Przedmiotem wynalazku jest hydromechaniczny bezstopniowy mechanizm skretu zwlaszcza do napedu szybkobieznych pojazdów gasienicowych.W dotychczasowych rozwiazanich konstrukcyjnych napedu jazdy i kierowania szybkobie¬ znych pojazdów gasienicowych stosuje sie glównie mechniczne i hydrodynamiczne uklady przenie¬ sienia mocy. Mechaniczne uklady przeniesienia mocy skladaja sie z szeregu przekladni zebatych zwyklych i obiegowych, a uklady hydromechaniczne z przkladni mechnicznych i hydraulicznych.Mechaniczne uklady przeniesienia mocy wykazuja wysoka sprawnosc, duza zawartosc i niezawodnosc dzialania oraz charakteryzuja sie stosunkowo niskimi kosztami wykonania. Zalety te okupione sa jedna z podstawowych wad, jaka jest, stopniowa zmiana przelozenia mechanizmu co prowadzi do niepelnego wykorzystania mocy silnika napedowego a przede wszystkim do realizacji skretu ze skonczona liczba glównych promieni skretu. Ciaglosc zmian rzeczywstego promienia skretu uzyskiwana jest wskutek wynurzania przeslizgów na elementach ciernych- sprzeglach i hamulcach, co wiaze sie ze stanami mocy silnika, zuzywaniu sie powierzchni ciernych, brakiem plynnosci skretu a równiez trudnosciami w manewrowaniu pojazdami gasienicowymi.Próby stosowania w ukladach napedowych i skrecania szybkobieznych pojazdów gasienico¬ wych napedów hydraulicznych wiaza sie z koniecznoscia zabudowy jednostek hydrostatycznych wielkogabarytowych ze wzgledu na przeplywanie przez nie, jesli umieszczone sa w glównym strumeniu energii plynacej od silnika, mocy rzedu kilkuset i wiecej kilowatów.Aktualnie projektowane uklady mechaniczne charakteryzuja sie podwójnym doprowadzenim mocy do planetarnych mechanizmów skretu przy kolach napedowych. Moc od silnika napedowego dochodzi do nich poprzez skrzynie biegów i od silnika przez przekladnie o stalym przelozeniu.Celem wynalazku jest uzyskanie mozliwosci ciaglej regulacji promienia skretu szbkobieznego pojazdu gasienicowego bez przeslizgów na ciernych elementach ukladu napedowego.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie bezstopniowego mechanizmu skretu z bezstop- niowa nawrotna przekladnia hydrostatyczna wbudowana wraz z dwoma przekladniami obiego¬ wymi w konwencjonalny mechanizm skretu z podwójnym doprowadzeniem mocy wgalezi napedu dodatkowego.2 130304 ( W hydromechanicznym bezstopniowym mechanizmie skretu wedlug wynalazku bez.4op- niowa przekladnia hydrostatyczna jest usytuowana w galezi napedu dodatkowego i polaczon;| jest z kolami slonecznymi prztkladni obiegowych umieszczonych po obu stronach pojazdu gasienico¬ wego w dodatkowej galezi napedu. Jarzma przekladni obiegowych polaczone sa przekladniami zebatymi z kolami slonecznymi planetranych mechanizmów skretu obu stron pojazdu. Dla zacho¬ wania stabilnosci jazdy prostoliniowej na walach kól slonecznych przekladni umieszczone sa hamulce.Przekladnia odbiera naped, przy skrecaniu z promieniami wiekszymi od swobodnego, od silnika poprzez galaz napedu dodatkowego i dalej od kola slonecznego przekladni obiegowej wiazacej naped dodatkowy z planetarnym mechanizmem skretu osadzonym przy przekladni bocznej i przekazuje go na przekladnie obiegowa napedu dodatkowego strony przeciwnej. W zaleznosci od przesterowania naped odbierany jest np. ze strony prawej i przekazywany droga hydrostatyczna na lewa