Wiertlo do kamieni wykonane w mysl wynalazku niniejszego sluzy przedewszyst- kiem do uzytku przy stosowaniu napedu zapomoca sily wodnej. Wiertlo to odzna¬ cza sie tern, ze na jego glowicy sa umie¬ szczone obrotowe noze do obróblki kamie¬ nia twardego lub pól-twardego i przewi¬ dziane sa srodki umozliwiajace przenosze¬ nie obciazenia trzona wiertla bezposrednio na noze. Noze sa obrotowe, a do ich obra¬ cania sluza sworznie, umieszczone odpo¬ wiednio w pochwie, która wskutek swoiste¬ go rozmieszczenia sworzni w znaczniejszym stopniu jest odciazona. Mimo to obrót no¬ zy jest bezposredniem nastepstwem ruchu obrotowego wiertla okolo wlasnej osi, lub rury wiertniczej, tak ze moment obrotowy rury przenosi sie bezposrednio na noze, nie wywolujac zadnych naprezen w po¬ chwie i sworzniach zabierakowych.Gdy wiertlo wykonuje ruch posuwisty, to jego glowica obrabia spód wierconego otworu, przyczem ruch obrotowy wiertla jest znacznie powolniejszy w porównaniu z ruchem obrotowym wiertel znanych kon- strukcyj.Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania nowego wiertla.Fig. 1 przedstawia wiertlo w rzucie pio¬ nowym, czesciowo w przekroju; fig. 2 — widok boczny, przyczem kierunek patrze¬ nia jest prostopadly do kierunku patrze¬ nia na fig. 1; fig. 3 — przekrój wzdluz lin ji 3—3 na fig. 1.Wiertlo zaopatrzone jest w obrotowe noze 2 przymocowane w odpowiedni spo-sób do glowicy 3, która obraca sie swobod¬ nie na trtpnie 4, obracanym przymusowo przez 'odpdwiemii mechanizm napedowy, nieprzedstawiony na rysunku. Górny ko¬ niec trzona jest stozkowy i uzwojony sru¬ bowo, tak iz moze byc laczony w znany sposób z rurami wpuszczonemi do wierco¬ nego otworu. Czesc napedowa 4 jest wy¬ drazona wzdluz osi, przyczem otwór 6 slu¬ zy do doprowadzania wody plóczkowej, która wchodzi pomiedzy przeciwlegle ze¬ stawy nozów.Dolny koniec 7 trzona 4 jest rozsze¬ rzony. Na ten koniec trzona nasuwa sie glowice 3. Poza tern trzon 4 jest zaopa¬ trzony w sworznie zabierakowe 8, które moga stanowic jedna calosc z rozszerzo¬ nym koncem 7 i wystaja wdól. Sworznie te sluza do przenoszenia ruchu obrotowego trzona 4 na zestawy nozy. Na dolnej po¬ wierzchni konca 7 trzona 4 znajduje sie wyzlobienie 9, które umozliwia pomieszcze¬ nie najwiekszych wienców obracajacych sie nozy. Sworznie 8 sa w miejscu 10 uko¬ snie sciete, lub posiadaja lamane krawe¬ dzie, co ulatwia przenoszenie ruchu obro¬ towego trzona 4 na noze 2.Noze sa wykonane w postaci stozko¬ wych krazków, przyczem ich zewnetrzne powierzchnie 11 sa zaopatrzone, zaleznie od rodzaju obrabianego kamienia, w mniej lub wiecej ostre zeby, zebra lub lnone wy¬ stepy, poza tern polozenie nozy 2 wzgledem narzedzia jako calosci jest takie, iz osie stozków (nozy) przecinaja sie w jednym punkcie lezacym na osi wiertla jaJko takie¬ go. Przy uzyciu dwóch nozy (fig. 1) osie ich sa nachylone do poziomu pod katem 45°, lecz nozy tych moze byc wiecej. W podstawie stozków znajduje sie stosunko¬ wo glebokie zaglebienie 12 do pomieszcze¬ nia sworzni 13 i pochew 14, które powodu¬ ja obracanie sie nozy okolo wlasnych osi.Noze sa wzmocnione w ten sposób, iz ich powierzchnia stozkowa nie schodzi sie bez¬ posrednio z podstawa pod katem 45°, lecz jako przejscie sluzy kolnierz 15% którego ksztalt jest równiez stozkowy. Kolnierz ten ma zatem postac niskiego stozka scietego, którego kat pochylenia jest prawie taki sam jak noza 2, lecz