PL130440B1 - Method of testing and measurement of wear of planes subjected to abrasive wear,especially slideways of machine tools - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób badania i pomiaru zuzycia plaszozyzn narazonych na scieranie, zwlas zoza prowadnic obrabiarek, przy stosowaniu metody sztuoznych baz.Stasowanie metody sztuoznych baz do okreslania wielkosci zuzycia liniowego wspólpra- oujaoyoh powierzohni jest powszechnie znane* Stosuje sie je do elementów maszyn o stosun¬ kowo nieduzych wymiarach zewnetrznych i nieskomplikowanych ksztaltach. Nanoszenie sztucz¬ nych baz na elementach badanych oraz ioh pomiar przeprowadza sie za pomooa urzadzen stacjonarnych typu twardosoiomlerzy, np* Viokersa i podobnych. Sposób ten nie moze byc stosowany w przypadku duzyoh plaszczyzn, zwlaszcza prowadnic obrabiarek 1 to z dwóch wzgledów* Niemozliwe Jest nanoszenie sztucznych baz za pomooa urzadzen stacjonarnych, a poza tym pomiar w -warunkach warsztatowych jest wysooe utrudniony ze wzgledu na oswie¬ tlenie potrzebne do uzyskania ostrego obrazu mikroskopowego* Celem wynalazku jest opracowanie sposobu, który umozliwia usuniecie wymienionych wad i pozwala na dokladny pomiar* Zadanie rozwiazano w ten sposób, ze wykonuje sie jedr¬ norazowo przyrzadem udarowym, którego koncówka zaopatrzona Jest w piramidke - oo naj¬ mniej 6 zaglebien zlokalizowanych w okregu o promieniu okolo 20 mm naklada pierscien stalowy, wlewa do nich zywice, a po Jej zastygnieciu zdejmuje krazek wraz z wlewem 1 replikami sztucznych baz, po czym mierzy sie odleglosc odstepu krawedzi kazdej repli¬ ki wzdluz przekatnej jej przekroju poprzecznego i oblicza sie ioh srednice. Po okreslo¬ nym ozasle pracy w podany powyzej sposób wykonuje sie powtórnie repliki oraz pomiar sredniej odleglosci odstepu krawedzi* W ostatnim etapie oblicza sie róznice srednich, która stanowi miare zuzycia powierzchni*2 130 kko Rozwiazanie sposobu wedlug wynalazku umozliwia zatrzymanie obrabiarki na stosun¬ kowo krótki okres ozasu i dokladny pomiar w warunkach laboratoryjnych. Rozwiazanie umo¬ zliwla równiez wykonywanie sztuoznyoh baz w partiach prowadnlo narazonych szczególnie na zuzycie juz w fazie montazu obrabiarki* Na dolaozonyra rysunku przedstawiono replike 2 z negatywami sztucznych baz 1 wykonana w tworzywie sztucznym nalanym do pierscionka 3« Sposób wedlug wynalazku realizuje sie nastepujaco* Po zatrzymaniu obrabiarki wykonuje sie dowolnym znanym przyrzadem udarowym do wykonywania zaglebien, zaopatrzo¬ nym w koncówke ze specjalna piramidka o kaoie wierzcholkowym w granicach od 136 do o 172 , np* twardosciomierzera Shora, 00 najmniej szesc, a korzystnie dziewiec zaglebien zlokalizowanych w okregu o promieniu okolo 20 mm* Naklada piersoien stalowy o srednicy okolo 25 mm 1 o wysokosci okolo 10 mm w ten sposób, aby obejmowal wszystkie wykonane zaglebienia 1 wlewa do pierscienia rozpuszczona niskotopliwa zywice, np# epoksydowa 1 po Jej zastygnieciu zdejmuje krazek razem z wlewem i przekazuje do laboratorium do wykona¬ nia pomiarów replik piramidki i zapisuje ioh dlugosci* Po uplywie okreslonego ozasu, wy¬ korzystujac te same zaglebienia naklada sie pierscieni zalewa zywice i zdejmuje, a po pomiarze w laboratorium dlugosoi krawedzi repliki ustala sie z