strone pojazdu przy skrecaniu w prawo i odwrotnie przy skrecaniu w lewo.Przy skrecaniu z promieniami mniejszymi od swobodnego, to znaczy takimi, przy których na kole napedowym strony pozostajacej pojawia sie sila hamujaca, przekladnia hydrostatyczna odbiera naped od przeklani obiegowej strony pozostajacej zasilanej moca plynaca napedem dodatkowym od silnika oraz czescia rekuperacji plynaca od planetranego mechanizmu skretu strony pozostajacej i przekazuje ja droga hydrostatyczna do przekladni obiegowej napedu dodat¬ kowego strony wyprzedzajacej, gdzie sumuje sie z moca podawana przez silnik galezia dodatkowa i przekazywana jest dalej do planetarnego mechanizmu skretu strony wyprzedzajacej. Moc ta wraz z moca plynaca od silnika przez skrzynie biegów i czescia mocy rekuperacji sumuje sie i przekazy¬ wana jest przez przekladnie boczna do kola napedowego strony wyprzedzajacej.W rozwiazaniu bedacym przedmiotem wynalazku przekladnia hydrostatyczna spelnia funkcje zespolu bezstopniowej regulacji glównego promienia skretu oraz zespolu rekuperacji czesci mocy odzyskiwanej od strony wyprzedzajacacej. Zaproponowane rozwiazanie zapewnia ciaga zmiane promienia skretu w ramch kazdego zalaczonego biegu przy jednoczesnym ograniczeniu mocy plynacej przez przekladnie hydrostatyczna do kilkudziesieciu kilowatów co zmniejsza gabyryty przekladni i zwieksza sprawnosc ogólna napedu w stosunku do rozwiazania z umieszczeniem przekladni hydrostatycznej w galezi glównej napedu.Skret dokonywany jest po uprzednim odblokowaniu hamulców a galezi regulacyjnej zapew¬ niajacych przy calkowitym zablokowaniu stabilna jazde prostoliniowa. Przy zrezygnowaniu ze stabilizacji jazdy prostoliniowej na drodze hydraulicznej, przez przekladnie hydrostatyczna, moz¬ liwe jest zrezygnowanie z instalowania hamulców.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat kinematyczny ukadu napedowego z hydromechanicznym bezstopniowym mechanizmem skretu z rekuperacja mocy na drodze hydraulicznej, a fig. 2, 3 i 4 — schematy blokowe przeplywu i krystalizcaji strumienia energii w ruchu prostoliniowym.Bezstopniowy mechanizm skretu posiada bezstopniowa przekladnie hydrostatyczna 9 pola¬ czona z przekladniami obiegowymi 8 napedu dodatkowego polaczonymi kinematycznie poprzez przekladnie 7 z silnikiem napedowym 1 i przekladniami zebatymi zwyklymi 10 z planetarnymi mechanizmami skretu 4.Moc od silnika napedowego 1 przeplywa przez stopniowa skrzynie biegów 2 i przekladnie stozkowa 3 do planetarnych mechanizmów skretu 4. Z rzedu sumujacych 4 moc przeplywa przez przekladnie boczne 5 na gniazdowe kola napedowe gasienic 6. Przeplywajacy przez wyzej wymie¬ nione zespoly strumien energii jest moca napedzajaca pojazd podczas jazdy prostoliniowej. W czasie jazdy krzywoliniowej, z promieniami wiekszymi od swobodnego, moc od silnika 1 przeplywa strumieniem napedu glównego przez skrzynie biegów 2 od planetarnych mechanizmów skretu 4 oraz strumieniem dodatkowym przez przekladnie stozkowa 7 do przekladni obiegowych 8 napedu dodatkowego, przy czym czesc z niej przekazywanajest do przekladni obiegowej 8 strony pozostajacej poprzez przekladnie hydrostatyczna 9 do przekladni 8 strony wyprzedzajacej a pozostala po dodatkowym rozdziale przekazywana jest przez przekladnie 10 do planetarnego mechanizmu skretu 4 