przechodzace przez tuleje 10 do kolektora 24 z pierscieniami slizgowemi. Kolektor 24 sklada sie z tylu pierscieni miedzianych 13, 14, 15, 16, ile jest termoelementów, oraz z jednego pier¬ scienia konstantanowego 17. Miedziane druty termoelementów sa przymocowane do pierscieni miedzianych 13, 14, 15, 16, a druty konstantanowe poszczególnych ter¬ moelementów, zebrane w przewodzie 26, sa przymocowane do pierscienia konstan- tanowego 17. Temperatura kamienia szli¬ fierskiego w miejscach lutowania 5, 6, 7, 8 rozwija w termoelementach 1, 2, 3, 4 odpo¬ wiedni do wysokosci temperatury prad elektryczny, który przewodzony zostaje do pierscieni slizgowych 13, 14, 15, 16, 17.Szczotki 18, 19, 20, 21, 22 odbieraja prad z pierscieni slizgowych i odprowadzaja go do przyrzadu pomiarowego 23. Zapomoca wy¬ lacznika pokretnego 25 mozna wlaczac od¬ dzielne termoelementy i w ten sposób ob¬ serwowac temperature w kazdem miejscu kamienia szlifierskiego, w którem termo- element jest osadzony. Mozna tez przyla¬ czyc termoelementy do przyrzadu, który jednoczesnie zapisuje oddzielnie tempera¬ tury calych elementów. Celem zabezpie¬ czenia od zwarcia z ziemia, termoelementy sa na calej dlugosci izolowane guma i uzbrojone olowiem. Pierscien slizgowy 17, przy którym lacza sie konstantanowe dru¬ ty wszystkich elementów, jak równiez szczotka 22 i jej przewód dosylowy do przyrzadu pomiarowego 23, celem uniknie¬ cia bledów w pomiarach, wykonane sa rów¬ niez z konstantanu. PL