Przedmiotem wynalazku jest uklad kompensujacy sygnal mikrofonowania rezonatora pomia¬ rowego w spektrometrze rezonansu magnetycznego, powstajacy w wyniku niepozadanych drgan mechanicznych rezonatora pomiarowego.Sygnal mikrofonowania, pojawiajacy sie w sygnale wyjsciowym toru odbiorczego spektrome¬ tru, jest niepozadany, gdyz pogarsza dokladnosc i wiernosc odwzorowania sygnalów rezonansu magnetycznego badanych próbek. Znany jest uklad kompensujacy sygnal mikrofonowania rezo¬ natora pomiarowego w spektrometrze rezonansu magnetycznego skladajacy sie z ukladu przela¬ czajacego, ukladu pamieci i sumatora. Stosowanie znanego ukladu wymaga dwóch kolejnych cykli pracy spektrometru, w tym jednego z wyeliminowanym, przez usuniecie badanej próbki z rezona¬ tora pomiarowego, sygnalem uzytecznym. W pierwszym cyklu pracy wyjscie jednego z ogniw toru odbiorczego spektrometru jest polaczone, poprzez uklad przelaczajacy, z wejsciem ukladu pamieci, który zapamietuje doprowadzony do niego sygnal. W drugim cyklu pracy wyjscie jednego z ogniw toru odbiorczego, polaczone w pierwszym cyklu z wejsciem ukladu pamieci, polaczonejest poprzez uklad przelaczajacy z jednym z dwu wejsc sumatora, którego drugie wejscie jest polaczone z wyjsciem ukladu pamieci. Wyjscie sumatora, na którym w drugim cyklu pracy pojawia sie róznica sygnalów wejsciowych sumatora, jest polaczone z wejsciem nastepnego ogniwa toru odbiorczego spektrometru. Poprawne dzialanie znanego ukladu jest ograniczone do przypadków, w których sygnal mikrofonowania ma identyczny przebieg w obu cyklach pracy. Czas potrzebny do uzyska¬ nia sygnalu wyjsciowego pozbawionego czesciowo sygnalu mikrofonowania jest dwukrotnie dluz¬ szy od czasu uzyskania sygnalu wyjsciowego bez kompensacji sygnalu mikrofonowania.Koniecznosc wykonywania przy kazdorazowym badaniu próbek dwóch cykli pracy utrudnia poslugiwanie sie spektrometrem, zwiekszajac liczbe niezbednych operacji. W znanym ukladzie wystepuja trudnosci w osiagnieciu odpowiedniej synchronizacji przebiegów uzyskiwanych w obu cyklach, niezbednej do poprawnego odejmowania obu przebiegów, a ponadto uklad cechuje skomplikowana konstrukcja, przez co niezawodnosc calego spektrometru znacznie maleje.Wynalazek dotyczy ukladu kompensujacego sygnal mikrofonowania rezonatora pomiaro¬ wego w spektrometrze rezonansu magnetycznego, zawierajacego sumator posiadajacy dwa wejs¬ cia, z których jedno jest dolaczone do wyjscia jednego z ogniw toru odbiorczego spektrometru i2 127 264 którego wyjscie jest dolaczone do wejscia nastepnego ogniwa toru spektrometru. Istota wynalazku polega na wyposazeniu ukladu w czujnik mechanicznych drgan elementów rezonatora pomiaro¬ wego polaczony z drugim wejsciem sumatora. Korzystne jest wykonanie czujnika w postaci przetwornika drgan mechanicznych na sygnal elektryczny.Glówna zaleta ukladu zgodnego z wynalazkiem jest mozliwosc kompensacji sygnalów mikro- fonowania o charakterze losowym.Wynika ona z osiagniecia, dzieki zastosowaniu czujnika drgan mechanicznych, stanu pracy spektrometru w którym na wejsciach sumatora istnieja jednoczesnie: sygnal wyjsciowy jednego z ogniw toru odbiorczego spektrometru, zawierajacy sygnal mikrofonowania, i sygnal mikrofono- wania uzyskany za pomoca czujnika drgan mechanicznych. Jednoczesnosc wystepowania na wejsciach sumatora odejmowanych przebiegów eliminuje potrzebe ich synchronizacji, jak równiez potrzebe zapamietywania jednego z nich przed odejmowaniem, istniejaca w znanym ukladzie zawierajacym uklad pamieci. Dzieki temu konstrukcja ukladu jest nieskomplikowana, a liczba niezbednych operacji, w porównaniu z liczba niezbednych operacji wykonywanych przy badaniu próbek przy uzyciu znanych ukladów, jest o wiele mniejsza.