stozek ten zweza sie w przeciwnym kiertuiku.Na podstawach stozkowych nozy nacie¬ te w dowolny sposób zeby 16, które moga sie zazebiac ze sworztniami 8, sa wykona¬ ne w ten sposób, iz w polozeniu roboczem wience zebów 16 sluza za^ oparcie dla no¬ zy na dolnej powierzchni glowicy 3, przy¬ czem trzon 4 wiertla opiera sie za posred¬ nictwem sworzni 8 we wrebach pomiedzy femi zebami. Jak widac na fig. 1, zwezenie tylnej powierzchni nozy 2 i powierzchnia zebów 16 stanowi powierzchnie stozkowa odwrócona wzgledem powierzchni stozko¬ wej, na której znajduja sie wlasciwe zeby robocze 11.Przy opisanym wzajemnym ukladzie trzona 4, obrotowych nozy 2 i sworzni za- bierakowych 8, cisnienie przenoszace sie z trzona 4 na stozki 2 dziala w takiem miej¬ scu, które jest przeciwlegle tWorzacej stoz¬ ka, znajdujacej sie wlasnie w polozeniu ro¬ boczem (tnacem), przyczem punkt dziala¬ nia sworzni zabierakowych 8 lezy doklad¬ nie naprzeciwko srodka wymienionej two¬ rzacej. Cisnienie przenosi sie zatem bezpo¬ srednio w kierunku tworzacej najsilniej obciazonej w danym momencie. Cisnienie potrzebne do wiercenia nie przechodzi za¬ tem przez czopy 13 i pochwy 14, na któ¬ rych obrotowy nóz jest osadzony. Nasada 17 glowicy 3 obejmuje swobodnie trzpien 4 wiertla i moze sie na nim obracac. Podob¬ nie wchodzi rozszerzenie 7 trzpienia w roz¬ szerzona czesc 18 glowicy. Pozioma pla¬ szczyzna wglebienia 18 w glowicy 3 nie styka sie jednak z górna powierzchnia zgrubienia 7, lecz znajidiuje sie w pewnym odstepie od niej (fig. 1).Glowica 3 posiada boczne nasady 19 i 20 (fig. 1, 2) ograniczone ukosriemii po¬ wierzchniami, na których opieraja sie noze — 2 —2, przyczcm nasady sa zaopatrzone w wy¬ drazenia w miejscu 21 i 22, aby umozliwic csadzenie czopów 13, na których obracaja sie noze 2. Do przytrzymywania czopów 13 w nasadach 19, 20 sluza sworznie 23 i 24.W czasie wiercenia kamieni wprawia sie trzon 4 w nieprzerwany ruch obrotowy, a jednoczesnie naciska go sie wdól, przy- czem ciecz plóczkowa doplywa przez ka¬ nal 6. Sworznie 8, dzialajac na zebaty wie¬ niec 16, obracaja noze okolo osi trzona 4, tak iz noze tocza sie na dnie wierconego o- tworu, a ich zeby, zebra lub podobne na¬ rzady obrabiaja kamien. Poniewaz w cza¬ sie pracy dziala na noze 2 nietylko moment obrotowy, lecz takze cisnienie, dzialajace pionowo, wiec osadzenie nozy musialoby miec bardzo wielka wytrzymalosc, o ileby czopy 13 i pochwy 14 nie byly calkowicie odciazone od cisnienia i naprezen skre¬ cajacych. Naprezenia te przenosza sie bez¬ posrednio na linje tworzaca plaszcza nozy 2, która styka sie wlasnie z obrabiana po¬ wierzchnia wierconego otworu. W ten spo¬ sób unika sie przesuwania i obluzniania sie nozy na czopach, co mogloby byc przyczy¬ na uszkodzenia zebów nozy, albo nawet trzona 4 wiertla. Doswiadczenie wykazalo równiez, iz naprezenia skrecajace w trzo¬ nie 4 sa znacznie mniejsze jak u tych na¬ rzedzi, których nóz jest polaczony sztyw¬ nie z trzonem. Umieszczenie sworzni 8 wprost naprzeciw siebie umozliwia stoso¬ wanie znacznie wiekszego nacisku piono¬ wego, niz przy uzyciu wiertel znanej kon¬ strukcji. Ze wzgledu na moznosc stosowa¬ nia wiekszego nacisku pionowego, nadaje sie nowe wiertlo szczególnie do wiercenia glebokich otworów, nawet wtedy, gdy pred¬ kosc obrotowa wiertla jest niewielka, przy- czem mniejsza predkosc obrotowa przy¬ czynia sie do powiekszenia trwalosci nozy. PL