Przedmiotem wynalazku jest taksometr elektroniczny majacy zastosowanie w taksówkach przy obliczaniu (wedlug ustalonych taryf) naleznosci za przebyta droge, a ponizej pewnej predkosci jazdy — za czas wynajecia pojazdu.Znany jest taksometr elektroniczno-mechaniczny z opisu patentowego polskiego nr 108241.Zawiera on obrotowo-impulsowy przetwornik, polaczony z przelacznikiem progowym. Do przela¬ cznika progowego dolaczony jest generator. Z progowego przelacznika podawane sa impulsy funkcji czasu gdy predkosc pojazdu jest mniejsza od predkosci granicznej. W przeciwnym wypadku impulsy podawane z progowego przelacznika sa funkcja drogi. Oba te rodzaje impulsów sa podawane na nastawny dzielnik liczby impulsów. Po podziale w nastawnym dzielniku liczby impulsów, impulsy sa podawane na dekadowy dzielnik liczby impulsów, z których na wyjsciu otrzymuje sie impuls odpowiadajacy jednostce taryfowej.Zarówno czestotliwosc generatora jak i liczba podzialu nastawnego dzielnika liczby impulsów regulowana jest przy pomocy pierwszego i drugiego ukladu zmiany jednostki taryfowej.Wada tego urzadzenia jest to, ze zmiana stanu licznika o jednostke taryfowa nastepuje w momencie wystapienia impulsu na wyjsciu dekadowego dzielnika liczby impulsów bedacego konsekwencja podawanych impulsów na nastawny dzielnik liczby impulsów.Na nastawny dzielnik liczby impulsów sa podawane impulsy z progowego przelacznika bedace raz funkcja drogi, a raz funkcja czasu, tylko ze nastawny dzielnik liczby impulsów nie potrafi rozróznic, które impulsy sa proporcjonalne do przebytej drogi, a które do czasu wynajecia pojazdu.Wad tych nie posiada taksometr wedlug zgloszenia. Przedmiotowy taksometr charakteryzuje sie nastepujacymi polaczeniami: zródlo impulsów, których ilosc jest proporcjonalna do przebytej drogi, jest polaczone poprzez dwa dzielniki (1:2 i 1:3) z samozerujacym sie licznikiem. Impulsy sa zliczane przez liczydlo zespolu drogowego. Gdy pojazd porusza sie z predkoscia mniejsza od predkosci granicznej, samozerujacy sie licznik jest zerowany co 1 sekunde przez generator, co powoduje wstrzymanie zliczania impulsów przez liczydlo zespolu drogowego. W tym przypadku impulsy z generatora sa podawane do liczydla zespolu czasowego. Dopiero gdy zawartosc liczydla zespolu drogowego lub czasowego odpowiada pierwszemu lub nastepnemu odcinkowi drogowemu2 130 070 lub czasowemu wytwarzany jest impuls powodujacy zwiekszenie zawartosci liczydla zespolu oplat o jednostke taryfowa.Celem wynalazku jest budowa taksometru nie wykazujacego w/w wad poprzez okreslone polaczenia wystepujacych w nim elementów. W tym celu niezbedne jest uzupelnienie taksometru o elementy nie wystepujace w opisie patentowym nr 108241.Cel ten osiagnieto poprzez polaczenie zródla impulsów z dwoma dzielnikami impulsów w stosunku 1:2 i 1:3 (przepisy wymagaja, aby taryfa 2 byla wieksza od taryfy 1 o 50%), które sa dolaczone do samozerujacego sie licznika, podlaczonego do dzielnika impulsów do 1 Hz, oraz do ukladu blokady impulsów do zespolu drogowego poprzez przelacznik sterowany przyciskiem zmiany taryf, a uklad blokady impulsówdo zespolu drogowego podlaczony jest do liczydla zespolu drogowego, natomiast kwarcowy generator o stalej czestotliwosci poprzez przycisk zadawania oplaty poczatkowej dolaczony jest do ukladu ustawiania oplaty poczatkowej sterowanego poprzez liczydlo zespolu oplat, a poprzez przycisk „kasa" do dzielnika impulsów do 1 Hz, który jest polaczony do samozerujacego sie licznika, do indykatora impulsów 1 Hz, oraz do liczydla zespolu czasowego. Do liczydla zespolu drogowego i czasowego dolaczone sa uklady identyfikacji pier¬ wszego i nastepnego odcinka, które sa polaczone miedzy soba przelacznikami elektronicznymi, sterowanymi przyciskiem zadawania oplaty poczatkowej tak, ze uklady identyfikacyjne pier¬ wszego odcinka steruja elektronicznymi przelacznikami, a te steruja ukladami identyfikacyjnymi nastepnego odcinka, a wyjscia ukladów identyfikacyjnych dolaczone sa do wejsc zerujacych liczydel swoich zespolów oraz do wejscia zliczajacego zespolu oplat, którego zawartosc jest wyswietlana na elektronicznych wskaznikach cyfrowych.Zaleta wynalazku jest naliczanie oplaty zgodnie z przepisami, wieksza dokladnosc uzyskana przez zastosowanie generatora kwarcowego, oraz niezawodnosc uzyskana przez zastapienie ele¬ mentów mechanicznych cyfrowymi ukladmi scalonymi.Przedmit wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku w schemacie blokowym.Jak uwidoczniono na rysunku, gietki walek 1 polaczonyjest bezposrednio do majacej promie¬ niowe