Przedmiotem wynalazku jest kompozycja borosilo¬ ksanowa stosowana jako lepko-sprezyste medium hydra¬ uliczne w urzadzeniach samopoziomujacych, zaciskach hydraulicznych uchwytów w obrabiarkach, tlumikach drgan, glowicach statywów fotograficznych, filmowych i dla kamer telewizyjnych w szczególnosci dla opisanych urzadzen pracujacych w szerokim zakresie temperatur i w zmiennych warunkach klimatycznych.Znane sa kompozycje polisiloksanowe zawierajace atomy boru w czasteczce polimeru, przeznaczone do absorpcji energii mechanicznej. I tak kompozycja polisiloksanowa wedlug opisu patentowego nr 108 635 sporzadzona jest na bazie polimeru alkilo-arylo-alkenylo- borosiloksanowego o lepkosci od 5000 mPa *s do 20 X X106 mPa -s zawierajacego w lancuchach siloksano- wych, polaczonych z jednym lub wieloma atomami boru, segmenty dwualkilosiloksanowe [(R)2SiO]N5 alkilo-arylo-siloksanowe [(RRi)SiO]L alkilo-alkenylo- -siloksanowe [(RR2)SiO]K. Struktura takiego poli¬ meru uniemozliwia zwiekszenie ilosci atomów boru po¬ miedzy lancuchami siloksanowymi i zachowanie przy tych atomach grup OH, tworzacych z lancuchem siloksa- nowym wiazanie wodorowe, od którego zalezy modul sprezystosci polimeru. Ponadto struktura takiego poli¬ meru otrzymanego z bloków N, L i K jest trudna do modyfikacji dla dostosowania do warunków uzytkowa¬ nia w urzadzeniach samopoziomujacych.Struktura polimeru wedlug opisu patentowego nr 108 635, zastosowanego do sporzadzania kompozycji niekorzystnie wplywa na jej wlasnosci w niskich tem- 10 15 20 25 30 peraturach. Kompozycja sprezona do wysokich cisnien przechodzi w niepozadany stan szklisty juz w tempera¬ turze od —30 °G do —40 °G zaleznie od wielkosci przy¬ lozonego cisnienia. Niedogodnosc ta wynika z tego, ze w stosowanym polimerze bazowym segmenty z grupami alkilowymi, arylowymi i alkenylowymi rozmieszczone sa na ogól blokowo, przy czym segmenty alkilo-arylo- -siloksanowe [(RRJSiOjL ulozone blokowo zamiast obnizac, podwyzszaja temperature zeszklenia polimeru.W efekcie przy zmianie temperatury otoczenia ponizej —30 °C niekorzystnie wzrasta modul sprezystosci poli¬ meru, który przechodzi w. stan kauczukowaty Takie zmiany wlasnosci kompozycji ograniczaja zakres jej zastosowan, szczególnie w absorberach energii pracuja¬ cych w zmiennych warunkach klimatycznych.Znana jest tez kompozycja polisiloksanowa opisana w zgloszeniu patentowym nr P-219 195, zawierajaca w swoim skladzie obok innych polisiloksanów metylo- -boro-siloksany i bedaca w odróznieniu od wynalazku wedlug opisu patentowego nr 108 635 mieszanina poli¬ merów wysokoczasteczkowych typu dwumetylo-poli- siloksanów, metylofenylosiloksanów i metyloborosilo- ksanów. Mieszanina ta zastepuje polimer bazowy dla kompozycji wedlug opisu nr 108 635. Zastosowanie mieszaniny polimerów eliminowalo niedogodnosci wy¬ nikajace z malej podatnosci struktury polimeru wedlug opisu nr 108 635 na modyfikacje wynikajace z zastosowan do absorpcji energii mechanicznej o duzych energiach.Kompozycje wedlug opisu patentowego nr 108 635 jak i zgloszenia nr P-219 195, jak wykazala praktyka, sa 126 276126 276 nieprzydatne jako lepko-sprezyste media hydrauliczne posiadajace znaczny modul sprezystosci. Konstrukcja urzadzen samopoziomujacych dla elementów o wielkiej masie czy tez uchwytów hydraulicznych dla obrabiarek . stwarza specyficzne wymagania dla stosowanych mediów.» Media te winny sprezyscie przyjmowac dzialajace sily \ w momencie ich przykladania i plynac jak zwykle ciecze pod wplywem tych sil.