Przedmiotem wynalazku jest sposób wydzielania glinu i molibdenu ze zuzytych katalizatorów zawierajacych, obok glinu, molibden, kobalt, nikiel i zelazo stosowanych w procesie hydroodsiar- czania benzen i olejów napedowych.Z polskiego opisu patentowego nr 124937 znany jest sposób odzyskiwania molibdenu ze zuzytych katalizatorów molibdenowo-kobaltowych. Polega on na tym, ze zuzyty katalizator molibdenowo-kobaltowy, zawierajacy okolo 10% wagowych molibdenu, luguje sie 20% roztwo¬ rem obojetnego weglanu amonu w temperaturze okolo 363 K w czasie od 1,5 do 2,5 godzin, przy stosunku fazy stalej do cieklej 1:5. Z otrzymanego w wyniku reakcji roztworu molibdenianu amonu wytraca sie kwas molibdenowy za pomoca kwasu azotowego przy pH 3.Niedogodnoscia tej metody jest, ze pozwala na odzyskanie tylko molibdenu, bez kobaltu i to pracujac z goracym roztworem zawierajacym amoniak, co wymaga szczelnej aparatury zarówno do lugowania jak i filtracji.Znany jest z innego opisu patentowego PRL nr 123436 sposób odzyskiwania molibdenu polegajacy na spiekaniu katalizatora ze stezonym kwasem siarkowym w stosunku wagowym 1:2 w temperaturze 373-473 K, a nastepnie lugowaniu uzyskanego spieku woda. Do otrzymanego roz¬ tworu dodaje sie amoniak az do osiagniecia pH 4,5, w celu usuniecia zelaza i glinu. Domieszki te wytracaja sie w postaci wodorotlenków. Nastepnie podnosi sie wartosc pH roztworu do 9 i przepuszcza przez niego siarkowodór, w wyniku czego wytraca sie siarczek molibdenu.Niedogodnoscia tego sposobu jest, ze w wyniku spiekania katalizatora z kwasem siarkowym otrzymuje sie spiek twardy, bardzo trudny w wiekszej ilosci, do dalszej przeróbki. Ponadto odzyskuje sie w tej metodzie tez tylko molibden.Wynalazek dotyczy sposobu wydzielania glinu i molibdenu ze zuzytych katalizatorów zawie¬ rajacych obok glinu molibden, kobalt, nikiel i zelazo, polegajacego na lugowaniu rozdrobnionego katalizatora i procesach rozdzialu.Istota wynalazku jest to, ze lugowanie prowadzi sie 20-50% roztworem wodorotlenku sodu, stosujac go w ilosci 1,1-1,5 czesci masowych na 1 czesc masowa katalizatora, w temperaturze 420-470 K, a nastepnie od nierozpuszczonej czesci katalizatora oddziela sie roztwór zawierajacy2 136 788 glinian i molibden sodu, do którego wprowadza sie kwas azotowy lub kwas azotowy i kwas siarkowy, po czym oddziela wytracony wodorotlenek glinu, a filtrat ekstrahuje 5-25% kwasem fosforoorganicznym w rozpuszczalniku organicznym, najkorzystniej nafcie i wydziela zwiazki molibdenu reekstrahujac 1-5% wodnym roztworem azotanu amonu i stezonym roztworem amo¬ niaku, po czym znowu wydziela zwiazki molibdenu kwasem azotowym przy pH 0-2 w temperaturze 340K.W sposobie wedlug wynalazku odzyskuje sie 95-98% molibdenu i wodorotlenku glinu, i to w stanie umozliwiajacym stosowanie ich do produkcji nowego katalizatora uzywanego w procesie hydroodsiarczynowania benzyn i olejów napedowych. Wykorzystanie zwiazków glinu, zawieraja¬ cych molibden, do produkcji katalizatora eliminuje koniecznosc dodatkowej operacji rozdzialu zwiazków molibdenu od glinu i ulatwia wprowadzenie aktywnych skladników do nosnika.