naciecia tarczy 2, która obracajac sie powoduje przerywanie wytworzonego przez zródlo swiatla 3 strumienia swietlnego padajacego na fotoelement 4 co daje impulsy elektryczne, które sa podawane na dzielniki 1:2 5 i 1:3 6. Nastepnie poprzez przelacznik 7 sterowany przyciskiem zmiany taryfy 8 impulsy sa podawane na samozerujacy sie licznik 9, który ponadtojest zerowany co sekunde impulsami z dzielnika 10. Generator kwarcowy 11 wytwarza impulsy prostokatne o stalej czestotliwosci takiej, aby po podziale przez dzielnik 10 otrzymac czestotliwosc f = 1 Hz. Jezeli w czasie 1 sekundy licznik 9 zliczy ilosc impulsów wynikajaca z tzw. predkosci granicznej, spowoduje to samowyzerowanie sie licznika 9 oraz zerowanie dzielnika 10, na którego wyjsciu brak bedzie impulsów o czestotliwosci f = 1 Hz. Wykaze to natychmist indykator 12, który poprzez uklad blokady 13 pozwoli na przeplyw impulsów do liczydla zespolu drogowego 14. W przeciwnym wypadku impulsy o czestotliwosci f = 1 Hz beda zliczane przez liczydlo zespolu czasowego 15. Do liczydel zespolu drogowego 14 i zespolu czasowego 15 dolaczone sa uklady identyfikacyjne pierwszego 16 i 17 i nastepnego 18 i 19 odcinka. Po zliczeniu przez liczydlo zespolu drogowego 14 lub czasowego 15 ilosci impulsów odpowiadajacych pierwszemu odcinkowi, uklad identyfikacji 16 lub 17 powoduje przekazanie jednego impulsu do liczydla zespolu oplat 20, wyzerowanie sie liczydla 14 lub 15 oraz poprzez przelacznik elektroniczny 21 lub 22 zadzialanie ukladu identyfikacji nastepnego odcinka 18 lub 19.Podlaczajac generator 11 poprzez przycisk zadawania oplaty poczatkowej 23 i uklad ustawia¬ nia oplaty poczatkowej 24powodujemy wprowadzenie do liczydla zespolu oplat 20 ilosci impulsów odpowiadajacych wielkosci oplaty poczatkowej. Przelaczniki elektroniczne 21 i 22 sa sterowane przyciskiem zadawania oplaty poczatkowej 23 i dzialaja w ten sposób, ze zawsze pierwszy zadziala uklad identyfikacyjny pierwszego odcinka 16 lub 17. Stan liczydla zespolu oplat 20 jest wykazy¬ wany na zespole elektronicznych pólprzewodnikowych wskazników cyfrowych 25, a do przela¬ cznika rodzaju pracy 26 dolaczony jest zewnetrzny 27 i wewnetrzny 28 zespól informacji swietlnej, wskazujacy rodzaj pracy taksometru. Wszystkie liczydla 14, 15 i 20 sa zerowane przyciskiem 29 ustalajacym rodzaj pracy taksometru na „wolny", a generator 11 podlaczony jest do ukladu poprzez przycisk „kasa" 30.130070 3 W ten sposób osiagnieto prosty w obsludze i (dzieki zastosowaniu przyrzadów pólprzewodni¬ kowych) latwy w dostosowaniu do nowej taryfy taksometr, cechujacy sie duza niezawodnoscia.Zastrzezenia patentowe 1. Taksometrelektroniczny posiadajacy przelacznik rodzaju pracy, zespól oplat, zespól dro¬ gowy, zespól czasowy, zespól regulacyjny oraz wskaznik zespolu oplat, znamienny tym, ze do fotoelektrycznego zródla impulsów (4) dolaczone sa dwa dzielniki impulsów w stosunku 1 :2 (5) i 1: 3 (6), które sa dolaczone do samozerujacego sie licznika (9), który podlaczony jest do dzielnika impulsów do 1 Hz (10) oraz do ukladu blokady impulsów (13) poprzez przelacznik (7) sterowany przyciskiem zmiany taryf (8), a uklad blokady impulsów (13) podlaczony jest do liczydla zespolu drogowego (14), natomiast generator (11) poprzez przycisk zadawania oplaty poczatkowej 23 dolaczony jest do ukladu ustawiania oplaty poczatkowej (24) sterowanego przez liczydlo zespolu oplat 20, a poprzez przycisk „kasa" (30) do dzielnika impulsów (10), który jest podlaczony do samozerujacego sie licznika (9), do indykatora (12) oraz do liczydla zespoluczasowego (15) oraz, ze do liczydla zespolu drogowego (14) i czasowego (15) dolaczone sa uklady identyfikacji pierwszego odcinka (16) i (17) oraz nastepnego (18) i (19), które sa polaczone miedzy soba przelacznikami elektronicznymi (21) i (22), sterowanymi przyciskiem zadawania oplaty poczatkowej (23) tak, ze uklady iedntyfikacyjne pierwszego odcinka (16) i (17) steruja elektronicznymi przelacznikami (21) i (22), które steruja ukladami identyfikacyjnymi nastepnego odcinka (18) i (19) a wyjscia ukladów identyfikacyjnych (16), (18), (17) i (19) dolaczone sa do wejsc zerujacych odpowiednich liczydel (14) i (15) oraz do wejscia zliczajacego zespolu oplat (20), który steruje elektronicznymi wskaznikami cyfrowymi (25). 2. Taksometr wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przelacznik rodzaju pracy (26) zawiera przycisk zadawania oplaty poczatkowej (23) niezalezny mechanicznie od przycisku zmiany taryf (8).130070 oooo UUUU25 PracowniiPoligraficzna UPPRL. Naklad 100egz.CsnalOOzl PL