Przedmiotem wynalazku jest srodek owado-grzy¬ bobójczy do zaprawiania nasion, o wysokiej aktyw¬ nosci i szerokim spektrum dzialania przeciwko szko¬ dliwym owadom i patogenom. Znane sa srodki o- wado-grzybobójcze do zaprawiania nasion np. Za¬ prawa nasienna GT zawierajaca jako substancje biologicznie aktywna mieszanine substancji owado¬ bójczej o nazwie izomer gamma 1,2,3,4,5,6-szescio- chlorocykloheksan (lindian) w ilosci 75% z substan¬ cja grzybobójcza o nazwie dwusiarczek czteromety- lotiokarbamylu (tiuram) w ilosci 10%. Podstawowa wada tych srodków jest waski zakres dzialania grzybobójczego i niedostateczna skutecznosc w sto¬ sunku do grzybów z rodzaju Fusarium, Alternaria i dnnych. Ponadto wada tych srodków jest wpro¬ wadzenie do srodowiska wraz z zaprawionymi na¬ sionami znacznych ilosci slabo rozkladajacego sie lindonu.Celem wynalazku jest opracowanie srodka owa- do-grzybobój czego do zaprawiania nsion o obnizo¬ nej zawartosci substancji aktywnych, przy zacho¬ waniu wysokiej aktywnosci owadobójczej, szerokim spektrum i dlugotrwalym dzialaniu przeciwko pa¬ togenom oraz bezpiecznego dla czlowieka i zwierzat stalocieplnych. Obnizenie zawartosci substancji ak¬ tywnych w srodku powoduje zmniejszenie ilosci wprowadzanych do gleby substancji toksycznych, ograniczajac zagrozenie dla otaczajacego srodowi¬ ska.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze wymagania te 10 15 GB spelnia srodek wedlug wynalazku stanowiacy mie¬ szanine lindanu z tiuramem i karbendazymem (ester metylowy kwasu benziinddazolokarbamdnowe- go), korzystnie gdy skladniki te wystepuja w pro¬ porcjach wagowych jak 3:2:1.Forme uzytkowa srodka wedlug wynalazku sta¬ nowi proszek do suchego i mokrego zaprawiania nasion, chroniacy rozsade i mlode rosliny przed patogenami i szkodnikami. Srodek wedlug wyna¬ lazku moze byc stosowany do ochrony wielu ro¬ slin np. rzepaku, buraków, kukurydzy, peluszki, bobiku i innych przeciwko takim szkodnikom jak pchelki, chowacze, wciornastki, mszyce, smietki oraz przeciwko patogenom grzybowym z rodzajów: Fusarium, Alternaria, Helminthosporium, Septoria, Rhizoctonia, Phoma, Pythium i innych.Srodek wedlug wynalazku oprócz substancji bio¬ logicznie aktywnych zawiera takie substancje po¬ mocnicze jak dyspergatory, emulgatory, zwilzacze, nosniki pochodzenia mineralnego lub syntetyczne oraz substancje odstraszajace ptaki.Sposób wytwarzania srodka wedlug wynalazku ilustruja przyklady I i II.Przyklad I. Srodek owado-grzybobójczy otrzy¬ muje sie przez zmieszanie 30 czesci wagowych lin¬ danu, 20 czesci wagowych tiuramu i 10 czesci wa¬ gowych karbendazymu z 33 czesciami wagowymi kaolinu, 5 czesciami wagowymi lugów posulfito¬ wych w postaci soli wapniowych i 2 czesciami wa- 129 1463 12»14* 