strony pozostajacej a po zsumowaniu sie w przekladni obiegowej 8 strony wyprzedzajacej mocy plynacej od przekladni 3 i plynacej od przekladni hydrostatycznej 9 przekazywana jest przez przekladnie 10 do planetarnego mechanizmu skretu 4 strony wyprzedzajacej. Kierunek przeplywu130304 3 strumienia energii droga hydrostatyczna zalezy od zalozonego kierunku skrecania, a stad od polozenia regulacyjnego silnika — pompy przekladni9.W przypadku gdy pojazd skreca z promieniami mniejszymi od swobodnego, to znaczy na kole napedowym strony pozostajacej pojawia sie sila hamujaca, moc plynaca w zespole napedowym rozdziela sie na dwa podstawowe strumienie, jeden plynacy od silnika 1 przez skrzynie biegów 2 i drugi plynacy od silnika 1 przez galaz dodatkowa i przekladnie 7.Strumien plynacy od silnika 1 przez skrzynie biegów 2 przekazywany jest przez przekladnie 3 do planetarnego mechanizmu skretu 4 strony wyprzedzajacej, gdzie sumuje sie ze strumienim energii przekazywanym galezia dodatkowa od przekladni obiegowej 8 strony wyprzedzajacej.Strumien plynacy od silnika 1 przez przekladnie 7 przekazywany jest do przekladni obiego¬ wych 8 galezi dodatkowej. Moc doplywajaca do przekladni obiegowej 8 strony pozostajacej przekazywana jest wraz z czescia mocy rekuperowanej od kola napedowego 6 strony pozostajacej przekazywanej przez przekladnie boczna 5 i planetarny mechanizm skretu 4 tej strony przez przekladnie hydrostatyczna 9 dó przekladni obiegowej 8 strony wyprzedzajacej, skad jak juz opisano, podawana jest do planetarnego mechanizmu skretu 4 strony wyprzdzajacej.W tym okresie pracy przekladnia hydrostatyczna 9 spelnia funkcje mechanizmu regulacyjnego skretu a równiez ukladu rekuperacyjnego. Pozostala czesc mocy plynaca od kola napedowego 6 strony pozostajacej przez przekladnie boczna 5 i planetarny mechanizm skretu 4 przekazywana jest wprost przez przekladnie 3 do planetarnego mechanizmu skretu 4 strony wyprzedzajacej.Po zsumowaniu wszystkich strumieni energii doplywajacych do planetarnego mechanizmu skretu 4 strony wyprzedzajacej cala moc przekazywana jest dalej przez przekladnie boczna 5 do kola napedowego strony wyprzedzajacej.Zastrzezenie patentowe Hydromechaniczny bezstopniowy mechanizm skretu zwlaszcza do napedu szybkobieznych pojazdów gasienicowych skladajacy sie zdwóch przekladni obiegowych i bezstopniowej przekladni hydrostatycznej, znamienny tym, ze bezstopniowa przekladnia hydrostatyczna (9) jest usytuowana w galezi napedu dodatkowego i polaczona za kolami slonecznymi przeklani obiegowych (8) umieszczonych po obu stronach pojazdu gasienicowego w dodatkowej galezi napedu przy czym jarzma przekladni obiegowych (8) polaczone sa przekladniami zebatymi (10) z kolami slonecznymi planetarnych mechanizmów skretu (4) obu stron pojazdu, a dla zachowania stabilnosci jazdy prostoliniowej na walach kól slonecznych przekladni (8) umieszczone sa hamulce (H).130304 fi}.*130304 m y L4 5 A i. • [j ! 5 f 10 LJJ —-| 4 * ¦{j i ^ i D~"~~[j I n r I fO I 1 _| 3_^-^{ - i lR1 i j 1 1 r i} Y/ A ty.2 £? O \ H2 i 9 5 —*- 8 i i 10 ' [ 4 i ^— I r i l r ^ \ j I A T I 3 1 8 ! 1 10 I 1 4 »» 9 » ' 5 fi? 3130304 A W A 1 9 L*J 8 |— t | 10 | 1 M T 1^ 1 Z 1 1 i ^ n A/a ——r~~71—-—13 r. i r 1 io 1 z 1 1 l_ 4 [—\ 9 | —-| 5" \ f ^ ^.4 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL