Opis patentowy opublikowano: 30.06.1984 CZYTELNIA Twórcywynalazku: Czeslaw Wawrzenczyk, Andrzej Zabza, Józef Góra Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Sposób wytwarzania nowych drugorzedowych alkoholi alifatycznych Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania nowych drugorzedowych alkoholi alifatycznych o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, na którym R oznacza grupe propylowa, grupe izobutylowa albo grupe l-metylo-2-propenylowa. Alkohole te znajduja zastosowanie jako sklad¬ niki zapachowe kompozycji perfumeryjnych.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze surowiec w postaci 3,7-dimetylo-2,6-oktadien-l- alu poddaje sie reakcji Grignarda z halogenkiem alkilomagnezowym o ogólnym wzorze RiMgX, gdzie Ri oznacza grupe propylowa, grupe izobutylowa albo grupe 2-(E)-butylenowa, a X oznacza atom bromu, jodu lub chloru.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wytwarzania 6,10-dimetylo-5,9- undekadien-4-olu, 3,6,10-trimetylo-],5,9-undekatrien-4-olu i 2,6,10-trimetylo-5,9-undekadien-4- olu, które sa mieszaninami izomerycznymi.Przyklad I. Do roztworu bromku propylomagnezowego, sporzadzonego z 1,5 g (0,06 gra- moatomu) magnezu i 7,4 g (0,06 mola) bromku propylu, w 100 ml absolutnego eteru, dodaje sie powoli mieszajac roztwór, 7,6 g3,7-dimetylo-2,6-oktadien-J-alu, w postaci mieszaniny izomerów o skladzie 60% wagowych izomeru 2E i 40% wagowych izomeru 2Z, w 10 ml eteru. Mieszanine reakcyjna pozostawia sie na 2 godziny, po czym dodaje nasycony roztwór chlorku amonowego. Po hydrolizie mieszaniny poreakcyjnej oddziela sie warstwe eterowa, a warstwe wodna ekstrahuje sie eterem etylowym. Roztwory eterowe przemywa sie nasyconym roztworem wodoroweglanu sodo¬ wego, po czym suszy sie bezwodnym siarczanem magnezowym. Pozostalosc po odparowaniu eteru destyluje sie pod zmniejszonym cisnieniem, otrzymujac 9,2g 6,10-dimetylo-5,9-undekadien-4-olu w postaci mieszaniny 60% wagowych izomeru 5E i 40% wagowych izomeru 5Z. Wydajnosc procesu wynosi 95%. Wytworzony alkohol ma trwaly, srednio intensywny, slodki zapach kwiatów o- owocowy z nuta kwiatu lilium regalium. Temperaturawrzenia alkoholu wynosi 375-376 K/0,7 hPa, a jego stale spektralne sa nastepujace: PMR[S, ppm]: 1,82-1,98(s, 9H, (CH3)2C=CH—, (CH3)C=CH—, od izomerów 5E i 5Z), 4,5(m, 1H, —CH(OH)—), 5,l-5,52(m, 2H, (CH3)2C=CH—, —(CH3)C=CH—). IRjcm"1]: 3350(s, b), 1660(w), 1440(s), 1370(s), 1100(s).Przyklad II. Stosujac roztwór eterowy bromku izobutylomagnezowego, wytworzonego z l,5g magnezu i 8,2g bromku izobutylu oraz 7,6g 3,7-dimetylo-2,6-oktadien-l-alu w postaci2 126 728 mieszaniny izomerycznej, postepuje sie w sposób opisany w przykladzie pierwszym. Po koncowej destylacji otrzymuje sie 9,1 g 3,6,10-trimetylo-l,5,9-undekatrien-4-olu w postaci mieszaniny 60% wagowych izomeru 5E i 40% wagowych izomeru 5Z, o temperaturze wrzenia 371-372 K/0,7 hPa.Wydajnosc procesu wynosi 87%. Alkohol ma srednio intensywny zapach kwiatowo-tluszczowy.Stale spektralne alkoholu sa nastepujace: PMR[<5, ppm]: 1,21 (d, J=6Hz, —CH(CH3)2), 1,77-2,05(s, 9H, (CH3)2C=CH—, —(CH3)C=CH—, od izomerów 5E i 5Z), 4,57(m, 1H, —CH(OH)—), 5,2-5,5(m, 2H, (CH3)2C=CH—, —CH3C=CH—). IR[cm-1]: 3350(s, b), 1665(w), 1440(s), 1380(s), 1100(m), 1050(m).Przyklad III. Stosujac eterowy roztwór bromku 2-(E)-butylenomagnezowego, wytworzo¬ nego z l,5g magnezu i 8,1 g bromku 2-(E)-butylenowego, oraz 7,6g 3,7-dimetylo-2,6-oktadien-l- alu w postaci mieszaniny izomerycznej, postepuje sie w sposób opisany w przykladzie pierwszym.Po koncowej destylacji otrzymuje sie 6,3 g 2,6,10-trimetylo-5,9-undekadien-4-olu w postaci miesza¬ niny 60% wagowych izomeru 5E i 40% wagowych izomeru 5Z. Wydajnosc procesu wynosi 61%.Alkohol ma przyjemny, slodki, kwiatowy zapach z nuta pachnacego groszku. Temperaturawrze¬ nia alkoholu wynosi 364-365 K/0,7 hPa, a jego stale spektralne sa nastepujace: PMR[6, ppm]: I,22(m, J=6Hz, J=4Hz, 3H, —CH(CH3)CH=CH2, l,8-l,98(s,9H, (CH3)2C=CH—, —(CH3)C=CH—, od izomerów 5E i 5Z), 4,3(m, 1H, —CH(OH)—), 5,l-5,45(m, 4H, (CH3)2C=CH—, _(CH3)C=CH.—, —CH(CH3)—CH=CH2), 5,98(m, 1H, —CH(CH3)—CH=CH2). IR[cm~1]: 3350(s, b), 3080(w), 1665(w), 1640(w), 1440(s), 1380(s), 1100(m), 1000(s). PL