porównania z poprzednim wynikiem stopien zuzyoia plaszczyzny po okreslonej liczbie godzin pracy* P r z y k 1 a d* Na prowadnicy tokarki TuD-50 wykonano przyrzadem udarowym zaopatrzonym w piramidke o kaoie wierzoholkowym 1^5° dziewleó sztuoznyoh baz* Po naloze¬ niu piersoienia o srednioy wewnetrznej 22 mm wlano do piersoienia zywice epoksydowa 1 po Jej zastygnieciu zdjeto krazek wraz z zywioa i przekazano do laboratorium do pomierzenia odstepu krawedzi* Z pomiaru uzyskano sredni wynik 1Q=4 urn*' Wykorzystujac wstepnie wykona* ne sztuczne bazy przeprowadzono wlew po 250* 96*5 i 1579 godzinach praoy obrabiarki* Uzys¬ kano wyniki zestawione w tablloy przy obliozeniu wedlug wzoru * =. vi, - v» przy czym z= zuzycie w mikrometrach; k s wspólozynnik zwiazany z katem wierzcholkowym piramidki /w omawianym przypadku 3 0, 1/j 1 = wstepny odstep krawedzi} 1 = kolejny odstep krawedzi* I Odstep krawedzi w jami Czas badania pol Zuzyoie w j I —_—-._—,-r-__-——4 eksploataojl | l I 4ooo I I kolejny ! przez godzin j J_ u j 3,97978 j 250 ! 2,022 I 3,97753 j 976 j 2,2*»7 j ) { 3,93^4 • 1579 j 6,516 | Zastrzezenie patentowe Sposób badania 1 pomiaru zuzyoia plaszczyzn narazonyoh na scieranie* zwlaszcza prowadnlo obrabiarek, metoda sztuoznyoh baz, znamienny tym* ze sztuczne ba¬ zy w postaci zaglebien wykonuje sie tylko jeden raz przyrzadem udarowym majaoym spec¬ jalna konoówke zaopatrzona w piramidke o kacie wierzoholkowym od 136° do 172° co najmniej szesó, a korzystnie dziewleó zaglebien zlokalizowanych w okregu o promieniu okolo 20 mm, naklada pierscien stalowy o srednicy wewnetrznej okolo 25 mm 1 wysokosci okolo 10 mm tak, aby obejmowal wszystkie zaglebienia, wlewa do pierscienia rozpuszczo¬ na niskotopliwa zywice, a po jej zastygnieolu zdejmuje krazek wraz z wlewem 1 mierzy sie odleglosó odstepu krawedzi kazdej repliki wzdluz przekatnej jej przekroju poprzecz¬ nego, oblicza sie Ich srednia, po ozym po okreslonym ozasle pracy, trwajaoej na przyklad 250 godzin, powtórnie wykonuje sie repliki, dokonuje pomiarów oraz oblicza sie srednia odleglosó krawedzi replik, a nastepnie oblioza sie róznloe srednich, która stanowi miare zuzycia powierzchni*130 hho PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób badania 1 pomiaru zuzyoia plaszczyzn narazonyoh na scieranie* zwlaszcza prowadnlo obrabiarek, metoda sztuoznyoh baz, znamienny tym* ze sztuczne ba¬ zy w postaci zaglebien wykonuje sie tylko jeden raz przyrzadem udarowym majaoym spec¬ jalna konoówke zaopatrzona w piramidke o kacie wierzoholkowym od 136° do 172° co najmniej szesó, a korzystnie dziewleó zaglebien zlokalizowanych w okregu o promieniu okolo 20 mm, naklada pierscien stalowy o srednicy wewnetrznej okolo 25 mm 1 wysokosci okolo 10 mm tak, aby obejmowal wszystkie zaglebienia, wlewa do pierscienia rozpuszczo¬ na niskotopliwa zywice, a po jej zastygnieolu zdejmuje krazek wraz z wlewem 1 mierzy sie odleglosó odstepu krawedzi kazdej repliki wzdluz przekatnej jej przekroju poprzecz¬ nego, oblicza sie Ich srednia, po ozym po okreslonym ozasle pracy, trwajaoej na przyklad 250 godzin, powtórnie wykonuje sie repliki, dokonuje pomiarów oraz oblicza sie srednia odleglosó krawedzi replik, a nastepnie oblioza sie róznloe srednich, która stanowi miare zuzycia powierzchni*130 hho PL