Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania akrylanu metylu z izobutylenem o budowie naprzemiennej na drodze kopolimeryzacji akrylanu metylu z izobutylenem w obecnosci katalizatora.Znane sa sposoby wytwarzania kopolimerów akrylanu metylu z izobutylenem na drodze kopolimeryzacji tych monomerów wobec nadtlenku benzoilu i azo-bis-(butyronitrylu). Sposoby te prowadza jednak do otrzymania kopolimerów o budowie statystycznej, których sklad zalezy od warunków reakcji, a przede wszystkim od stosunku molowego wyjsciowej mieszaniny monome¬ rów. Kopolimery akrylanów alkilów z izobutylenem o budowie statystycznej znajduja zastosowa¬ nie jako kleje.Z publikacji S. Pasynkiewicza i in., Makromol. Chem. 156, 251 (1972) znane jest równiez stosowanie etylodwuchloroglinu (C2H5AICI2) jako katalizatora w kopolimeryzacji akrylanu metylu z izobutylenem. Kopolimeryzacja w tym przypadku wymaga równomolowej ilosci etylo¬ dwuchloroglinu w stosunku do akrylanu metylu, a produktem jest tylko kopolimer o skladzie nierównomolowym, w którym zawartosc akrylanu metylu wynosi okolo 60% molowych. Proces prowadzi sie w przeplywie izobutylenu, co nie pozwala scisle okreslicjego zawartosci w mieszaninie stosowanych monomerów. Proces wymaga stosowania duzych ilosci katalizatora — okolo 50% molowych w stosunku do calkowitej ilosci uzytego C2H5AICI2 i akrylanu metylu.Sposób wedlug wynalazku polega na kopolimeryzacji akrylanu metylu z izobutylenem, przy czym stosuje sie 9,1-90,9% molowych akrylanu metylu w wyjsciowej mieszaninie monomerów w obecnosci C2H5AICI2 jako katalizatora w postaci kompleksu z akrylanem metylu przy zachowaniu stosunku molowego C2H5AlCl2do akrylanu metylu 0,025-0,95 w temperaturze 195-348 K ewen¬ tualnie w srodowisku aromatycznego rozpuszczalnika organicznego.Jako aromatyczny rozpuszczalnik organiczny korzystnie stosuje sie toluen lub benzen.Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie kopolimer o scisle okreslonej, calkowicie naprze¬ miennej budowie. Kopolimery takie odznaczaja sie dobrymi wlasnosciami mechanicznymi i chemi¬ cznymi. Wykazuja zwiekszona odpornosc na dzialanie rozpuszczalników w porównaniu z kopolimerami o budowie statystycznej. Znajduja zastosowanie do wykonywania rur do przesyla¬ nia ropy naftowej.2 128388 Sposób wedlug wynalazku charakteryzuje sie mala iloscia operacji technologicznych i niskim zuzyciem etylodwuchloroglinu oraz duzym stopniem konwersji akrylanu metylu i latwoscia rege¬ neracji nieprzereagowanego izobutylenu.Sposób wedlug wynalazku jest blizej objasniony w przykladach wykonania.Przyklad I. Do autoklawu o poj. 50 cm3 znajdujacego sie w lazni zawierajacej suchy lód i aceton wkroplono 2,8 g (50 mmol) izobutylenu, a nastepnie dodano kolejno 0,77 gakrylanu metylu i kompleks 0,09g akrylanu metylu z 0,13 g C2H5AICI2 w 2 cm3 toluenu [stosunki molowe: izobutylen (akrylan metylu = 5; C2H5AICI2) akrylan metylu = 0,1]. Autoklaw umieszczono nastep¬ nie w lazni olejowej o temperaturze 323 K. Po 4 godzinach reakcje przerwano po usunieciu nadmiaru izobutylenu, przez wylanie zawartosci autoklawu do 50 cm3 5% HC1 w metanolu. Osad przemyto kilkakrotnie metanolem a nastepnie rozpuszczono w chloroformie i wytracono metano¬ lem. Kopolimer suszono w 50°C pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymano 0,95 g kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o budowie scisle naprzemiennej, na co wskazuje analiza elemen¬ tarna: obliczono dla wzoru [-C4H6O2-C4H8-]: C — 67,60, H — 9,86, O — 22,54; znaleziono: C — 66,84, H — 9,85, O — 23,31; oraz wodmo 13C-NMR kopolimeru. Konwersja monomerów wynosila: akrylanu metylu 68,3% i izobutylenu 13,1%. Masa czasteczkowa otrzymanego kopoli¬ meru wnosila Mn = 122594.Przyklad II. Sposobem opisanym w przykladzie I stosujac 2,80g (50 mmol) izobutylenu, 0,39g akrylanu metylu i kompleks 0,04 g akrylanu metylu z 0,06 g C2H5AICI2 w 2 cm3 toluenu [stosunki molowe: izobutylen(akrylan metylu = 10; C2H5AICI2) akrylan metylu = 0,1], otrzymano 0,47 g naprzemiennego kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o