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze kompozycja wedlug wynalazku oparta na statycznym polimerze alkilo- -arylo-alkenylo-borpsiloksanowym okreslonym wzorem podanym na rysunku, dzieki statycznie rozlozonym segmentom dwuarylowym (R^SiO) charakteryzuje sie znacznie nizszymi temperaturami zeszklenia pod bardzo wysokimi cisnieniami i jest bardziej odporna na cykliczne zmiany temperatur oraz charakteryzuje sie regulowanym modulem sprezystosci dla danej lepkosci polimeru dzieki wprowadzeniu do lancuchów atomów boru z grupami OH. Efekt ten uzyskano przez zastoso¬ wanie do wyrobu kompozycji zmodyfikowanego poli¬ meru boTosiloksanowego, opisanego wzorem, podanym na rysunku o lepkosci od 50 000 mPa s do 20xlOV w którym: R — jest grupa alkilowa zawierajaca od 1 do 10 atomów wegla, Rt — moze oznaczac to samo co R lub jest grupa arylowa zawierajaca od 6 do 10 atomów wegla lub jest grupa alkenylowa zawierajaca od 2 do 6 atomów wegla, a wspólczynnik N = 1 -MO 000 p = = 1 -i- 50, przy czym polimer wedlug wzoru jest poli¬ merem blokowym lub statystycznym i zawiera najko¬ rzystniej od 85% do 99,9% grup alkilowych, najkorzyst¬ niej metylowych, od 0,1% do 15% grup arylowych, najkorzystniej fenylowych i od 0% do 1% grup alkeny- lowych, najkorzystniej winylowych.Kompozycja wedlug wynalazku poza polimerem boro- siloksanowym zawiera w przeliczeniu na 100 czesci wagowych tego polimeru: — od 1 do 500 czesci wagowych napelniaczy i pigmen¬ tów o powierzchni wlasciwej od 10 do 200 m2/g, korzyst¬ nie glinokrzemiany i bieltytanowa, ' — od 1 do 1000 czesci wagowych o lepkosci od 20 mPa s do 20 X 106 mPa s, olejów metylo-fenylo-sili- konowych, — od 0,01 do 20 czesci wagowych kwasów tluszczo¬ wych, korzystnie otrzymanych z tluszczów zwierzecych, — ponizej 3 czesci wagowych nadtlenków organicz¬ nych, korzystnie nadtlenku benzoilu.Napelniacze i pigmenty umozliwiaja podwyzszenie lepkosci kompozycji przy zachowaniu praktycznie nie zmienionego modulu sprezystosci i podwyzszaja jej przewodnictwo cieplne.Oleje metylo-fenylo-silikonowe w zaleznosci od lep¬ kosci poprawiaja wlasnosci smarne kompozycji, obni¬ zaja jej lepkosc przy zachowaniu modulu sprezystosci, a w przypadku gdy polimer borosiloksanowy zawiera tylko grupy metylowe (R) podwyzsza sie jego odpornosc cieplna i obniza temperature zeszklenia, co wymaga znacznego udzialu takiego oleju w skladzie kompozycji.Kwasy tluszczowe ograniczaja wplyw grup OH zwiazanych z atomem boru na modul sprezystosci kom¬ pozycji, stabilizujac jego wartosc.Nadtlenki organiczne umozliwiaja wulkanizacje kom¬ pozycji dla nadania jej konsystencji zelu.Kompozycje wedlug wynalazku sporzadza sie w dwóch etapach. w* pierwszym etapie otrzymuje sie polimer przez ko-kondensacje silanodioli lub siloksanodioli 4 zawierajacych w czasteczce grupy alkilowe, arylowe i ewentualnie alkenylowe wzietych w ilosciach odpowia¬ dajacych wspólczynnikowi N. Taki polimer konden- suje sie dalej z kwasem borowym, tlenkiem boru lub jego 5 chlorowcopochodnymi wzietymi w stosunku molowym odpowiadajacym wartosci p. Polimer bazowy moze byc równiez otrzymany z dostepnych w handlu alkilo lub alkilo-arylo-siloksanodioli.W drugim etapie otrzymany polimer borosiloksa- 10 nowy miesza sie ze znanymi napelniaczami, pigmentami, olejami silikonowymi, kwasami tluszczowymi i ewentu¬ alnie nadtlenkami organicznymi. Do przygotowania kompozycji borosiloksanowej wedlug wynalazku mozna stosowac wolnoobrotowe mieszalniki zetowe zaopatrzo- 15 ne w plaszcz grzejny i chlodzacy oraz uklady prózniowe do odpowietrzania.Przedmiot wynalazku przedstawiono w nastepuja¬ cych przykladach wykonania.Przyklad I. Kompozycja borosiloksanowa prze- 20 znaczona do napelniania zacisków (uchwytów) w obra¬ biarkach.W kolbie zaopatrzonej w mieszadlo i termometr umieszcza sie 100 g dwumetylopolisiloksanodiolu o lepkosci 100 mPa -s, dodaje sie 10 g dwufenylosilano- 25 diolu i prowadzi kondensacje wobec 0,015 g siloksano- lanu potasu w temperaturze 1?0°C. Po zniknieciu fazy stalej i ostudzeniu do 50 °C dodaje sie 5 g kwasu boro¬ wego i kondensuje dalej w temperaturze 120 °C prZez 3 godziny. 