Przedmiotem wynalazku jest sposób oznaczania przeszkód okluzyjno-artykulacyjnych, majacy szczególne zastosowanie przy zabiegu wyrównywania zgryzu metoda szlifowania zebów.Dotychczas umiejscowienie zaburzen zwarcia /przeszkód okluzyjno-artykulacyjnych/ prze¬ prowadza sie, bedz wewnatrzustnle przy pomocy folii artykulacyjnejf bedz tez na modelach gipsowych w róznego typu artykulatorach.Wewnatrzustne umiejscowienie zaburzen okluzyjno-artykulacyjnych polegajac© na tym, ze poszczególne ruchy artykulacyjne,to jest do przodu 1 na boki, przeprowadza sie przy obecnosci folii artykulacyjnej, ma te niedogodnosc, ze Ich ozneczanie odbywa sie w tra¬ kcie patologicznych i niekontrolowanych ruchów artykulacyjnych. W zwiazku z powyzszym nalezy w scisle okreslony i wybiórczy sposób zeszlifowac oznaczone ne zebach miejsca.Prawidlowe przeprowadzenie tego zabiegu wymaga duzego doswiadczenia klinicznego, przy czym w bardziej skomplikowanych przypadkach latwo popelnic blad. Niewlasciwe zeszlifowa- nla zeba powoduje nieodwracalne utrate jego twardych tkanek, a moze nawet bardzo pogor¬ szyc istniejacy stan.Mozliwosc lokalizacji zaburzen zwarcia na modelach gipsowych w artykulatorach, pole¬ gajaca na tym, za elementy nastawialne artykulatorów ustawia sie w oparciu o pomiary wewnetrz- lub zewnetrzustne, jest ograniczona z tego wzgledu, ze w artykulatorze nie jest mozliwa odtworzenie wszystkich ruchów artykulacyjnych. Odtwarzanie ruchów artykula- cyjnych w artykulatorze odbywa sie na podstawie skomplikowanych pomiarów ruchów glów 1 zuchwy /przy pomocy luku twarzowego lub pantografu/, bedz tez rejestruje sie ruchy zuchwy za pomoce bocznych i ewentualnie doprzednich zgryzów woskowych. Obydwa te sposoby pozwalaj9 w zasadzie tylko na odtworzenie w artykulatorze poczetkowego i koncowego punktu okreslonego ruchu zuchwy. Ze wzgledu na to, ze przeszkody artykulacyjne moge wystepie w róznych fazach ruchów zuchwy, analiza umiejscowienia zaburzen zwarcia n 3rtykulatorach jest sile rzeczy nie dosc precyzyjna. Ponadto popelnienie najmniejszego oledu w pomia¬ rach moze dac znaczne odchylenia w artykulatorach w porównaniu z sytuacja w jamie ustnej.Istnieje równiez sposoby indywidualnego przestrzennego odtwarzania ruchsr* zuchwy w spe-2 128 154 cjalnych artykulatorach, jednakze przy analizie na modelach gipsowych nie mozna uwzgle¬ dnic ani fizjologicznej ruchomosci zebów, ani odksztalcenia zuchwy, co ma istotne znacze¬ nie przy lokalizacji zaburzen zwarcia, na przyklad u chorych z nawykiem zgrzytania zebów.Sposób oznaczania przeszkód artykulacyjno-okluzyjnych wedlug wynalazku polega na tym, ze najpierw rejestruje sie wewnatrzustnie, na plytce rejestracyjnej umieszczonej na zuch¬ wie, za pomoce sztywnej i sprezynujacej koncówki pisaka o regulowanej dlugosci, wolne i artykulacyjne ruchy zuchwy, a nastepnie w oparciu o zapis na plytce z materialu prze¬ zroczystego, korzystnie o analogicznej powierzchni, wykonuje sie kanaly wiodace ograni¬ czaj ece ruch zuchwy do pozadanego ruchu artykulacyjnego. Szczeliny dostosowane sa do przekroju koncówki pisaka i sa o okolo 0,1 mm wieksze niz przekrój koncówki. Po umiejsco¬ wieniu plytek oraz pisaka w jamie ustnej, prowadzi sie koncówke pisaka po wykonanych szczelinach oznaczajac przy pomocy folii artykulacyjnej umieszczonej pomiedzy przeciw¬ stawnymi zebami istniejece przy danym ruchu przeszkody okluzyjno-artykulacyjne. Zazna¬ czone opisanym sposobem miejsca na zebach, calkowicie sie zeszlifowuje. Po wyrównaniu przeszkody zwarciowej wystepujecej w czasie okreslonego ruchu, sprawdza sie zapis tego ruchu na nowej plytce rejestracyjnej. Szczeliny wiodece, przy istnieniu przedwczesnych kontaktów wykonuje sie w linii srodkowej, na drodze zamykania, natomiast przy zaburze¬ niach doprzednlego ruchu artykulacyjnego - na drodze prowadzenia siecznego.Przy jednostronnym zaburzeniu bocznego ruchu artykulacyjnego kanal wykonuje sie po stronie przeciwnej tak, aby jego przebieg byl symetryczny w stosunku do prawidlowego za¬ pisu tego ruchu po stronie przeciwnej. W przypadku wykonywania protez, zwlaszcza stalych u chorych z prawidlowym lub ze skorygowanym zapisem bocznych ruchów artykulacyjnych, mozna w razie potrzeby wyrównania zgryzu w gotowych protezach, zastosowac plytke z utrwa¬ lonym przed leczeniem protetycznym indywidualnym zapisem granicznych bocznych ruchów artykulacyjnych. W razie potrzeby mozna ponadto wykonac szczeline wiodaca w dowolnym miejscu pola artykulacyjnego, gdyz przeszkody artykulacyjne wystepowac moge w obrebie calego pola artykulacyjnego.Opisany sposób wyznaczania przeszkód okluzyjno-artykulacyjnych, pozwala na precyzyjne umiejscowienie i usuniecie tych zaburzen. Wyklucze to wszelka przypadkowosc w trakcie wy¬ równywania zgryzu 1 daje takze mniej doswiadczonym lekarzom mozliwosc prawidlowego prze¬ prowadzenia tego zabiegu leczniczego. Opracowany sposób powinien znalezc szerokie zasto¬ sowanie w codziennej praktyce lekarza stomatologa, zwlaszcza, ze Jak wykazuje statystyka, ilosc chorych z objawami dysfunkcji spowodowanymi zaburzeniami okluzyjno-artykulacyjnymi ciegle wzrasta. Dla ulatwienia zabiegu nozliwe jest stosowanie plytek z gotowymi szcze¬ linami wiodacymi w linii srodkowej oraz dla bocznych ruchów artykulacyjnych. Te ostatnie powinny byc wykonana wedlug szablonów o róznej krzywiznie, opracowanych w oparciu o wy¬ niki badan u chorych z prawidlowym bocznym prowadzeniem zebowym.Przedmiotem wynalazku* jest ponadto urzedzenie do wyznaczania przeszkód okluzyjno- -artykulacyjnych. Oak podano przy omawianiu techniki w zakresie sposobów, do wyznaczania tego rodzaju zaburzen znane jest stosowanie artykulatorów. Ich niedogodnosci zostaly równiez omówione wyzej.Urzedzenie wedlug wynalazku stanowi zestaw skladajacy sie z pisaka 1 o regulowanej dlugosci oraz z dwóch plytek, metalowej 6 umocowanej w Jezykowej plycie dolnej oraz z plytki 3 z przezroczystego materialu, na której wykonane se konaly wiodece ogranicza¬ jace ruch zuchwy do pozedanego ruchu artykulacyjnego. Koncówka pisaka posiada stozkowe zakonczenie i przekrój o okolo 0,1 mm mniejszy od szerokosci szczelin wiodacych.Wynalazek w przykladzie wykonania uwidoczniony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad w trakcie wyznaczania przeszkód okluzyjno-artykulacyjnych, fig. 2 oznacza dobór i sposób umocowania plytki prowadzecej dla wyznaczania przeszkód okluzyjno- -artykulacyjnych na drodze zamykania, fig. 3 oznacza dobór i sposób mocowania plytki128 154 3 prowadzacej na plytce rejestracyjnej dla wyznaczenia doprzedniego ruchu artykulacyjnego, kanal prowadzacy wykonany Jest wzdluz drogi prowadzenia siecznego zapisanego na plytce rejestracyjnej. Fig. 4 oznacza dobór 1 nocowanie plytki prowadzacej dla wyznaczania prze¬ szkód przy bocznych ruchach artykulacyjnych. Szczelina prowadzeca wykonana jest w ksztal¬ cie luku odpowiadajacego drodze bocznych ruchów artykulacyjnych. Fig. 5 przedstawia uklad szczelin dla jednoczesnegowwyznaczania przeszkód wystepujacych przy bocznych i siecznych ruchach okluzyjno-artykulacyjnych. Fig. 6 przedstawia uklad szczeliny przy wyznaczaniu przeszkód dla skosnych ruchów doprzednio-bocznych.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób oznaczania przeszkód okluzyjno-artykulacyjnych ^ znamienny t y m, ze na plytce rejestracyjnej zmieszczonej na plycie jezykowej w zuchwie rejestruje sie za pomoca sztywnej i sprezynujacej koncówki pisaka o regulowanej dlugosci, wolne 1 artykulacyjne ruchy zuchwy, nastepnie w oparciu o ten zapis na plytce z materialu przezroczystego, korzystnie o analogicznej powierzchni, wykonuje sie szczeliny wiodace ograniczajace ruch zuchwy do pozadanego ruchu artykulacyjnego, dostosowane do przekroju koncówki pisaka, po czym po umiejscowieniu plytek oraz pisaka w Jamie ustnej, prowadzac koncówke pisaka po wykonanych szczelinach umiejscawia sie zaburzenia przy pomocy folii artykulacyjnej umieszczonej pomiedzy przeciwstawnymi zebami. 2. Urzadzenie do oznaczania przeszkód okluzyjno-artykulacyjnych , znamienne t y m9 ze sklada sie z pisaka /l/ posiadajacego sprezynujaca koncówke o regulowanej dlugosci, z plytki rejestracyjnej /2/ oraz plytki /3/ z materialu przezroczystego, na której naniesione sa szczeliny wiodace ograniczajace ruch zuchwy do pozadanego ruchu artykulacyjnego. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze koncówka pisaka /l/ posiada ksztalt stozka o przekroju okolo 0,1 mm mniejszym niz szerokosci szczelin wio¬ dacych. PL