Przedmiotem wynalazku jest kolo zebate spiekane, zwlaszcza do pomp plynowych, korzystnie pomp olejowych.W pompach zebatych dla niescisliwych plynów wystepuja niedogodnosci spowodowane duzymi nadcisnie- niami powstajacymi w punkcie zblizenia i styku pomiedzy wspólpracujacymi zebami dwu kól zebatych. Zwla¬ szcza w przypadku pomp o zebach prostych wystepuja gwaltowne zmiany cisnienia z powodu naglego zamknie¬ cia obszaru wrebu miedzyzebówego przez zab wspólpracujacego kola zebatego, co powoduje halas i drgania pompy podczas pracy, szczególnie przy okreslonej predkosci obrotowej.Celem wynalazku jest zaprojektowanie kola zebatego do pompy plynowej o takim uksztaltowaniu prze¬ strzeni pomiedzy zebami kola i dolnego obszaru wrebu pomiedzy przyleglymi zebami, które umozliwi zmniej¬ szenie do minimum wspólczynnika zwezenia przestrzeni pomiedzy zebami kola i tym samym zmniejszenie wspólczynnika zwezenia strumienia plynu wyplywajacego z przestrzeni pomiedzy dwoma wspólpracujacymi zebami poprzez zmniejszenie szybkosci wyplywu dla ograniczenia wielkosci podcisnienia na bokach zeba, powo¬ dujacej powstawanie drgan wyginajacych zeba oraz umozliwi zwiekszenie objetosci plynu przenoszonego do obszaru wrebu, dla zmniejszenia nadcisnien, od których zalezy halas, jak równiez zwiekszenie wydajnosci odpo¬ wiadajacej ksztaltowi czesci ewolwentowej zeba. Cel wynalazku osiagnieto przez skonstruowanie kola zebatego, którego zeby na zewnatrz kola podzialowego maja zarys ewolwentowy, przechodzacy w zarys w postaci luku kola scisle stycznego do paraboli, przechodzacy z zaokragleniem w kolo glów, a wewnatrz kola podzialowego, zarys stanowi odcinek prostoliniowy, przechodzacy z zaokragleniem w zarys ewolwentowy oraz luk kola wyzna¬ czajacego powierzchnie dna wrebów, przechodzacy z zaokragleniem w odcinek prostoliniowy, przy czym stosu¬ nek dlugosci zarysu na zewnatrz kola podzialowego do zarysu wewnatrz kola podzialowego wynosi od 0,05 do 0,5.Strefa zeba ciagnaca sie do wewnatrz kola zasadniczego jest polaczona ewolwentowym odcinkiem zewne¬ trznym wzgledem kola zasadniczego, za posrednictwem linii krzywej, zawierajacej stepiony wierzcholek o ostrzu skierowanym na zewnatrz. Srednica kola stóp wynosi 60±90% srednicy kola podzialowego i jest funkcja ilosci zebów i wielkosci kata przyporu. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysun¬ kach, na których fig. 1 przedstawia pompe zebata z kolami wedlug wynalazku, schematycznie, fig. 2 - zab kola{ i i \ 2 128144 ! pompy z fig. 1, w przekroju prostopadlym do osi zeba, w powiekszeniu, ze szczególe/m uwidocznieniem za¬ okraglenia glowy zeba, fig. 3 - zarys zeba z fig. 2 w innym przykladzie wykonania, fi\ 4 - zeby kola pompy z fig. 1, w przekroju prostopadlym do osi zeba, w powiekszeniu, ze szczególnym uwzglednieniem zaokraglenia podstawy zeba. l /' Pompa zebata (fig. 1) zawiera obudowe 1, wewnatrz której usytuowane sa dwa obrotowo kola zebate 2 i 3.Kolo zebate wedlug wynalazku ma kat przyporu o wielkosci 10°-r40°. Przekrój zarysu i^ba kól zebatych wedlug wynalazku jest zmodyfikowany. Zarys zeba (fig. 2) kola zebatego o kole zasadniczyn\A-B, pokazanym linja przerywana, etanowi na odcinkach a-b i a'-b' ewolwenta, zas na