Przedmiotem wynalazku jest uklad elektryczny do rewersyjnego zasilania napedów górni¬ czych strugów weglowych. Znane dotychczas uklady elektryczne do rewersyjnego zasilania nape¬ dów zbudowane sa na zasadzie kolejnego zalaczania dwu niezaleznych wylaczników, z których kazdy posiadal po dwa styczniki i niezalezny uklad ziemno-zwarciowy. Zalaczanie napedów stru¬ gów odbywalo sie indywidualnie na zasadzie recznego zalaczania styczników poszczególnych wy¬ laczników* Tego rodzaju znane uklady sterowania i blokady pracowaly skutecznie, lecz podsta¬ wowa ich wada bylo z jednej strony, koniecznosc zatrudnienia specjalnej obslugi do przelacze¬ nia kierunku obrotów oraz czeste awarie wylacznika wskutek przepalania sie styków, a z dru¬ giej strony ograniczenie mocy odbiorów z uwagi na dopuszczalne napiecia pracy do 500 V, co uniemozliwialo stosowanie strugów weglowych o duzej mocy, a tym samym uzyskanie wiekszej wydajnosci.Czynione bvly równiez próby zwiekszenia napiecia napedów górniczych strugów weglowych do 1000 V przez stosowanie równolegle dwóch wylaczników pracujacych na wspólne odplywy, z których kazdy wylacznik posiada oddzielne zabezpieczenie ziemnozwarciowe wvmagane przepisami górniczymi. Nie udalo sie jednak wykorzystac tych propozycji do praktycznego zastosowania, ze wzgledu na nastepujace zjawiska: po pierwsze, w przypadku podania napiecia na obydwa wylaczni- . ki zalaczaja sie w nich do kontroli jednoczesnie obydwa uklady ziemnozwarciowe. Uklady te do¬ konuja kontroli nie tylko odplywów lecz równiez wspólpracujacego przekaznika ziemnozwarciowe¬ go, co powodowalo bledny pomiar i jednoczesnie brak mozliwosci zalaczenia wylaczników, gdyz pomiar wykazywal doziemienle. Tymczasem faktycznie siec kontrolowana miala izolacje w dobrym stanie, a zaklamanie pomiaru pochodzilo wylacznie od równoczesnej pracy dwóch ukladów ziemno¬ zwarciowych, kontrolujacych te sama siec odplywowa. Po drugie, ze wzgledu na niemozliwosc wy¬ konania .identycznych rezystancji we wszystkich zabezpieczeniach ziemnozwarciowych z uwagi na stosowanie w nich elementów pólprzewodnikowych, których odpornosc jest zalezna od napiecia i zmienia sie w sposób nieliniowy. W momencie padania napiecia na odplyw przez zlaczenie jed¬ nego z wylaczników nastepowalo obnizenie rezystancji przekaznika ziemnozwarciowego drugiego wylacznika z uwagi na podanie napiecia 1000 V na jego uklad pomiarowy. W ten sposób dochodzi-2 129 489 lo do mylnego obnizenia stanu izolacji cale j sieci, a w zwiazku z tym nastepowalo wylacze¬ nie napiecia przez uklad ziemnozwarciowy, zainstalowany w transformatorze zasilajacym siec* 1000 V.Proponowane natomiast rozwiazanie ukladów blokad elektrycznych, wg; ksiazki J. Chmie- larza pt, "Projektowanie elektrycznych urzadzen sterowania blokady i nysnalizncji" ntr, 364 - 416, pozwalaja na tylko jednostronne zabezpieczenie jednego wylacznika, podczas edy istnieje mozliwosc zalaczenia drugiego wylacznika, pracujacego n* wspólna siec, Zjawiska takie sa szczególnie niebezpieczne w chwilach wystapienia zwarcia i sa nie do nrzvjecia w górnictwie podziemnym o atmosferze zapylonej lub zawierajacej mieszanke gazów wybuchowych, Pojawienie sie bowiem luku elektrycznego mogloby spowodowac wvbuch gazów lub pylu weglowego.Celem wynalazku jest usuniecie dotychczasowych trudnosci oraz niedomagan i opracowa¬ nie ukladu zasilajacego strug weglowy, w pelni bezpiecznego, z mozliwoscia zastosowania napiecia 1000 V w wylacznikach przystosowanych do wielokrotnego zalaczania w krótkim okre¬ sie czasowym. Cel powyzszy udalo sie rozwiazac dzieki zastosowaniu odpowiedniego ukladu polaczen jednokierunkowych wylaczników o napieciu 1000 V, co stanowi przedmiot niniejszego wynalazku* Nieoczekiwanie okazalo sie, ze gdy sterujace bloki obydwu jednokierunko^r/ch wy¬ laczników, rózniace sie kolejnoscia polaczenia 'faz, sa na przemian polaczone stykami pomoc¬ niczymi ziemnozwarciowych obwodów, to przy zadzialaniu jednego wvlacznika zasilajacego strug weglowy, nastepuje wylaczenie drugiego obwodu ziemnozwarciowego przynaleznego do drugiego wylacznika.Istota wynalazku polega na tym, ze obydwa obwodowe bloki sterujace jednokierunkowych wylaczników sa na przemian polaczone stycznikami pomocniczymi za pomoca styków, znajduja¬ cymi sie w ziemnozwarciowych obwodach tak, ze z chwila zalaczenia jednego z wylaczników zasilajacych strug weglowy, nastapi wylaczenie obydwu obwodów ziemnozwarciowych. Równoczes¬ nie z chwila podania napiecia na te wylaczniki zawsze tylko jeden obwód kontroluje siec odplywowa. W ukladzie tym jeden obwód kontroluje siec odplywowa, jeden wylacznik jest przeznaczony do uruchomienia pracy struga w jednym kierunku, a drugi wylacznik w kierunku powrotnym, przv czym uklady ziemnozwarciowe dzialaja tutaj niezaleznie, co ma te salate, ze eliminowane sa wszelkie wylaczenia lub przeklamania pomiarów sieci. Ponadto zaleta ukla¬ du wedlug wynalazku jest to, ze umozliwia on na przemianlegla wspólprace jednokierunkowych styczników o duzej mocy a równoczesnie uniemozliwia zalaczenie któregokolwiek z wylaczni¬ ków z chwila pojawienia sie uszkodzenia lub zwarcia na odplywie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rypunku, który przed¬ stawia uklad w schemacie ogólnym. Jak uwidoczniono na rysunku uklad elektryczn?/- do rewer¬ syjnego zasilania napedów górniczych strugów weglowych, sklada sie z dwu wzajemnie sprezo¬ nych wylaczników W1 i W1f, z których kazdy posiada stycznik glówny ST1, ST1f, polaczony z blokiem obwodu sterowania 3, 3*• Dzialanie wylaczników kontrolowane jest ziemnozw^rcioyr/mi obwodami PZ, PZf, sterowanymi stykami PI2, Bd2' jednego ze styczników pomocniczych zawar¬ tych w bloku 2, 2', / Dzialanie ukladu jest nastepujace: z chwila podania napiecia na wylaczniki W1, W1 * poprzez zalaczenie przelacznika kierunku obrotów PKO, PKO* nastepuje zadzialanie styczni¬ ków pomocniczych zawartych w blokach 2, 29 oraz zostaje wlaczony uklad ziemnozwarciowy PZ lub PZ' poprzez styki Pi2 lub Pd2', w zaleznosci od wyboru kierunku pracy, W ten sposób uklad wylaczników W1, W19 zostaje przygotowany do zasterowania, W momencie zasterowania wy¬ lacznika W1 nim zadziala stycznik glówny ST1 podajacy napiecie na silniki 1M i 2M przekaz¬ nik sterujacy zawarty w bloku 3 swoimi stykami przerywa zasilanie jednego ze styczników pomocniczych zawartych w bloku 2f, który swoim stykiem Pd2f przerywa obwód ziemnozwarcio¬ wy PZ', W przypadku rewersji dzialanie ukladu jest identyczne z tym, ze wylacznik W1 * przejmuje role wylacznika V/1i Dzieki takiemu ukladowi wyeliminowano niepozadane dzialanie okladu ziemnozwarciowego PZ' w czasie pracy stycznika ST1 i odwrotnie, to znaczy wyelimi¬ nowano dzialanie ukladu ziemnozwarciowego PZ w czasie pracy stycznika ST1•;129 489 3 Zastrzezenie patentowe Uklad elektryczny do rewersyjnego zasilania napedów górniczych strugów weglowych, okladajacy eie z dwóch jednokierunkowych wylaczników, zaopatrzonych w elementy zalaczaja¬ ce, styczniki pomocnicze oraz uklady ziemnozwarciowe, znamienny tym, £e obydwa obwodowe bloki sterujace. /3, Vi jednokierunkowych wylaczników A'1, W1 V sa na przemian polaczone stycznikami pomocniczymi /?, 2*/ za pomoca styków /Biz, Pdzf/ znajduja¬ cymi sie w ziemnozwarciowych obwodach /PZ, V7,'/ tak, ze z chwila znlaczenln jedneeo z wy¬ laczników, zasilajacych strug weglowy, nastapi wylaczenie obydwu ukladów ziemnozwarciowych. h/-1 W-1 **+ % \PK0 ST s 2' J i r_ PdL t._.T , ""^ t—r © PL