Przenoszenie momentu obrotu z walu korbowego na mieszczacy sie na wspólnej osi wal smiglowy w silnikach samoloto¬ wych dokonywa sie czesto przy stosowa¬ niu napedów planetarnych, przyczem jed¬ no z obu glównych kól laczy sie z oslona, drugie zas z walem korbowym, podczas gdy kola planetarne, np. razem trzy, pola¬ czone sa z walem saniiglowym. Dzieki po¬ wyzszemu ukladowi otrzymuje sie jedno¬ czesnie przeniesienie wysokiej ilosci obro¬ tów silnika napedowego na stosunkowo znacznie mniejsza ilosc obrotów walu smi¬ glowego. Warunkiem prawidlowego dziala¬ nia napedu zas jest zawsze równomierne przyleganie wszystkich kól planetarnych do kól glównych, gdyz w innym wypadku jedno lub drugie kolo sie przeciaza i wsku¬ tek tego przedwczesnie zuzywa sie i ni¬ szczy.Dlatego glówne kola z oslona, wzgled¬ nie walem korbowym, laczy sie tak, ze w pewnych granicach obracac sie one moga odnosnie do powyzszych czesci, dzieki czemu otrzymuje sie równomierne przyle¬ ganie kól planetarnych we wszystkich po¬ lozeniach podczas ruchu. Wal smiglowy w tego rodzaju napedach uksztaltowany jest jako, tak zwany, wal czopa krzyzowe¬ go, czyli czopy z walem smiglowym wyko¬ nane sa jako jedna calosc; dzwigaja one kola planetarne i jednoczesnie przenosza moment obrotu na wal smiglowy.Okazalo sie, iz wskutek powyzszego sztywnego polaczenia czopów, dzwigaja¬ cych kola planetarne, z walem smiglowymutrudnione jest zgranie sie poszczególnych kól planetarnych z kolami glównemi i ze nieuniknroiie drgania* walu smiglowego przenosza sie na kola zebate. Ealsza wa¬ da powyzszego wykonania polega na trud¬ nosci wykonania walu smiglowego wraz z osadzonemi na nim czopami.W mysl wynalazku czopy dzwigajace kola planetarne sa osadzone w pierscieniu, który polaczony jest przegubowo z walem smiglowym.Na rysunkach dla przykladu przedsta¬ wiono dwie formy wykonania wynalazku.Liczba 1 oznaczono wal korbowy silnika, liczba 2 — wal smiglowy (fig. 1). Lozyska walu korbowego znajduja sie w miejscu oznaczonem liczba 3, a walu smiglowego w miejscu, oznaczonem liczba 4. Z walem korbowym za posrednictwem sprzegla ze¬ batego 5 laczy sie kolo zebate 6, które wspóldziala z pewna iloscia kól planetar¬ nych 7, naogól trzech. Wspóldzialajace z kolami planetarnemi kolo stozkowe 8 za¬ pomoca sprzegla zebatego 9 jest polaczo¬ ne z oslona 10.Kola stozkowe 7 osadzone sa na czo¬ pach 11 pierscienia 12. Pierscien 12 zapo- moca sprzegla zebatego 13 laczy sie z wa¬ lem smiglowym 2 i w miejscu 14 opiera sie na uksztaltowanej na wale smiglowym powierzchni kulistej.Zamiast umieszczenia sprzegla zebate¬ go 13 bezposrednio na wale smiglowym i w pierscieniu, mozna je wykonac oddziel¬ nie i polaczyc z przynaleznemi czesciami zapomoca srub lub w podobny sposób.Ma to te zalete, iz na sprzeglo zebate sto¬ sowac mozna specjalnie nadajacy sie ma¬ terial hartowany. Oprócz tego wyrób po¬ szczególnych czesci jest latwiejszy.Zamiast sprzegla zebatego 13 stosowac mozna sprzeglo sprezynowe, w którem sto¬ sowana jest wiazka sprezyn,, umocowana w czesci sprzegnietej i zapadajaca do cze¬ sci drugiej.Glówne kola stozkowe 6 i 8 w miej¬ scach 15 i 16 opieraja sie na powierzch¬ niach kulistych; w przykladzie wykonania uklad jest tego rodzaju, iz punkty srodko¬ we wszystkich powierzchni kulistych znaj¬ duja sie w punkcie przeciecia sie stozko¬ wych powierzchni kól zebatych. Wal smi¬ glowy 2 oprócz tego posiada w miejscu 17 lozysko przesuwowe wewnatrz walu kor¬ bowego. Powyzsze lozysko walu smiglowe¬ go nie jest bardzo pewne, gdyz jego drga¬ nia powoduja szybkie zuzycie sie lozyska przesuwowego. W ukladzie, wskazanym na fig. 2, powyzsza wade usunieto.Liczba / oznaczono wal korbowy, a liczba 2 — wal smiglowy. Jedno kolo glówne 6 na stale laczy sie z walem kor¬ bowym, który posiada lozysko w miejscu 3. Czopy dzwigajace kola planetarne 7 zapomoca sprzegla zebatego 13 przegubo¬ wo laczy sie z walem smiglowym 2.Drugie kolo glówne 8, nieobracajace sie w oslonie 10, jest z nia polaczone zapomo¬ ca sprzegla zebatego 9 w znany sposób i opiera sie na powierzchni kulistej 16, któ¬ rej punkt srodkowy zlewa sie z punktem przeciecia sie stozkowych powierzchni kól zebatych.Wal smiglowy 2 poza swem glównem lozyskiem 4 posiada jeszcze lozysko kul¬ kowe 18, które miesci sie wewnatrz kola stozkowego 6.Wal smiglowy posiada wiec stale lo¬ zyska.Dzieki wykonaniu napedu w mysl wy¬ nalazku otrzymuje sie zupelnie swobodne zgranie sie kól, stanowiacych naped. Prze¬ noszenie momentu obrotu dzieki temu do¬ konywa sie zawsze równomiernie na po¬ szczególne kola planetarne tak, iz zadne z nich nie podlega zbytniemu natezeniu i wskutek tego przedwczesnie nie zuzywa sie. Dalsza zaleta wynika ze sposobu wy¬ twarzania. Wal, jako prosty przedmiot to¬ czony, daje sie latwo obrobic, podczas gdy pierscien czopowy stanowi przedmiot wy¬ tlaczany, który latwo mozna wykonac. — 2 — PL