masie czasteczkowej Mn = 225384. Analiza elementarna kopolimeru obliczona dla wzoru [-C4H6O2-C4H8-]: C — 67,60, H — 9,86, O — 22,54; znaleziono: C — 67,27, H — 9,83, O — 22.90. Konwersje monomerów wynosily: akrylanu metylu 69,1% i izobutylenu 6,4%.Przykladni. Sposobem opisanym w przykladzie I stosujac 5,60g izobutylenu, 1,63g akrylanu metylu i kompleks 0,09 g akrylanu metylu z 0,13 g C2H5AICI2 w 2cm3 toluenu [stosunki molowe: izobutylen(akrylan metylu = 5; C2H5AICI2) akrylan metylu = 0,05] otrzymano 1,73 g kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o budowie naprzemiennej. Analiza elementarna: obliczona dla wzoru [-C4H6O2-C4H8-]: C — 67,60, H — 9,86,0 — 22,54; znaleziono: C — 66,84, H — 9,85, O — 23,31. Konwersje monomerów wynosily: akrylanu metylu 29,6% i izobutylenu 8%.Przyklad IV. Sposobem opisanym w przykladzie I lecz stosujac temperature reakcji 195 K, z 2,80 g izobutylenu, 0,39 g akrylanu metylu i kompleks 0,04 g akrylanu metylu z 0,06 g C2H5AICI2 w 2 cm3 toluenu [stosunku molowe: izobutylen (akrylan metylu =10; C2H4AICI2) akrylan metylu = 0,1], otrzymano 0,15 g kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o budowie naprze¬ miennej. Analiza elementarna: obliczono dla wzoru [-C4H6O2-C4H8-]: C — 67,70 g, H — 9,86,0 — 22,54; zanaleziono: C — 66,84, H — 9,85,0 — 23,31. Konwersje monomerów wynosily: akrylanu metylu 21,3% i izobutylenu 2,1%.Przyklad V. Sposobem opisanym w przykladzie I stosujac 2,8g izobutylenu, 0,77gakry¬ lanu metylu i kompleks 0,09 g akrylanu metylu z 0,13 g C2H5AICI2 [stosunki molowe: izobutylenem (akrylan metylu = 5; C2H5AICI2) akrylan metylu = 0,1], otrzymano 0,87 g kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o budowie naprzemiennej. Analiza elementarna: obliczono dla wzoru [-C4H6O2-C4H8-]: C — 67,60, H — 9,86,0 — 22,54; znaleziono: C — 67,10, H — 9,81,0 — 23,09.Przyklad VI. Sposobem opisanym w przykladzie I, stosujac 1,40g (25 mmol)izobutylenu, 19,35 g akrylanu metylu i kompleks 2,15 g akrylanu metylu z 3,18 g C2H5AICI2 w 2 cm3 toluenu [stosunki molowe: izobutylen(akrylan metylu = 0,1; C2H5AlCl2)akrylan metylu = 0,1], otrzymano 4,74g kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o budowie naprzemiennej. Analiza elemen¬ tarna: obliczono dla wzoru [-C4H6O2-C4H8-]: C — 67,6%), H — 9,86%, O — 22,54%; znaleziono: C — 62,10, H — 8,44%, O — 29,46. Konwersje monomerów wynosily: akrylanu metylu 8,7% i izobutylenu 35,3%.Przyklad VII. Sposobem opisanym w przykladzie I stosujac 2,80 g (50 mmola) izobuty¬ lenu, 3,87 g akrylanu metylu i kompleks 0,43 g akrylanu metylu z 0,64 g C2H5AICI2 w 2 cm3benzenu [stosunki molowe: izobutylen(akrylan metylu =1; C2H5AlCl2)akrylan metylu = 0,1], otrzymano 2,70 g kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o budowie naprzemiennej. Analiza elemen¬ tarna: obliczono dla wzoru [-C4H6O2-C4H8-]: C — 67,60, H — 9,86, O — 22,54; znaleziono: C — 66,23%, H — 9,66%, O — 25,12%. Konwersje monomerów wynosily: akrylanu metylu 40,8% i izobutylenu 34%.128388 3 Przyklad VIII. Sposobem opisanym w przykladzie I stosujac 2,80 g (50 mmol) izobutylenu i kompleks 0,86 g akrylanu metylu z 1,27 g C2H5AICI2 w 2 cm 3 toluenu [stosunki molowe: izobutylen (akrylan metylu = 5; C2H5AICI2 = 0,95], otrzymano 0,80 g kopolimeru akrylanu metylu z izobutylenem o budowie naprzemiennej. Analiza elementarna: obliczono dla wzoru [-C4H6O2- C4Hr] C — 67,60, H — 9,86,0 — 22,54; znaleziono: C — 67,66, H — 10,02,0 — 22,32. Konwersje monomerów wynosily: akrylanu metylu 55,9% i izobutylenu 11,4%.Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania kopolimerów akrylanu metylu z izobutylenem obudowie naprzemiennej na drodze kopolimeryzacji tych monomerów w obecnosci C2H5AICI2 jako katalizatora w postaci kompleksu z akrylanem metylu, znamienny tym, ze akrylan metylu stosuje sie w ilosci 9,1-90,9% molowych w wyjsciowej mieszaninie monomerów a proces prowadzi sie przy stosunku molowym C2H5AICI2 do akrylanu metylu 0,025-0,95 w temperaturze 195-348 K ewentualnie w srodowisku aromatycznego rozpuszczalnika organicznego. PL