30 Z otrzymanego polimeru o lepkosci 5 x 106 mPa -s sporzadza sie kompozycje w mieszalniku zetowym, przy czym na 100 g tego polimeru dodaje sie 50 g glino- krzemianu sodu np. typu Zeolex 15, 10 g bieli tytanowej, 2 g kwasów tluszczowych otrzymanych z tluszczów 35 zwierzecych i 10 g oleju metylo-fenylo-silikonowego.Calosc miesza sie przez 2 godziny, odpowietrza pod próznia, studzi i napelnia sie zaciski hydrauliczne w obra¬ biarkach.Przyklad II. Kompozycja przeznaczona do na- 40 pelniania zacisków glowic statywów fotograficznych i filmowych.Do 100 g polimeru borosiloksanowego otrzymanego wedlug opisu w przykladzie I, mieszajac w mieszalniku zetowym dodaje sie 5 g krzemionki o powierzchni 45 wlasciwej 50 m2/g, 10 g zieleni chromowej, 1 g kwasów tluszczowych, 5 g oleju metylo-fenylo-silikonowego o lepkosci 20 mPa s. Kompozycje miesza sie przez 2 godziny, odpowietrza pod próznia i uzytkuje zgodnie z przeznaczeniem. 50 Przyklad III. Kompozycja przeznaczona do na¬ pelniania tlumików drgan. w* kolbie zaopatrzonej w mieszadlo i termometr umieszcza sie 100 g dwumetylopolisiloksanodiolu o lep¬ kosci 100 mPa -s, dodaje sie 10 g dwufenylosilanodiolu 55 i prowadzi kondensacje wobec 0,01 g siloksanolanu potasu w temperaturze 130 °C. Po zniknieciu fazy dwu¬ fenylosilanodiolu dodaje sie 0,5 g metylo-winylo-siooksa- nodiolu i przedluza sie kondensacje o 1 godzine. Otrzy¬ many polimer o lepkosci 1000 mpa s po wyplukaniu 60 katalizatora kondensuje sie z 3 g kwasu borowego w tem¬ peraturze 120 °C w ciagu 3 godzin. Otrzymuje sie poli¬ mer borosiloksanowy o lepkosci 10 X 106 mPa s. Do 100 g polimeru borosiloksanowego otrzymanego we¬ dlug opisu dodaje sie 500 g oleju metylo-fenylo-silikono- 65 wego o lepkosci 106 mPa -s, 30 g kredy szlamowanej o126 276 5 powierzchni wlasciwej 50 m2/g, 0,01 gkwasów tluszczo¬ wych, 5 g czerwieni zelazowej i 0,2 g nadtlenku benzoilu.Po wymieszaniu skladników w ciagu 1 godziny kompo¬ zycje odpowietrza sie i napelnia sie nia cylindry tlumi¬ ków drgan. Cylindry te ogrzewa sie do 120°C dla uzys¬ kania zwiekszonego modulu sprezystosci kompozycji.Zastrzezenia patentowe 1. Kompozycja borosiloksanowa zawierajaca bazowy polimer borosiloksanowy oraz napelniacze, pigmenty, zmiekczacze i nadtlenki organiczne, znamienna tym, ze zawiera polimer borosiloksanowy o lepkosci od 50 000 mPa *s do 20 X 106 mPa *s o wzorze ogólnym, podanym na rysunku, w którym R jest grupa alkilowa zawierajaca od 1 do 10 atomów wegla, Ri ma takie samo znaczenie jak R lub oznacza grupe arylowa zawierajaca od 6 do 10 atomów wegla lub oznacza grupe alkenylowa zawiera¬ jaca od 2 do 6 atomów wegla, a wspólczynniki N = 1 ~- -=-10000, p = 1-^50, przy czym bazowy polimer boro¬ siloksanowy statyczny lub blokowy zawiera od 85 do 99,9% grup alkilowych, od 0,1 do 15% grup arylowych 6 i od 0 do 1 % grup alkenylowych, a na 100 czesci wago¬ wych polimeru zawiera od 1 do 500 czesci wagowych lacznie napelniaczy i pigmentów o powierzchni wlasci¬ wej od 10 do 200 m2/g, od 1 do 1000 czesci wagowycho- 5 leju metylo-fenylo-silikonowego o lepkosci od 20 mPa -s do 20 X106 mPa s, od 0,01 do 20 czesci wagowych kwasów tluszczowych i ponizej 3 czesci wagowych nadtlenków organicznych. 2. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, 10 ze zawiera polimer borosiloksanowy zawierajacy segmen¬ ty dwumetylosiloksanowe, dwufenylosiloksanowe i me- tylo-winylo-silcksanowe. 3. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze jako napelniacze zawiera glinokrzemiany, a jako 15 pigmenty biel tytanowa. 4. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym* ze jako kwasy tluszczowe zawiera kwasy otrzymane z tluszczów zwierzecych. 5. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, 20 ze jako nadtlenki organiczne zawiera nadtlenek benzo¬ ilu.R •B-0-3i-0 OH R p _ 1*1 « -Si-0 1 Ri — R i si-o i R — L -N "- JN r "i o «/ B ° „ J R Si-0 I R Si-0 i R Si-0 Ri Si-0 Ri - SL-0 -Si-0 i n R .-B- OH U10R PL