Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do wykonywania rur zebrowanych, z ozebro- waniem srubowym, niefaldowanym, o dowolnej podzialce i wysokosci zebra* Z uwagi na szerokie stosowanie w przemysle rur zebrowanych, zarówno w procesach grzejnych, chlodniczych, jak tez w technologiach chemicznych, stosuje sie wiele sposobów wykonywania tych rur, w zaleznosci od ich przeznaczenia* Znany* jest sposób wykonywania rur zebrowanych, na przyklad wedlug polskiego opisu pa¬ tentowego nr 92 544f polegajacy na spiralnym nawinieciu tasmy stalowej na przewód rurowy, bez laczenia jej s rura. Sposób ten powoduje powstawanie duzych oporów kontaktowych na styku zebra z rura, co nie zapewnia dobrej wymiany ciepla. Znany jest równiez sposób produkcji rur zebrowanych wedlug polskiego opisu patentowego nr 56 898, wykonywanych dwuetapowo, polegajacy na nawinieciu w pierwszym etapie tasmy metalowej na rure i nastepnym przyspawaniu tej tasmy do przewodu rurowego* Jest to technologia pracochlonna, o niskiej wydajnosci procesu, spowo¬ dowanej rozdzieleniem operaoji nawijania i spawania na dwa rózne stanowiska, z zastosowaniem róznego oprzyrzadowania; Ponadto, ze wzgledu na trudny dostep do miejsca spawania, usytuowa¬ nego w szczelinie miedzy zebrami, wykonywane rury posiadaja ograniczona wysokosc zeber i sto¬ sunkowo duza podzlalke uzebrowania* Wedlug amerykanskiego opisu patentowego nr 3 388 449, znany jest sposób i urzadzenie do wytwarzania rur zebrowanych, polegajacy na tym, ze na przewód rurowy nawija sie zebro uformo¬ wane z plastycznego materialu w ksztalcie litery WL% przy czym pozioma stopa zebra przylega stycznie do rury, dotykajac nastepnej stopy usytuowanej nizej* Podobny sposób, znany z amery¬ kanskiego opisu patentowego nr 3 500 903 polega na tym, ze pozioma stopa zebra uformowanego w ksztalcie litery "L", zazebia sie w sposób zakladkowy z druga stopa uformowanego zebra, , tworzao uszczelnienie mechaniczne, zabezpieczajace przed srodowiskiem plynów korozyjnych* Do formowania zebra w tych sposobach uzywa sie materialu plastycznego, najczesciej aluminium, co ogranicza zakres stosowania rur zebrowanych tylko do nizszych temperatur.Znany Jest równiez sposób i urzadzenie do wykonywania rur zebrowanych wedlug amerykan- * skiego opisu patentowego nr 3 613 206, polegajacy na wykonywaniu srubowego rowka na zewnetrz¬ nej powierzchni przewodu rurowego, wprowadzaniu do tego rowka podstawy zebra uformowanego2 129 496 w ksztalcie stozka i obustronnym zawalcowaniu zebra, w celu polaczenia go z przewodem ru¬ rowym* Technologia ta wymaga równiez rozdzielenia operacji n- kilka czynnosci, a ponadto przewód rurowy musi posiadac odpowiednio gruba scianke, aby przy wykonywaniu rowków nie nastapilo zdeformowanie powierzchni wewnetrznej rury, Znany jest tez sposób wykonywania rur stalowych wysokozebrowanych, polegajacy na nawijaniu na przewód rurowy tasmy stalowej, z równoczesnym jej punktowym zgrzewaniem. Jednakze w procesie zgrzewania wytwarza nic bar¬ dzo duza ilosc odprysków, które osadzajac sie w szczelinach miedzy zebrami, powoduja gro¬ madzenie sie w tvch miejscach zanieczyszczen, wplywajacych na pogorszenie warunków wymia¬ ny ciepla, a ponadto przewodnosc cieplna na styku zebra z rura jest znacznie mniejsza, ni£ przy polaczeniu ciaglym. Wszystkie znane dotychczas sposoby wykonywania rur zebrowanych wymagaja skomplikowanego oprzyrzadowania, sa pracochlonne, a wytworzony produkt nie zawsze odpowiada wymaganym warunkom dobrej wymiany ciepla* Celem wynalazku bylo opracowanie lat¬ wej technologii wykonywania rur wysokozebrowanyeh, z wykorzystaniem do tego procesu dostep¬ nych w przemysle urzadzen, po odpowiednim ich przystosowaniu do tej produkcji; Do realiza¬ cji tego zadania wykorzystano powszechnie stosowane w przemysle urzadzenie w postaci tokarki.Sposób wykonywania rur wysokozebrowanych wedlug wynalazku polega na tym, ze na prze- wód rurowy nawija sie tasme metalowa po linii spiralnej, która równoczesnie laczy sie z rura przy pomocy spawania, elektroda ciagla,,w oslonie mieszanek gazowych. Proces nawija¬ nia i spawania prowadzi sie na tokarce, wyposazonej w glowice o specjalnej konstrukcji, sluzaca tfo ksztaltowania i nawijania tasmy oraz pistolet spawalniczy, sluzacy do liniowe¬ go spawania nawinietej tasmy z rura. Przewód rurowy, zamocowany w uchwycie tokarki, wyko¬ nuje ruch obrotowy z regulowana predkoscia, zalezna od srednicy rury i od zachowania okres¬ lonej predkosci liniowej spawania.Urzadzenie do wykonywania rur zebrowanych sposobem wedlug wynalazku stanowi glowica, zamontowana w imaku, nozowym tokarki, skladajaca sie z tulei metalowej, do której wsuwany jest swobodny koniec zebrowanego przewodu rurowego, zamontowanej wspólosiowo z tym przewo¬ dem i wyposazonej w trzonek metalowy, sluzacy do przesuwu tulei wzdluz rury, zgodnie z nastawiona wartoscia podzialki zebrowania, W górnej czesci tulei znajduje sie ramie, slu¬ zace do mocowania pistoletu spawalniczego przy uzyciu lacznika i tulei zaciskowej. Pistolet spawalniczy zamocowany jest w taki sposób, ze jego os pochylona jest pod katem okolo 30°do plaszczyzny pionowej, przechodzacej przez os zebrowanego przewodu rurowego, a ponadto po¬ siada nastawny ruch obrotowy wokól osi lacznika, co umozliwia precyzyjne nastawienie drutu spawalniczego na styku tasmy zebrujacej ze scianka rury. Do suportu tokarki przymocowana jest tarcza obrotowa z nawinieta tasma zebrujaca, przesuwana w czasie procesu zebrowania przez szczeline, utworzona z dwóch plytek - oporowej i ksztaltujacej, przymocowanych do tulei* Ponadto glowica wyposazona jest w prowadnice, sluzaca do przesuwania tasmy zebruja¬ cej bezposrednio po jej przyspawaniu do przewodu rurowego, celem zapobiegniecia pochylaniu sie zebra na skutek skurczu spoiny. Zebrowany przewód rurowy zamocowany jest jednym koncem w uchwycie samocentrujacym tokarki, natomiast ozebrowany koniec rury opiera sie na rolkach obrotowych, ustawionych na koncu loza tokarki.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig, 1 przedstawia tokarke z zamocowana rura zebrowana i glowica zebrujaca w widoku, z czo¬ la, fig; 2 - ten sam uklad w widoku z góry, fig, 3 - element glowicy zebrujacej z pistole¬ tem spawalniczym w widoku z boku 1 fig, 4 - glowice z pistoletem spawalniczym w widoku z góry. Zebrowany przewód rurowy zamocowany jest w uchwycie samocentrujacym tokarki. Na swo¬ bodny koniec rury nasunieta jest tuleja stalowa 1, zamocowana wspólosiowo z rura w imaku nozowym tokarki, przez dokrecenie trzonka stalowego 2, przyspawanego do tulei. Pozwala to na przesuw tulei wzdluz rury z posuwem p/ram/obr/, nastawionym zgodnie z wartoscia podzial¬ ki zebrowania; Do suportu tokarki przymocowana jest obrotowa tarcza 3 z nawinieta tasma stalowa, sluzaca do zebrowania rury. Koniec tasmy, podwinietej na promien równy polowie srednicy rury zebrowanej, wprowadzony jest w szczeline, znajdujaca sie miedzy plytka oporo¬ wa 4 przyspawana do tulei 1 a plytka ksztaltujaca 5# przykrecona srubami do plytki 4.129 496 3 Wystajacy ponad plytki koniec tasmy zerujacej laczony Jest ze scianka rury za pomoca spoiny sczepnej. W górnej czesci tulei 1 przyspawane jest r^mie 6, sluzace do mocowania pistoletu spawalniczego 7, za pomoca lacznika z tuleja zaciskowa 8. Po-ustawieniu paramet¬ rów zebrowania, to jest zsynchronizowaniu obrotów rury z wymagana predkoscia liniowa spa¬ wania w granicach 100-160 m/godz., oraz nastawieniu posuwu tulei 1 na -rlasciwa podzialke- gestosci zebra, rozpoczyna sie proces zebrowania przez równoczesne uruchomienie tokarki i urzadzenia do spawania metoda MIG lub MAG, Obracajaca sie rura powoduje spiralne nawija¬ nie sie tasmy zebrujacej, która ma calym odcinku odksztalcen plastycznych prowadzona jest w szczelinie o szerokosci 0,2 - 0,4 mm, co zapobiega powstawaniu zafalowali na wewnetrznej krawedzi zebra* Bezposrednio po wejsciu ze szczeliny tasmy spawana jest ze scianka rury od strony zewnetrznej. Przyspawana tasma przechodzi przez rowek prowadnicy 9, co zapobie¬ ga pochylaniu sie zebra na skutek skurczu spoiny. Ozebrowany koniec przewodu rurowego podpiera sie na rolkach obrotowych 10, ustawionych na koncu loza tokarki.Sposób wedlug wynalazku, sluzacy do wykonywania rur wysokozebrowanych na urzadzeniu przystosowanym do tego celu, zapewnia wysoka jakosc uzyskiwanego wyrobu, charakteryzujaca sie duzym wspólczynnikiem uzebrowania doskonala przewodnoscia cieplna na styku zebra z rura oraz gladkoscia powierzchni spoiny, zapobiegajaca osadzaniu sie zanieczyszczen w przestrzeni miedzyzebrowejf. Pozwala na wykonywanie rur zebrowanych o dowolnej wysokosci zebra, ze stala podzialka uzebrowania na calej dlugosci rury, bez zafalowan na wewnetrz¬ nej powierzchni zwojów.-Zebro ze scianka przewodu rurowego tworzy kat prosty.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wykonywania rur wysoko zebrowanyeh, z ozebrowaniem srubowym, niefaldowanym, o dowolniej podzialce i wysokosci zebra, znamienny tym, zenq przewód ruro¬ wy, zamocowany w uchwycie tokarki i wprowadzony w ruch obrotowy z regulowana predkoscia, nawija sie metalowa tasme zebrujaca po linii spiralnej, która równoczesnie spawa sie li¬ niowo ze scianka rury, za pomoca elektrody spoina ciagla w oslonie mieszanek gazowych. 2 i Urzadzenie do wykonywania rur wysokozebrowanych, znamienne tyra, ze stanowi je glowica, zamontowana w imaku nozowym tokarki, skladajaca sie z tulei stalo¬ wej /1/f nasunietej na swobodny koniec zebrowanego przewodu rurowego i zamontowanej wspól¬ osiowo z tym przewodem, wyposazonej w trzonek stalowy /2/, sluzacy do przesuwu tulei /i/ wzdluz rury zgodnie z nastawiona podzialka zebrowania, z tarczy obrotowej /3/ z nawinieta tasma zebrujaca, przeohodzaca przez szczeline utworzona z plytki oporowej /4/ i plytki ksztaltujacej /5/, z pistoletu spawalniczego /7/ oraz z prowadnicy /9/ zebra. 3; Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze pistolet spawalni¬ czy liI jest zamocowany do ramienia /6/ przytwierdzonego do górnej czesci tulei /1/ pod katem okolo 30° do plaszczyzny pionowej przechodzacej przez os zebrowanego przewodu ruro¬ wego, a ponadto posiada nastawny ruch obrotowy wokól osi lacznika z tuleja zaciskowa /8/.Fig. I129 496 Fig. 2 Fig4 Pracownia Poligraficzna UPIRL. Naklad 100 egz.Cena 100zl* PL