Przedmiotem wynalazku jest optyczny przetwornik kata na ciag impulsów wyposazony w uklad szczeliny zerowej przeznaczony do pomiaru polozenia elementu obrotowego w cyfrowych urzadzeniach pomiarowych.% Znane optyczne analogowo-cyfrowe przetworniki kata na ciag impulsów stosowane w automatach cyfro¬ wych do pomiaru polozenia katowego elementów obrotowych jak sruba pomiarowa lub os wagi uchylnej albo os przyrzadu pomiarowego maja dwie sciezki pomiarowe, z których kazda na wyjsciu ma ciag impulsów o wartosci proporcjonalnej do zmiany katowego polozenia walka przetwornika. Impulsy te powstaja w wyniku generowania sygnalów elektrycznych w elementach swiatloczulych wywolanych zmiana podajacego na nie strumienia swietl¬ nego przechodzacego przez obrotowa tarcze pomiarowa ze sciezkami z polami przezroczystymi i nieprzezroczys¬ tymi. Oba ciagi impulsów, przesuniete wzgledem siebie w fazie o 1/4 pelnego cyklu, pozwalaja ustalic kierunek obrotu tarczy, jednak przetwornik w tym rozwiazaniu nie ma technicznej mozliwosci wyróznienia ustalonej pozycji katowej, która by okreslala jednoczesnie poczatkowy punkt pomiaru mierzonej wielkosci katowej.Istnieja przetworniki posiadajace dodatkowa sciezke odczytowa dajaca jeden impuls na pelny obrót walka, jednak ze wzgledu na trudnosci w uzyskaniu dostatecznie silnego sygnalu z pojedynczej szczeliny odczytowej wyjsciowy sygnal elekrycznie nie jest skoordynowany z polozeniem katowym impulsów ze sciezek pomiaro¬ wych, szczególnie w przetwornikach o duzej liczbie szczelin pomiarowych na jeden obrót walka.Istota rozwiazania wedlug wynalazku optycznego przetwornika kata na ciag impulsów z obrotowa tarcza pomiarowa zawierajaca sciezki pomiarowe oraz sciezke ze szczelina zerowa, wyposazony w uklad pomiarowy z bramka typu NAND jest szczelina zerowa o szerokosci kilku (korzystnie pieciu) dzialek elementarnycha przet¬ wornika, umieszczona symetrycznie wzgledem osi dzialki elementarnej, która jest dwusieczna kata obrotu tarczy pomiarowej utworzonego przez lewa krawedz szczeliny zewnetrznej sciezki pomiarowej i przez najblizsza prawa krawedz szczeliny zewnetrznej sciezki pomiarowej zas elementy swiatloczule obu sciezek pomiarowych poprzez uklady odczytowe oraz inny element swiatloczuly szczeliny zerowej poprzez uklady odczytowe sa polaczone z trzema wejsciami bramki typu NAND realizujacej na swoim wyjiciu negacje ich iloczynu logicznego, przez co impuls wyjsciowy sciezki szczeliny zerowej jest scisle zgodny co do polozenia i szerokosci zjedna dzialka elementarna przetwornika.W rozwiazaniu wedlug wynalazku uklad bramkujacy obcina szerokosc katowa sygnalu szczeliny zerowej do wartosci równej scisle szerokosci sygnalu elementarnej dzialki pomiarowej. Na wyjsciu zewnetrznym przet-2 130 445 wornika impuls sciezki rezowej wystepuje tylko w polozeniu okreslonym przez stan sygnalów sciezek pomiaro¬ wych, a wiec jest usytuowany jednoznacznie w stosunku impulsów dzialek pomiarowych ptzetwornika i na szero¬ kosc katowa scisle równa jednej dzialce pomiarowej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok na tarcze pomia¬ rowa i uklad geometryczny wykonanych na niej szczelin