odcinkach a-c i a'-c' luk kcVa scisle styczne¬ go do paraboli. Luk kola na odcinku a'-c' nalezy do okregu o srodku P i promieniu R. Dlugos| odcinków a-c i a'-c' wynosi 0,05 do 0,5 dlugosci odcinka a-b zarysu ewolwentowego, o tej samej dlugosci, co odfcinek a'-b'.W innym przykladzie wykonania (fig. 3) podwierzcholkowa czesc zarysu zeba determinujaca przeplyw plynu wyplywajacego z przestrzeni pomiedzy kolami ma ksztalt luku okregu o promieniuj i srodku Pi, usytuowanego po przeciwnej stronie wzgledem okregu o promieniu R i srodku P. Strefa zeba Rozciagajac sie wewnatrz kola zasadniczego (fig. 4) jest polaczona z odcinkami ewolwentowymi, usytuowanymi na zewnatrz kola zasadniczego, za posrednictwem odcinków prostych, luków albo linii krzywych, które moga miec nawet punkty przegiecia. Przerywana linia C pokazany jest znany zarys zeba, zas zakreskowane pole D pbkazuje strefe, w której zawarty jest zarys zeba wedlug wynalazku. Zarys moze stanowic linia krzywa o stepionym wierzchol¬ ku, jak pokazuje linia E kropka-kreska. Taki zarys powoduje tlumienie fali cisnienia zasysanego plynu w korko¬ wej fazie zazebiania, srednica kola stóp wynosi 60?90% srednicy kola podzialowego i wielkosc jej jest zalezna od ilosci zebów i wielkosci kata przyporu.Przedstawiony przyklad wykonania dotyczy kola zebatego spiekanego o 10 zebach. Dla znawcy oczywiste jest, ze przy zmianie ilosci zebów konieczne jest dokonanie korekcji. Kola zebate wedlug wynalazku nie moga byc wytwarzane za pomoca frezów obiedniowym albo nozy a jedynie poprzez spiekanie, dzieki czemu osiaga sie zmniejszenie kosztów, dokladnosc wymiarowa, dokladne wykonczenie oraz, dzieki strukturze osiagnietej przy spiekaniu, zmniejszenie halasu.Przedmiot wynalazku zostal opisany w odniesieniu do okreslonego przykladu wykonania, przy czym jest równiez mozliwe dokonanie oczywistych dla znawcy zmian, bez wykraczania poza zakres ochrony wynalazku.Zastrzezenia patentowe 1. Kolo zebate spiekane, zwlaszcza do pomp plynowych, znamienne tym, ze zeby na zewnatrz kola podzialowego maja zarys ewolwentowy na odcinku (a-b, a'-b'), przechodzacy w zarys w postaci luku kola scisle stycznego do paraboli na odcinku (a-c, a'-c'), przechodzacy z zaokragleniem w kolo glów, a wewnatrz kola podzialowego zarys stanowi odcinek prostoliniowy przechodzacy z zaokragleniem w zarys ewolwentowy oraz luk kola wyznaczajacego powierzchnie dna wrebów, przechodzacy z zaokragleniem w odcinek prostoliniowy, przy czym stosunek dlugosci zarysu na zewnatrz kola podzialowego do zarysu wewnatrz kola podzialowego wynosi od 0,05 do 0,5. 2. Kolo zebate wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze strefa zeba ciagnaca sie do wnetrza kola zasadniczego (A-B) jest polaczona z ewolwentowym odcinkiem (a-b, a'-b'), zewnetrznym wzgledem kola zasad¬ niczego (A-B), za posrednictwem linii krzywej (E) zawierajacej stepiony wierzcholek o ostrzu skierowanym na zewnatrz. 3. Kolo zebate, wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze srednica kola stóp wynosi 6(K90% srednicy kola podzialowego i jest funkcja ilosci zebów i wielkosci kata przyporu.128 144 !b fy* er128 144 Jig.4 D Pracowni* Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL PL PL