Przedmiotem wynalazku jest ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny przeznaczony do wytwarzania i odbioru fal ultradzwiekowych w gazach, a zwlaszcza w powietrzu. Przetwornik ten znajduje zastosowanie w ukladach transmisji sygnalów ultradzwiekowych.Z opisu polskiego patentu tymczasowego Nr 111711 znany jest ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny skladajacy sie z prostokatnej metalowej plytki drgajacej, do której w srodku jednej z krótszych krawedzi umocowany jest trwale dwuramienny lacznik, którego jedno ramie polaczone jest z falowodem magnetostrykcyjnego wzbudnika o dodatniej fazie drgan, a drugie ramie pola¬ czone jest z falowodem magnetostrykcyjnego wzbudnika o ujemnej fazie drgan, przesunietej o 180° w stosunku do fazy falowodu pierwszego wzbudnika magnetostrykcyjnego. Ponadto przetwornik ten wyposazony jest w cztery reflektory w postaci metalowych plyt, ustawione parami w stosunku do siebie i drgajacej plytki pod dobranymi katami, w celu uzyskania na wyjsciu przetwornika jednej skoncentrowanej wiazki ultradzwiekowej.Zasadnicze niedogodnosci tego przetwornika to mozliwosc stosowaniajedynie wzbudników z materialu magnetostrykcyjnego, skomplikowana konstrukcja oraz duze rozmiary wynikajace ze stosowania wzbudników magnetostrykcyjnych przedluzonych falowodami.Istota wynalazku polega na tym, ze ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny wyposazony jest we wzbudnik drgan skladajacy sie z przecietego pierscienia z materialu piezoelektrycznego i naparowanych na nim metalowych elektrod lub z przecietego pierscienia z materialu magneto¬ strykcyjnego i nawinietej na nim cewki, zas oba konce przecietego pierscienia w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak, iz kazdy z nich ma wglebienie i wystep z prostoliniowa krawedzia o dlugosci równej grubosci przecietego pierscienia, przy czym na jednym koncu przecietego pierscienia wystep usytuowany jest w poblizu wewnetrznej srednicy przecietego pierscienia, a na drugim koncu wystep usytuowany jest w poblizu zewnetrznej srednicy przecietego pierscienia, natomiast drgajaca plytka osadzona jest bezposrednio w szczelinie przecietego pierscienia tak, iz styka sie jedynie z prostoli- % niowymi krawedziami wystepów oraz jest na trwale zamocowana za pomoca gumowych wkladek i termoutwardzalnego kleju.Zasadnicze zalety przetwornika wedlug wynalazku to mozliwosc stosowania wzbudników drgan wykonanych z materialu piezoelektrycznego i magnetostrykcyjnego, prostsza konstrukcja praz mniejsze rozmiary.2 126683 Przedmiot wynalazku przedstawionyjest w przykladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny w widoku na plaska strone wzbud¬ nika, fig. 2 — fragment ultradzwiekowego przetwornika aerolokacyjnego w widoku z boku, fig. 3 — szczegól A ultradzwiekowego przetwornika aerolokacyjnego, a fig. 4 — fragment odmiany ultradzwiekowego przetwornika aerolokacyjnego.Przyklad I. Ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny stanowi wzbudnik drgan, sklada¬ jacy sie z przecietnego pierscienia 1 z materialu piezoelektrycznego i naparowanych na jego plaskich bocznych powierzchniach metalowych elektrod 2, drgajaca plytka 3 oraz cztery reflektory 4 w postaci metalowych plyt ustawionych parami w stosunku do siebie i drgajacej plytki 3. Oba konce przecietego pierscienia 1 w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak, ze kazdy z nich ma wglebienie w wystep 5 z prostoliniowa krawedzia o dlugosci równej grubosci przecietego pierscie¬ nia 1, przy czym na jednym koncu przecietego pierscienia 1 wystep 5 usytuowany jest w poblizu wewnetrznej srednicy przecietego pierscienia 1, a na drugim koncu wystep 