Przedmiotem wynalazku jest uklad do numery¬ cznej rejestracji ksztaltu impulsu elektrycznego wytwarzanego przez glowice ultradzwiekowa.Znane urzadzenia do rejestracji ksztaltu impulsów elektrycznych oparte sa na wykorzystaniu szyb¬ kich przetworników analogowo-cyfrowych, wspól¬ pracujacych z ukladami pamieciowymi. Urzadzenia dokonujace analizy sygnalów w zakresie wielkich czestotliwosci pracuja w oparciu o metody analo¬ gowe.Urzadzenia wykorzystujace szybkie przetworniki analogowo-cyfrowe umozliwiaja rejestracje zarów¬ no jednorazowych przebiegów elektrycznych jak tez i impulsów powtarzajacych sie okresowo. Jednak szybkosc dzialania stwarza nadal powazne trudno¬ sci w zastosowaniu ich dla rejestracji przebiegów wielkiej czestotliwosci. Przyrzady oparte o me¬ tody analogowe pracuja w zakresie wielkich cze¬ stotliwosci, jednakze cechuje je ograniczonosc za¬ stosowania ze wzgledu na wybrany, jedyny z moz¬ liwych rodzajów analizy sygnalów (np. modul wid¬ ma amplitud przeksztalcenia Fouriera, funkcja ko¬ relacji itp.) oraz mniejsza dokladnosc w porówna¬ niu z metodami cyfrowymi.Zgodnie z wynalazkiem uklad do numerycznej rejestracji ksztaltu impulsu elektrycznego wytwa¬ rzanego przez glowice ultradzwiekowa zawiera kon- wenter próbkujacy, polaczony wejsciem z odbiorcza glowica ultradzwiekowa. Wyjscie czasowe konwer¬ tera próbkujacego polaczone jest z generatorem 10 15 20 25 30 impulsów zegarowych sterujacym woltomierzem cyfrowym polaczonym z urzadzeniem rejestrujacym.Woltomierz cyfrowy dolaczony jest równiez do wyj¬ scia amplitudowego konwertera próbkujacego.Uklad wedlug wynalazku umozliwia numeryczna rejestracje ksztaltu szybkich powtarzajacych sie okresowo przebiegów elektrycznych.Rejestracja ta umozliwia dalsza róznorodna ob¬ róbke cyfrowa zebranych danych wykorzystywana przy ultradzwiekowych badaniach materialówi kon¬ strukcji, (analiza widmowa impulsów ultradzwie¬ kowych, obliczanie funkcji autokorelacji itp.).Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawia¬ jacym schemat blokowy ukladu do numerycznej re¬ jestracji ksztaltu impulsu.Uklad zawiera urzadzenie ultradzwiekowe 1 z glowica ultradzwiekowa G polaczone za posredni¬ ctwem ukladu dopasowujacego 2 z wejsciem kon¬ wertora próbkujacego 3. Wyjscie czasowe tego kon¬ wertera polaczone jest z generatorem impulsów zegarowych 8 sterujacym woltomierzem cyfrowym 5 polaczonym z drukarka 7. Woltomierz cyfrowy 5 dolaczony jest do wyjscia amplitudowego konwer¬ tera próbkujacego 3.Poddawane rejestracji a nastepnie dalszej anali¬ zie cyfrowej impulsy elektryczne uzyskiwane sa z wyjscia wzmacniacza urzadzenia ultradzwiekowego 1 lub glowicy ultradzwiekowej G. Impulsy te, przez uklad dopasowujacy 2 trafiaja do konwertera prób- 136 959136 959 3 kujacego 3, który zamienia je na impulsy o zbli¬ zonym ksztalcie i malej czestotliwosci zaleznej1 od ustalonych parametrów próbkowania (przedzialu czasu pomiedzy kolejnymi próbkami oraz czasu calej analizy).Ksztalt impulsu odebranego obserwowac mozna na ekranie oscyloskopu kontrolnego przy ustawie¬ niu przelacznika rodzaju próbkowania w pozycji próbkowania szybkiego np. 1010 próbek/cm. Pozwa¬ la to na dobór optymalnej .predkosci podstawy czasu i opóznienia wybranego impulsu poddawa¬ nego analizie.Przelaczenie przelacznika rodzaju próbkowania w pozycje wolnego przemiatania i równoczesne u- ruchomienie generatora wolnej podstawy czasu i ge¬ neratora zegarowego 8 powoduje rejestracje przez drukarke 7 w odstepach 1 sek. napiec zmierzonych przez woltomierz cyfrowy( 3 na wyjsciu konwerte¬ ra próbkujacego 3.Ilosc uzyskanych w ten siposób próbek, a wiec szerokosc analizowanego pasma czestotliwosci za¬ lezy odwrotnie proporcjonalnie od szybkosci nara¬ stania wolnej podstawy czasu konwertera próbku¬ jacego i wprost proporcjonalnie do szybkosci na¬ rastania szybkiej podstawy czasu, wybranej up¬ rzednio. Maksymalna czestotliwosc mozliwego do uzyskania analizy widma wynika z parametrów konwertera] i siega 1000 MHz. Na tasmie drukarki wyszczególnione sa wielkosci napiec poszczególnych próbek odleglych od siebie o przedzial czasu (A tp): gdzie: tp — odleglosc czasowa miedzy kolejnymi prób¬ kami |LiS, S — szybkosc narastania szybkiej podstawy cza- 5 su ns/om, n — calkowita ilosc próbek uzyskana w czasie po¬ miaru T, T — czas pomiaru odpowiadajacy czasowi trwa- 10 nia wolnej podstawy czasu przy wolnym prze- miataniu.Wyniki rejestrowane sa w postaci wspólrzednych czasu t (w .us) oraz napiecia u (w mV). Uklad wspólpracuje z typowymi urzadzeniami ultradzwie- 15 kowymi przeksztalcajac impulsy bez detekcji na postac numeryczna, zapisywana przez drukarke.Wyniki zapisu bezposrednio przekazywane sa do komputera, za pomoca którego dokonywana jest numeryczna transformata Fouriera. 20 25 30 tn = S 10 cm SIO cm Zastrzezenie patentowe Uklad do numerycznej rejestracji ksztaltu impul¬ su elektrycznego wytwarzanego przez glowice ul¬ tradzwiekowa, znamienny tym, ze glowica ultra¬ dzwiekowa (G) polaczona jest z wejsciem konwer¬ tora próbkujacego (3), którego wyjscie czasowe polaczone jest z generatorem impulsów zegarowych (8) sterujacym woltomierzem cyfrowym (5) polaczo¬ nym z urzadzeniem rejestrujacym (7) i polaczonym z wyjsciem amplitudowym konwertera próbkuja¬ cego (3). ^ i±± U^Xh+- I 8 DN-8, z. 736/86 Cena 10« zl PL