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladach wykonania.Przyklad I. 1,5 kg katalizatora NiO-Mo03/Al203 o skladzie: 15,5% masowych Mo03,4% masowaych NiO, 79,5% masowych AI2O2, 0,9% masowych Fe2C3 rozdrabnia sie i luguje w temperaturze 450° K przy cisnieniu 1,8 MPa w czasie 3 godzin 30% roztworem wodorotlenkusodu stosujac go w ilosci 1,4 czesci masowych na 1 czesc masowa katalizatora. Po zakonczeniu procesu lugowania otrzymany roztwór rozciencza sie woda, po czym oddziela roztwór zawierajacy glinian i molibdenian sodu od nierozpuszczonej czesci katalizatora, która stanowia tlenki kobaltu, zelaza i glinu. Przeprowadzona na tym etapie procesu analiza chemiczna roztworu i ciala stalego wykazala, ze rozpuszczeniu ulegalo 99,3% masowych M0O3 i 82,4% masowych nosnika. Nastepnie z roz¬ tworu glinianu i molibdenianu sodu wytraca sie wodorotlenek glinowy, bemit 25% HNO3 przy pH8-9 i w temperaturze 345±5K. Wytracony osad filtruje sie, myje, suszy i otrzymuje 1,1 kg wodorotlenku glinowego o zawartosci MoOr3,4% masowych, Na2O-0,08% masowych, Fe-0,03% masowych, gestosci nasypowej 0,280kg/dm3i porowatosci 0,710dm3/9kg. Oddzielony natomiast filtrat w ilosci 37,5dm3, o stezeniu 5,2gMoC3/dm3 ekstrahuje sie 10% roztworem kwasu dwu-2- etyloheksylofosforowego D2EHPA w nafcie, a nastepnie uzyskany ekstrakt reekstrahuje sie wod¬ nym roztworem azotanu amonowego i amoniaku. Otrzymuje sie 5,9dm3 reekstraktu o stezeniu 32,1 g Mo03/dm3, do którego dodaje sie, w temperaturze 343 K, 0,2 kg stezonego HNO3 do osiagniecia pH 1,2, po czym oddziela z uzyskanego produktu filtrat zawierajacy 3,05 g Mo Oj/dm3, który zawraca sie do ekstrakcji, osad natomiast myje sie i suszy. Otrzymuje sie 0,18 kg katalizatora molibdenowego.Przyklad II. 150kg katalizatora C0O-M0O3/AI2O3 skladajacego sie z 17,7% masowych M0O3, 1,6% masowych CoO, 78% masowych AI2O3, 0,62% masowych Fe203 i 1,16% masowych SO3 rozdrabnia sie i luguje 30% roztworem wodorotlenku sodowego stosujac go w ilosci 1,14 czesci masowych na 1 czesc masowa katalizatora. Analiza chemiczna ciala stalego i cieczy, przeprowa¬ dzona po tym procesie, wykazala, ze rozpuszczone zostalo 99,1% masowych M0O3 oraz 83,1% masowych tlenku glinu. Do otrzymanego roztworu glinianu i molibdenianu sodu wprowadza sie nastepnie, w temperaturze 343±5 K, 25% kwas azotowy az do osiagniecia pH 8-9, po czym filtruje sie, a oddzielony w ten sposób osad myje sie i suszy. Otrzymuje sie 115 kg wodorotlenku glinowego o gestosci nasypowej 335 kg/m3,porowatosci 0,683 dm Vkg, zawierajacego 4,6% masowych M0O3, 0,05% masowych Na20, 0,25% masowych Fe. Filtrat natomiast, po odzieleniu wodorotlenku glinowego, ekstrahuje sie 10% roztworem D2EHPA w nafcie. Ekstrakcji poddaje sie 2 m3filtratu o pH 0,64 i stezeniu MoOr4,51 g/dm3. Po ekstrakcji, uzyskana faze organiczna reekstrahuje sie 1% roztworem azotanu amonowego i stezonego amoniaku. Uzyskuje sie 289 dm3 reekstraktu o zawar¬ tosci 30,6 g MoO^dm3. Do uzyskanego roztworu molibdenianu dodaje sie, w temperaturze 343 K, 8,5 kgstezonegoHN03az do uzyskania pH 0,9. Po filtracji osad myje siei suszy.Otrzymuje sie 8,9kg kwasu molibdenowego, natomiast filtrat zawierajacy okolo 3g MoOa/dm', zawraca sie do reekstrakcji.Zastrzezenie patentowe Sposób wydzielania glinu i molibdenu ze zuzytych katalizatorów zawierajacych obok glinu molibden, kobalt, nikiel i zelazo, polegajacy na lugowaniu rozdrobnionego katalizatora i proce¬ sach rozdzialu, znamienny tym, ze lugowanie prowadzi sie 20-50% roztworem wodorotlenku sodu stosujac go w ilosci 1,1-1,5 czesci masowych na 1 czesc masowa katalizatora, w temperaturze136 788 3 420-470 K, a nastepnie z procesu lugowania oddziela sie roztwór zawierajacy glinian i molibdenian sodu, do których wprowadza sie kwas azotowy lub kwas azotowy i kwas siarkowy, po czym oddziela sie wytracony wodorotlenek glinu, filtrat ekstrahuje 5-25% roztworem kwasu fosforoo¬ rganicznego w rozpuszczalniku organicznym i wydziela sie zwiazki molibdenu reekstrahujac 1-5% roztworem wodnym azotanu amonowego i stezonym roztworem amoniaku i nastepnie znów wydziela zwiazki molibdenu kwasem azotowym przy pH-2 w temperaturze do 340 K. PL