Przedmiotem wynalazku jest sposób kontroli naciagu i regulacji sciagów ze sruba rzymska w eksploatowanych budowlach.Przez kontrole naciagu rozumie sie ustalenie sily, jaka panuje w sciagu eksploatowanej budowli, natomiast przez regulacje rozumie sie zmiane tej sily (zwiekszenie lub zmniejszenie) do wielkosci wlasciwej (obliczonej).Dotychczas opracowane i stosowane sposoby regulacji sciagów umozliwiaja wyznaczenie sily w sciagu uzytkowanej budowli, jednakze tylko w przypadku sciagów niepodwieszonych i niewytlu¬ mionych, które to rozwiazania sa niezwykle rzadko stosowane ze wzgledu na to, ze sciag powinien pracowac w poziomie i dlatego tez, z reguly, stosowane sa w tym celu wieszaki.Sposób okreslania sily w sciagach ze sruba rzymska opisany przez Z. Budzianowskiego i Niewiadomskiego w Inzynierii i Budownictwie Nr 5/61, jakkolwiek nie precyzuje sposobu regulacji sciagu, przy czym oczywiste jest, ze odbywalby sie on przez pokrecanie sruba rzymska, wymaga budowy ciezkiego i sztywnego pomostu roboczego.Opisywana kontrola polega na pomiarze wymuszonych ugiec poziomych, przy czym istotna wada tej metody jest to, ze na skutek oddzialywania podwieszen sciag nie ma swobody odksztalcen poziomych. Zabieg kontroli naciagu i regulacji sciagów ta metoda, jest ponadto skomplikowany i trudny do zrealizowania w warunkach uzytkowania obiektu, co jest jednoznaczne z koniecznoscia wylaczenia go z eksploatacji.Znane jest równiez rozwiazanie z polskiego opisu patentowego nr 59456 pt.: „Przyrzad do pomiaru i regulacji sily napinajacej w linach lub pretach odciagowych". Przyrzad w/g opisu sklada sie z zamontowanej do odciagu nakretki napinajacej, wyposazonej w jednakowe dzwignie dwura- mienne, których konce ramion sa powiazane z jednej strony dynamometrem, a z drugiej sruba odciagowa. Nakretka napinajaca sklada sie z dwóch, polaczonych pretami, tulei: cyt. „z których jedna zaopatrzona jest w gwint, a druga wmontowana przesuwnie tuleje z gwintem o kierunku zwojów przeciwnym niz pierwsza, zabezpieczona za pomoca wpustu przed obrotem wzgledem tulei, w której sie znajduje, przy czym przesuw wzdluzny tulei jest ograniczony kolnierzem oraz pierscieniem osadczym" W trakcie pomiaru sily, pokrecajac srube odciagowa wywiera sie nacisk na tuleje nagwinto¬ wane powodujac tym samym wzajemny przesuw tulei (polaczonych wpustem), a nastepnie powsta-2 127 454 nie luzu miedzy tymi (polaczonymi wpustem) tulejami. W ten sposób sila rozciagajaca odciagu, przejeta zostaje przez dynamometr i srube odciagowa.Koniecznosc zamontowania czesci przyrzadu do pomiaru i regulacji sily napinajacej na stale do odciagu tj. nakretki napinajacej odciag stanowi istotny mankament opisywanego rozwiazania.Brak takiej nakretki zamontowanej na stale do odciagu, wyklucza zamontowanie dwuramiennych dzwigni i w ogóle przeprowadzanie pomiaru oraz regulacji sily napinajacej w odciagu. Zamonto¬ wana na stale nakretka zlozona ze stosunkowo duzej ilosci róznie wyksztalconych czesci, pracuja¬ cych pod znacznym obciazeniem, narazona jest w warunkach eksploatacji na zanieczyszczenia i uszkodzenia jej polaczen oraz detali co moze utrudnic a nawet uniemozliwic dokonanie zabiegu. W konstrukcjach z regulowanymi sciagami sruby rzymskie w postaci scalonych elementów w wersji toczonej, spawanej lub kutej. Opisane uprzednio sposoby regulacji dotycza równiez sciagów ze sruba rzymska.Poniewaz sruba rzymska charakteryzuje sie tym, ze jeden jej gwint jest lewy, a drugi prawy, wprowadzenie sily do sciagu realizuje sie przez pokrecanie cala sruba rzymska co powoduje skrócenie lub wydluzenie sciagu.Na skutek czesto wystepujacych uszkodzen gwintów w sciagach, zarówno mechanicznychjak i z powodu korozji itp. pokrecanie sruba rzymska jest szczególnie utrudnione, a bardzo czesto wrecz niemozliwe z czego wynikaja trudnosci przy kontroli lub regulacji sciagów.Ponadto wymienione uszkodzenia utrudniajace pokrecanie sruba rzymska powoduja wyste¬ powanie zjawiska skrecania sciagu w trakcie zabiegu regulacji, stwarzajac dodatkowe trudnosci zwiazane z koniecznoscia unieruchomienia sciagu i dokonywaniem pomiarów wydluzen (skrecanie sie bazy). Powoduje to koniecznosc budowania mocnych, sztywnych pomostów roboczych.Celem wynalazku jest opracowanie prostego i niezawodnego sposobu kontroli naciagu i regulacji sciagów ze sruba rzymska.Sposób wedlug wynalazku polega na dokonaniu przy uzyciu przyrzadu napinajacego zalozo¬ nego uprzednio na istniejaca srube rzymska, pomiaru sily w sciagu, po czym przeprowadzeniu w sposób ciagly regulacji sciagu przy jednoczesnej obserwacji wskazan przyrzadu do pomiaru odksztalcen.Sposób wedlug wynalazku eliminuje omówione uprzednio ograniczenia dotyczace kontroli i regulacji sily w sciagu, zas jego realizacja nie powoduje zmiany charakteru oddzialywan na sciag, pracujacy z zalozenia jako element konstrukcyjny rozciagany osiowo.Sposób wedlug wynalazku jest prosty w stosowaniu, a jego uzycie nie powoduje koniecznosci wznoszenia ciezkich pomostów oraz nie wymaga skomplikowanej aparatury.Sposób wedlug wynalazku zostanie blizej objasniony na podstawie przykladowego rozwiaza¬ nia przyrzadu napinajacego, przedstawionego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad w widoku z boku, a fig. 2 — przekrój w plaszczyznie A-A.Istota sposobu wedlug wynalazku jest, ze na istniejaca srube rzymska 1 zaklada sie opierajac o jej nakretki, przyrzad napinajacy, nastepnie doprowadza do ustalenia naprezenia zerowego w srubach napinajacych 4 i przecina srube rzymska 1. Znanym sposobem ustala sie odksztalcenia srub napinajacych 4, obserwujac w trakcie pokrecania nakretkami srub napinajacych wskazania przyrzadu pomiarowego, doprowadza sie do ustalenia wlasciwej wielkosci sily w sciaga 3.Zastrzezenie patentowe Sposób kontroli naciagu i regulacji sciagów ze sruba rzymska w eksploatowanych budowlach, znamienny tym, ze po zalozeniu na istniejaca srube rzymska przyrzadu napinajacego, ustala sie naprezenie zerowe w srubach napinajacych, przecina srube rzymska, po czym dowolnym znanym sposobem dokonuje sie pomiaru odksztalcen srub napinajacych oraz obserwujac wskazania przy¬ rzadu do pomiaru odksztalcen w trakcie pokrecania nakretkami srub napinajacych reguluje sie naciag sciagu.127454 .«= £EE a /r / z ^ ees {** L -¥- A B A.* t PL