4 gowytmi adduktu nonylofenolu z 8—10 grupami tlenku etylenu. Jednorodna mieszanine miele sie i otrzymuje gotowy produkt zawierajacy 60% sub¬ stancji czynnej.Przyklad' II. Srodek owado- grzybobójczy o- trzymuje sie przez zmieszanie 30 czesci wag. lin¬ danu, 20 cze&& wftg, tiuramu, 10 czesci wag. kar- l^endazymu^ 20 czesci wag. antrachinonu z 13 cze- s.cjajBi wag. kaolinu, 5 czesciami wag. lugów po- sajtitowych i 2 czesciami soli sodowej kwasu bu- tylonftftatenosulfonawego. Jednorodna mieszanine miele sie i otrzymuje gotowy produkt zawierajacy 80% substancji czynnej, który oprócz dzialania o- wado-grzybobójczego wykazuje dzialanie odstra¬ szajace ptaki.Skutecznosc owado- grzybobójcza srodka* wedlug wynalazku w porównaniu z Zaprawa GT (srodek znany) ilustruje tabela 1. Srodek wedlug wynalaz¬ ku wykazuje lepsza skutecznosc owado- grzybobój¬ cza niz porównywana Zaprawa* GT.Szczególowe wyniki badan dzialania srodka owa¬ dobójczego wedlug wynalazku podano w przykla¬ dach III i IV, a szczególowe wyniki badan dziala¬ nia grzybobójczego podano w przy,kladi«?h V^—VHfr Przyklad III. Na polu doswiadczalnym wy¬ siano nasiona rzepaku ozimego zaprawione srod¬ kiem wedlug wynalazku o skladze podanym w przykladzie I oraz nasiona zaprawiane Zaprawa nasienna GT i nasiona-me zaprawiane z zastosowa¬ niem metody bloków losowych w 4 powtórzeniach.Wielkosc jednego powtórzenia wynosila 20 m*. Ob¬ serwacje porazenia roslin rzepaku przez chowacza ari^wfta, w^ksnajW PP. $0 dniach od, siewu.. Wyr nj8rtfHujJnue: tablica. X Srodek, wedlug wynalazku w,, cfcwe. zajtfferajacej ponad, 4rtao$nie; mniejsza 4o# Un^anu^ iUl?!aprawa.QT w, zalecanej, dawce w pelni chroni rosliny/ rzepajcu^ przed, porazeniem ppp^cfec^ac^a «aJa^^X^ AaJomiafiJb. Zaprawa. GT w^Jcpza^ tylkA, ofc. 50% skutecznosci.E&zy£L**i iy.RofsaA^kapusto: póznej zaprar wjafto sipdfcein, wedlug. wywataztoL o, skodzie, por danyoftiW pragfcjltózfo I* o*az. Zaprawa GT.i wysar d^pn^do gr^U,^ zasto^^waMiem metody bloków lo#ow^vc&i w. 4, lem^Jtmask* Wielkosc jedaego I^«M«ze^wynositea19J5.mV Dla.porówjiama.sto- so*$anA pojetfcfc, karttrplns. obsadzone rozsada, nie zatcaw^ona._ An#li»jp^a^^ac.rc^Uft4przez.smietl^ kapusciana w#lmnano*pa, ofe 30.dr*ach od. wysa* dMPb*,*b»a& i^tr^je^ tateela,l3v Srodek, wedlug w^naiazl^w^ka^ ipggto/*mjj&& Ig^^ialml »ntó, Zaprawa. GT.mir mo nizszej zawartosci lindanu w zastosowanej dawce.Przyklady. Nasiona rzepaku zaprawione srod- kiem wedlug wynalazku o skladzie podanym w przykladzie I oraz nasiona zapraartane Zastawa nasienna GT i nasiona nie zapnwrtaw* mafesz- czano na pozywce agarowonziemaiaCMiejt zttka- zonej grzybem Alternaria brassicae w flftlMiCn Pet- riego-. Po 8 dniach dokonywano pomiaru* fctttiowania wzrostu grzybni wokól zaprawionych nasion. Wy¬ niki zamieszczono w tabeli 4. Srodek wedlug wy¬ nalazku wykazal ponad 2-krotnie lepsza skutecz¬ nosc przeciwko Alternaida brassicatt ntzi kapra¬ wa GT. 15 Przyklad^ VI; W doswiadczeniach stosowano srodek wedlug wynalazku o skladzie podanym w przykladzie I. Badania wykonano wedlug metody podanej w przykladzie V stosujac jako obiekt te¬ stowy Fusarium culnionim. Pomiaru' hamowania wzrostu grzybni dokonywano po 3, 8 i 12 dniach.Wyniki zamieszczono w tabeli 5. Srodek wedlug wynalazku wykazal lepsza skutecznosc i dzialal dluzej niz- Zaprawa^ GT. a* Przyklad VII. Nasiona rzepaku zaprawiane srodkiem wedlug wynalazku o skladaie podanym w przykladzie I oraz nasiona zaprawiane Zapra¬ wa GT i nie zaprawiane wysiewano do ziemi za- * kazonej grzybem Alternanra brassicae w kubkach parafinowych. Po 30 dniach okreslano procent ko¬ rzeni siewek rzepaku porazonych grzybem testowym.Wyniki zamieszczono w tabeli 6. Srodek wedlug wynalazku zabezpieczal korzenie siewek- rzepaku 35 przed porazeniem ^ przez Alternaria brassicae^ nato¬ miast Zaprawa GT w okolo 50%» Przyklad VIII. Badania, nad: skutecznoscia srodka wedlug; wynalazku o skladzie podanym w 49 przykladzie I przeciwko, zgorzeli' siewek, tappsty wywolywanej* przez, zespól grzybów z-, rodzaju Pythklm,. Olppd&umy Easariuinr i Rhózoctonia* wyr konano, w- warunkach polowych wedlug metody podanej w przykladzie IV. Wyniki zamieszczono 45 w. tabeli 7. Srodek wedlug, wynalazku wykazal dobra; skufceoznose przeciw zgorzeli siewek kapu¬ sty, , natomiast, Zaprawa GT. zastosowana- w. zale¬ canej dawce praktycznie nie,, wykazala skutecz- nosci, gdyz procent porazonych., roslin byl zblizony 50 do kombinacji kontrolnej. nie: zaprawianej prepa~ ratami.12*146 5 Tablica 1 Skutecznosc owado- grzybobójcza srodka wedlug Wynalazku Szkodnik lub patogen Owady 1 Chowacz galasówek Pchelki i Smietka kapusciana Grzyby lub choroba Altemaria brassicae Fusarium culmorum Zgorzel siewek (choroba wywo- 1 lywana przez zespól grzybów) | Srodek wedlug wynalazku 1 zawierajacy 60% substancji aktywnych (30% wag. lindanu, 20% wag. tiuraimu, 1 10% wag. karbendazymu) Dawka zalecana 30 g/kg 30 g/kg 4 g/l 8 g^kg 8 g/kg 4g/l | Skutecznosc + + + + + + + + + + + + + + + + + i i Zaprawa GT (srodek znany) zawierajaca 85% substancji aktywnych I (75% wag. lindanu 1 i 10% wag. tiuramu) 1 Dawka zalecana 50 g/kg 50 %/kg 2 g/l 8 g/kg 8 g/kg 2 g/l Skutecznosc 1 + + + + + + + Objasnienia: + + + — skutecznosc bardzo dobra + + — skutecznosc dobra + — skutecznosc slaba o — brak skutecznosci Tablica 2 Dzialanie srodka wedlug wynalazku na chuwacza galasówka Tablica 3 Dzialanie srodka wedlug wynalazku na smietke kapusciana 1 Stosowana zaprawa i sklad substancji aktywnych Srodek wg wyna¬ lazku zawieraijftcy: f 30% wag. lindanu 2t& wag. tiuramu 11% wag. karben- f óaaymu f Zaprawa nasienna GT (srodek znany) zawierajaca: I 75% wag. lindanu f 10% wag: tiuramu Kontrola 1 be* zaprawy 1 Dawka t w g/kg l nasion t, ! 30 1 50 | Zawar¬ tosc lin¬ danu, w gtfkg nasion 9,0 37,& ] - 1 Procent roslin uszko- [ dzonych przez chowa- r czp ga- [ lasowka 1 0,0 | Zft ! W | f Stosowana zaprawa Srodek wedlug wy¬ nalazku & skladaie 1 jak w taW. 1 | Zaprawa nasienna | GT {Srodek znaogtf [ o skladno jak w tabl. 1 Kontrola | bez zaprawy | [ Dawka w gfi papki i 4 2 i pi ^ w f Zawar<- Jtosc Lm- 1 daou wg/l papki f ; 1,1 1,5 —W^WWlH,i.H^ [ F^ocent 1 [ roslin uszko- 1 dzonych 1 prtcz 1 smietke 1 .kapus¬ ciana 1 3,5 1 4,2 1 IM129 146 Tablica 4 Dzialanie srodka wedlug wynalazku na grzyba Alternaria brassicae Stosowane zaprawy Srodek wedlug wyna¬ lazku o skladzie poda¬ nym w tabl. 1 Zaprawa GT (srodek znany) o skladzie jak 1 w tabl. 1.Kontrola bez zaprawy | Dawka w g/100 kg nasion rzepaku 400 600 800 400 600 800 — Srednia strefa ha¬ mowania Wzrostu grzybni Alternaria brassicae w mm 30,0 34,1 37,4 1 12,0 13,3 14,9 1 0,0 1 W^' Tablica 5 Dzialanie srodka wedlug wynalazku na grzyba Fusarium culmorum 1 Stosowane zaprawy Srodek wedlug wynalazku 1 o skladzie podanym 1 w tabl. 1 Zaprawa GT (srodek znany) o skladzie jak w tabl. 1 | Kontrola bez zaprawy Dawka w g/100 kg nasion rzepaku 400 600 800 400 600 800 — Srednia strefa hamowania wzrostu grzybni Fusarium culmorum w mm po dniach B 27,5 29,0 1 31,5 16,2 21,5 22,7 0,0 8 | 12 | 13,2 17,7 20,5 5,0 12,7 15,0 0,0 6,0 10,0 13,7 | 0,0 0,0 0,0 0,0 _J Tablica6 Skutecznosc srodka wedlug wynalazku przeciwko Alternaria brassicae Tablica 7 Skutecznosc srodka wedlug wynalazku w zwalczaniu zgorzeli siewek kapusty 1 I Stosowane zaprawy 1 Srodek wedlug wyna- 1 lazfcu o skladzie poda¬ tnym w tabl. 1 I Zaprawa GT (srodek 1 znany) o skladzie jak 1 w tabl. 1. | Kontrola bez zaprawy Dawka w g/100 kg nasion rzepaku 800 800 — % poraze- 1 nia korzeni siewek rze¬ paku przez Alternaria brassicae 0,0 53,3 | 100,0 1 Stosowane zaprawy Srodek wedlug wyna¬ lazku o skladzie poda¬ nym w tabl. 1 Zaprawa GT (srodek znany) o skladzie jak w tabl. 1.Kontrola bez zaprawy Dawka w g/l papki 4 2 — % porazo¬ nych zgo¬ rzela roslin kapusty 1,7 9,3 | 10,8 I129 146 9 10 Zastrzezenie patentowe Srodek owado- grzybobójczy do zaprawiania na¬ sion zawierajacy oprócz nosników, srodków pomoc¬ niczych, srodków odstraszajacych jako substancje aktywna mieszanine izomeru gamma 1,2,3,4,5,6-sze- sciochlorocykloheksanu (lindanu) z dwusiarczkiem czterometylotiokarbamylu (tiuramem), znamienny tym, ze zawiera dodatkowo ester metylowy kwasu benzimidazolokarbaminowy (karbendazym) w ilosci co najmniej 2% wagowych. i PL