pomiarowych, a fig. 2 - przedstawia schemat konstruk¬ cyjny przetwornika w przekroju poprzecznym i elektrycznym ukladem polaczen.Na obrotowej tarczy pomiarowej 1 sa wykonane dwie koncentryczne sciezki pomiarowe, z których kazda sklada sie z równej szerokosci przezroczystych szczelin 2 i pól nieprzezroczystych 3. Szczeliny 2 obu sciezek pomiarowych sa przesuniete wzgledem siebie o wartosc kata równa polowie szerokosci szczeliny 2. Pomiedzy sciezkami jest wykonana szczelina zerowa 4 o szerokosci katowej równej kilku dzialkom pomiarowym a przet¬ wornika, umieszczona symetrycznie wzgledem osi 14 dzialki elementarnej która jest dwusieczna kata obrotu tarczy pomiarowej utworzonego przez lewa krawedz szczeliny 2 z zewnetrznej sciezki pomiarowej i przez najbliz¬ sza prawa krawedz szczeliny 2 zewnetrznej sciezki pomiarowej.W korpusie przetwornika jest zamocowana nieruchoma tarcza szczelin odczytowych 5 i ustawione za nia oswietlacze 6 rozmieszczone na obwodzie tak, ze oswietlacze dwóch sciezek pomiarowych znajduja sie obok siebie, a oswietlacz 13 szczeliny zerowej 4 jest w polozeniu przeciwleglym o 180°. Elementy swiatloczule 7 sa dolaczone do ukladów odczytowych 8 i element swiatloczuly 12 jest dolaczony do ukladu odczytowego 8.Wyjscie ukladu odczytowego 8 szczeliny zerowej 4 jest dolaczone na wejscie bramki 9 typu NAND, a wyjs¬ cia ukladów odczytowych 8' sciezek pomiarowych sa polaczone przez wzmacniacze wyjsciowe 10 do kontaktów zewnetrznych 11 przetwornika i równoczesnie na wejscie bramki 9. Wyjscie bramki 9 jest dolaczone równiez przez wzmacniacz wyjsciowy 10 do kontaktu zewnetrznego przetwornika. Przez to sygnal na kontakcie zew¬ netrznym 11 szczeliny zerowej jest obcinany na szerokosci, zaleznie od stanu ukladów odczytowych na sciezkach pomiarowych i na szerokosc scisle równa jednej dzialce elementarnej tarczy pomiarowej 1 przetwornika.Powyzsze rozwiazanie pozwala na powiekszenie szerokosci szczeliny zerowej do kilku dzialek co ulatwia jej odczytanie przez elementy swiatloczule. Jednoczesnie Impuls elektryczny szczeliny zerowej na wyjsciu prze¬ twornika ma szerokosc elektrycznie zredukowana do szerokosci jednej dzialki elementarnej i umieszczony jedno¬ czesnie miedzy dwoma sasiednimi zboczami impulsów ze sciezek pomiarowych.Zastrzezenie patentowe Optyczny przetwornik kata na ciag impulsów z obrotowa tarcza pomiarowa zawierajaca sciezki pomiarowe oraz sciezke ze szczelina zerowa wyposazony w uklad pomiarowy z bramka NAND, znamienny tym, ze szczelina zerowa (4) ma szerokosc kilku dzialek elementarnych, korzystnie pieciu i jest umieszczona symetrycz¬ nie wzgledem osi (14) dzialki elementarnej która jest dwusieczna kata obrotu tarczy pomiarowej utworzonego przez lewa krawedz szczeliny (2) zewnetrznej sciezki pomiarowej i przez najblizsza prawa krawedz szczeliny (2) zewnetrznej sciezki pomiarowej zas elementy swiatloczule (7) obu sciezek poprzez uklady odczytowe (8) oraz element swiatloczuly (12) szczeliny zerowej (4) poprzez uklady odczytowe (8) sa polaczone z trzema wejsciami bramki typu NAND.130 445 FIl.1130 445 Fig. 2 Pracownia Poligraficzni UP PRL. Nakltd 100 egz.Cena 100 zl PL