Przedmiotem wynalazku jest ordynatometr przyociosowy stanowiacy urzadzenie do pomiaru poziomych poprzecznych przemieszczen punktów kontrolnych stabilizowanych w ociosach wyro¬ bisk górniczych lub pionowych scianach obiektów inzynierskich.Glebiona eksploatacja górnicza powoduje przemieszczanie sie warstw nadleglego górotworu w kierunku wybranej przestrzeni zloza w okreslonym czasie. Obserwacja ruchów górotworu i obiektów zlokalizowanych w strefie wplywów eksploatacji górniczej prowadzi sie droga pomiaru specjalnie zakladanych w górotworze na obiektach inzynierskich i na powierzchni terenu punktów kontrolnych. Punkty te w miare mozliwosci zaklada sie wzdluz linii prostych. Obserwacje piono¬ wych i wzdluznych poziomych przemieszczen tych punktów prowadzi sie powszechnie znanymi metodami geodezyjnymi. Obserwacje poziomych poprzecznych przemieszczen wymagaja uciazli¬ wych technik pomiarowych lub specjalnych urzadzen.Znane ordynatometry sluzace do pomiaru poziomych poprzecznych przemieszczen punktów kontrolnych przystosowane sa do ustawiania na lub pod punktami kontrolnymii skladaja sie z laty poziomej po której porusza sie wskaznik odzysku. Lata pozioma polaczona jest z spodarka do ustawienia na statywie lub pionem drazkowym.W przypadku, gdy punkty kontrolne stabilizowane sa w ociosach wyrobisk górniczych lub w pionowych scianach obiektów inzynierskich zastosowa¬ nie znanych ordynatometrów jest praktycznie niemozliwe.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia umozliwiajacego pomiar poziomych poprzecznych przemieszczen punktów kontrolnych stabilizowanych w ociosach wyrobisk górni¬ czych lub pionowych scianach obiektów inzynierskich o dokladnosci pomiaru ponizej ±1 cm.Urzadzenie to zostalo rozwiazane wedlug wynalazku, w ten sposób, ze late pozioma po której porusza sie obejma z tarcza celownicza, zaopatrzono w koncówke z czopem kulistym odpowiada¬ jaca zawiesiu górniczego teodolitu wiszacego. Tak skonstruowany ordynatometr zaopatrzony jest równiez w celownik i libele pudelkowa, wspólpracuje on z punktami kontrolnymizaopatrzonymi w koncówki przystosowane do zawiesia górniczego teodolitu wiszacego. Odczytu na lacie dokonuje sie przy pomocy noniusza z dokladnoscia ±0,02 mm.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat ordynatometru.2 130656 Zawiesie 1 jest polaczone za pomoca przegubu kulistego 2 z wysiegnikiem (lata pozioma) 3 o precyzyjnie wykonanym podziale milimetrowym. Po wysiegniku 3 porusza sie obejma 4z urzadze¬ niem odczytowym typu noniuszowego 5 polaczona z tarcza celownicza 6 wyposazona w celownik optyczny 7. Obejma 4 posiada równiez libele pudelkowa 8.Pomiar poziomych poprzecznych przemieszczen punktów kontrolnych przebiega w nastepu¬ jacy sposób: na punkcie kontrolnym mocuje sie ordynatomctr poprzez zawiesie 1, wypoziomowuje przy pomocy libeli pudelkowej 8 wycelowuje na kierunek przy pomocy celownika optycznego 7 i przesuwaniu tarczy celowniczej 6 z obejma 4 wzdluz laty poziomej 3 do momentu okreslonego przez prowadzacego pomiar tj. do momentu zgodnosci tarczy celowniczej z linia pomiarowa.Zastrzezenie patentowe Ordynatometr przyociosowy sluzacy do pomiaru poziomych poprzecznych przemieszczen punktów kontrolnych, znamienny tym, ze sklada sie z zawiesia (1) sluzacego do bezposredniego zamocowania na punktach kontrolnych zaopatrzonych w trzpien do zawiesia teodolitu wiszacego, polaczonego przegubem kulistym (2) z wysiegnikiem (3) po którym porusza sie obejma (4) z urzadzeniem odczytowym typu noniuszowego (5) i libele pudelkowa (8) polaczona z tarcza celownicza (6) zaopatrzona w celownik optyczny (7).Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PLThe subject of the invention is the adjoining ordinatometer, which is a device for measuring horizontal transverse displacements of control points stabilized in the sides of mining works or vertical walls of engineering objects. The soil mining exploitation causes the movement of the layers of the adjacent rock mass towards the selected space of the deposit in a specific time. The observation of the movements of the rock mass and objects located in the zone of influence of mining exploitation is carried out by measuring paths specially set up in the rock mass on engineering objects and on the surface of the control points. These points are, as far as possible, placed along straight lines. Observations of the vertical and longitudinal horizontal displacements of these points are carried out by commonly known surveying methods. The observation of horizontal transverse displacements requires strenuous measurement techniques or special devices. Known ordinatometers for measuring horizontal transverse displacements of control points are adapted to be positioned at or below control points and consist of a horizontal patch on which the recovery indicator moves. The horizontal years are connected with the tribrach to be placed on a tripod or a dragline. In the case when the control points are stabilized in the sides of mining excavations or in the vertical walls of engineering objects, the use of known ordinatometers is practically impossible. The purpose of the invention is to construct a device that allows the measurement of horizontal transverse displacement of control points stabilized in the sides of mining excavations or vertical walls of engineering objects with a measurement accuracy of less than ± 1 cm. This device has been solved according to the invention, in such a way that the horizontal late on which the clamp with the target plate moves, is provided with a tip with with a spherical pin corresponding to the sling of a mining suspension theodolite. The ordinatometer constructed in this way is also equipped with a sight and box vials, it cooperates with checkpoints equipped with tips adapted to the mining suspension of the hanging theodolite. The reading on the lath is made with a vernier with an accuracy of ± 0.02 mm. The subject of the invention is shown in the example of the embodiment in the drawing, which shows the diagram of the ordinatometer. 2 130656 The sling 1 is connected by means of a ball joint 2 with an jib (horizontal years) 3 by precisely made millimeter division. A clamp 4 moves along the jib 3 with a vernier type reading device 5 connected to a target plate 6 equipped with an optical sight 7. The clamp 4 also has a box bubble 8. The measurement of horizontal transverse displacements of the control points is as follows: at the control point it is attached the ordinatomctr through the sling 1, levels it using the box vial 8, aims at the direction using the optical sight 7 and moving the target 6 from the clamp 4 along the horizontal year 3 until the moment determined by the person conducting the measurement, i.e. until the target is in line with the measuring line. A patent parapet ordinatometer used to measure horizontal transverse displacements of control points, characterized by the fact that it consists of a sling (1) for direct attachment to control points, provided with a pin for the suspension of a hanging theodolite, connected by a ball joint (2) with an extension (3) by what time a clamp (4) with a vernier type reading device (5) and a box vial (8) connected to a target plate (6) provided with an optical sight (7). Printing studio of the Polish People's Republic. Mintage 100 copies Price PLN 100 PL