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedsta¬ wia schemat blokowy ukladu kompensujacego sygnal mikrofonowania rezonatora pomiarowego w spektrometrze rezonansu magnetycznego wraz z torem odbiorczym spektrometru i torem mikrofalowym spektrometru zawierajacym rezonator pomiarowy.Przykladowy uklad kompensujacy sygnal mikrofonowania rezonatora pomiarowego w spek¬ trometrze rezonansu magnetycznego sklada sie z czujnika 1 drgan mechanicznych elementów rezonatora pomiarowego, którego wyjscie jest dolaczone do wejscia przetwornika 2 sygnalu wyjsciowego czujnika 1 na sygnal elektryczny. Role czujnika 1 drgan oraz przetwornika 2 spelnia przetwornik piezoelektryczny. Wyjscie przetwornika 2 jest dolaczone do wejscia ksztaltujacego ukladu 3, którego wyjscie jest dolaczone do jednego z wejsc sumatora 4.Tak zbudowany uklad kompensujacy sygnal mikrofonowania rezonatora pomiarowego w spektrometrze rezonansu magnetycznego jest zastosowany w spektrometrze elektronowego rezo¬ nansu paramagnetycznego. Drugie wejscie sumatora 4 jest polaczone z wyjsciem ogniwa K toru odbiorczego 5 spektrometru. Wyjscie sumatora 4 jest polaczone z wejsciem nastepnego ogniwa K+1 toru odbiorczego 5, który zawiera N polaczonych kaskadowo ogniw. Wejscie toru odbior¬ czego 5jest polaczone z wyjsciem mikrofalowego detektora 6. Wejscie detektora 6 jest polaczone z jednym wrotem trójwymiarowego cyrkulatora 7. Drugie wroto cyrkulatora 7 jest polaczone z pomiarowym rezonatorem 8. Trzecie wroto cyrkulatora 7 jest polaczone z wyjsciem mikrofalo¬ wego generatora 9. Poszczególne wrota cyrkulatora 7 sa tak wybrane, ze energia mikrofalowa jest propagowana w cyrkulatorze 7 od wrota polaczonego z generatorem 9 poprzez wroto polaczone z rezonatorem 8 do wrota polaczonego z detektorem 13. Czujnik 1 jest sprzezony z rezonatorem 8.Drgania mechaniczne rezonatora 8, bedace przyczyna istnienia sygnalu mikrofonowania Sm na wyjsciu ogniwa K toru odbiorczego 5, steruja czujnik 1. Sygnal wyjsciowy czujnika 1 jest doprowadzony do wejscia przetwornika 2, w którym zostaje przetworzony na sygnal elektryczny.Sygnal wyjsciowy przetwornika 2 jest doprowadzony do wejscia ksztaltujacego ukladu 3, gdzie jest przeksztalcany w ten sposób, aby zminimalizowac róznice pomiedzy przebiegami czasowymi i wartosciami chwilowymi sygnalu wyjsciowego Uk tego ukladu 3 i sygnalu mikrofonowania Sm.Sygnal mikrofonowania Uk jest odejmowany w sumatorze 4 od sygnalu mikrofonowania Sm, bedacego jednym ze skladników sygnalu wyjsciowego ogniwa K toru odbiorczego 5. W ten sposób poziom sygnalu mikrofonowania w sygnale wyjsciowym sumatora 4, a wiec w sygnale wyjsciowym Uw spektrometru ulega zmniejszeniu.Parametry czujnika 1 przetwornika 2 i ukladu ksztaltujacego 3 dobierane sa jednorazowo, przy uruchamianiu ukladu. Potrzeba ewentualnych zmian parametrów podzespolów 1,2 i 3 ukladu bedacego przedmiotem wynalazku moze zaistniec jedynie w razie zmian parametrów podzespolów spektrometru majacych wplyw na wartosc sygnalu Sm, w szczególnosci w razie zmian parametrów detektora 6. Zmiany parametrów detektora 6 sajednak niewielkie i maja charakter dlugookresowy.127264 • 3 Zastrzezenia patentowe 1. Uklad komensujacy sygnal mikrofonowania rezonatora pomiarowego w spektrometrze rezonansu magnetycznego zawierajacy sumator posiadajacy dwa wejscia, z których jedno jest dolaczone do wyjscia jednego z ogniw toru odbiorczego spektrometru i którego wyjscie jest dolaczone do wejscia nastepnego ogniwa toru odbiorczego spektrometru, znamienny tym, ze jest wyposazony w czujnik (1) drgan mechanicznych rezonatora pomiarowego (8), przy czym wyjscie czujnika (1) jest polaczone z drugim wejsciem sumatora (4). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czujnik (1) stanowi przetwornik drgan mechani¬ cznych na sygnal elektryczny. 9 7 6 C3H^ \\\ O—-4 K-1 K K+l *=a N-1 N smu rd---QChi UK\ n h jIH \5 PL