5 usytuowany jest w poblizu zewnetrznej srednicy przecietego pierscienia 1. Drgajaca plytka 3 jedna z krótszych krawedzi osadzona jest bezposrednio w szczelinie przecietego pierscienia 1 tak, iz styka sie jedynie z prostoliniowymi krawedziami wystepów 5 oraz jest na trwale zamocowana za pomoca gumowych wkladek 6 i termoutwardzalnego kleju 7.Dzialanie tego przetwornika jest nastepujace. Po podlaczeniu elektrod 2 do generatora 8 napiecia zmiennego wydluzenia przecietego pierscienia 1, pobudzonego do drgan za pomoca pola elektrycznego, rozchodzac sie wzdluz jego obwodu powoduja powstanie zmiennego momentu zginajacego w miejscach styku drgajacej plytki 3 z wystepami 5 przecietego pierscienia 1. Pod wplywem zmiennego momentu zginajacego drgajaca plytka 3 wytwarza drgania gietne i promie¬ niuje cztery wiazki fal ultradzwiekowych, które sa odbijane przez cztery reflektory 4, w wyniku czego na wyjsciu przetwornika powstaje wiazka równoleglych fal ultradzwiekowych o czterokrot¬ nie wiekszej mocy.Przyklad II. Ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny zbudowany jak w przykladzie I z ta róznica, ze przeciety pierscien 1 wykonany jest z materialu magnetostrykcyjnego, a ponadto na tym pierscieniu nawinieta jest cewka 9.Dzialanie tego przetwornika jest identyczne jak dzialanie przetwornika wedlug przykladu I z ta róznica, ze po podlaczeniu cewki 9 do generatora 8 napiecia zmiennego wydluzenia przecietego pierscienia 1 pobudzane sa za pomoca pola magnetycznego.Zastrzezenia patentowe 1. Ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny, skladajacy sie ze wzbudnika drgan, drgajacej plytki i czterech reflektorów, znamienny tym, ze wyposazony jest we wzbudnik drgan skladajacy sie z przecietego pierscienia (1) z materialu piezoelektrycznego i naparowanych na nim metalowych elektrod (2), zas oba konce przecietego pierscienia (1) w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak, iz kazdy z nich ma wglebienie i wystep (5) z prostoliniowa krawedzia o dlugosci równej grubosci przecietego pierscienia (1), przy czym na jednym koncu przecietego pierscienia (1) wystep (5) usytuowany jest w poblizu wewnetrznej srednicy przecietego pierscienia (1), a na drugim koncu wystep (5) usytuowany jest w poblizu zewnetrznej srednicy ptzecietego pierscienia (1), natomiast drgajaca plytka (3) osadzona jest bezposrednio w szczelinie przecietego pierscienia (1) tak, iz styka sie jedynie z prostoliniowymi krawedziami wystepów (5) oraz jest na trwale zamocowana za pomoca gumowych wkladek (6) i termoutwardzalnego kleju (7). 2. Ultradzwiekowy przetwornik, skladajacy sie ze wzbudnika drgan, drgajacej plytki i czte¬ rech reflektorów, znamienny tym, ze wyposazony jest we wzbudnik drgan skladajacy sie z przecie¬ tego pierscienia (1) z materialu magnetostrykcyjnego i nawinietej na nim cewki (9), zas oba konce przecietego pierscienia (1) w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak, iz kazdy z nich ma wglebienie i wystep (5) z prostoliniowa krawedzia o dlugosci równej grubosci przecietego pierscienia (1), przy czym na jednym koncu przecietego pierscienia (1) wystep (5) usytuowany jest w poblizu wewnetrz¬ nej srednicy przecietego pierscienia, a na drugim koncu wystep (5) usytuowany jest w poblizu zewnetrznej srednicy przecietego pierscienia (1), natomiast drgajaca plytka (3) osadzona jest bezposrednio w szczelinie przecietego pierscienia (1) tak, iz styka sie jedynie z prostoliniowymi krawedziami wystepów (5) oraz jest na trwale zamocowana za pomoca gumowych wkladek (6) i termoutwardzalnego kleju (7).126 683 o o \fi F/g. 1 Fig 2126683 szczegól A, Fig 4 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL