Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie programujace hamowanie górniczej maszyny wyciagowej o napedzie elektrycznym.W eksploatowanych maszynach wyciagowych o na¬ pedzie elektrycznym rozróznia sie dwa rodzaje hamo¬ wania: hamowanie manewrowe i hamowanie bezpie¬ czenstwa.Hamowanie manewrowe dokonywane jest przez maszyniste wyciagowego, natomiast hamowanie bez¬ pieczenstwa przebiega bez udzialu maszynisty. Sam proces hamowania bezpieczenstwa jest dwuetapowy.' W pierwszym etapie powietrze sprezone doprowa¬ dzane jest poprzez regulator cisnienia do cylindra hamulca manewrowego, wywolujac nacisk na szczeki hamulcowe. Ten stan utrzymywany jest przez okres odpowiadajacy dlugosci drogi hamowania.Natomiast drugi etap, to opadniecie ciezaru hamulca bezpieczenstwa w chwili calkowitego zatrzymania sie maszyny wyciagowej. Ma ono na celu utrzymanie ma¬ ksymalnej statycznej nadwagi.Znane dotychczas uklady hamowania maja istotne niedociagniecia, w szczególnosci mala intensywnosc hamowania w pierwszym etapie, co w efekcie powoduje wydluzenie drogi hamowania w calym programie jazdy. Ta wlasnie droga hamowania staje sie niewy¬ starczajaca w strefie dojazdu naczyn wydobywczych do stacji koncowych to jest do nadszybia i rzapia, w wy¬ niku czego powstaja przejazdy naczyn wyciagowych do belek odbojowych na wiezy szybowej i zgrubien lub zblizen w rzapiu. Przejazdy te powoduja zniszcze- 18 IB 20 25 30 nia zarówno konstrukcji wiezy, nadszybia, jak i urza¬ dzen hamujacych stosowanych w rzapiu, przyczyniajac sie do powstawania dlugotrwalych i kosztownych prze¬ stojów urzadzenia wyciagowego.Dotychczas znane z polskiego patentu nr 104 714 rozwiazanie polegajace na zastosowaniu suwaka, którego jeden koniec wyposazony w dwa zderzaki o róznej wysokosci wspólpracuje za pomoca ukladu dzwignio¬ wego z regulatorem cisnienia. Drugi natomiast koniec tego suwaka jest polaczony z ramieniem dzwigni zamo¬ cowanej nieruchomo na walku obrotowym polaczonym z ukladem dzwigniowym, którego ramie koncowe wspól¬ pracuje z kolem krzywkowym wskaznika glebokosci.Wychylenia ramienia koncowego sa przenoszone po¬ przez uklad dzwigniowy na suwak, którego przesuniecia powoduja wieksze lub mniejsze wychylenia ukladu dzwigniowego regulatora cisnienia, podwyzszajac cis¬ nienie powietrza sprezonego doprowadzanego do cy¬ lindra hamulca manewrowego.Jakkolwiek urzadzenie wedlug polskiego patentu nr 104 714 spelnia powierzone mu zadanie skutecznego hamowania w strefie dojazdu naczynia wyciagowego do nadszybia, to jednak ma pewne niedociagniecia, które w znacznym stopniu ograniczaja zakres stosowania tego urzadzenia. Szczególnie ma to miejsce w maszy¬ nach wyciagowych o zwartej budowie i malych gaba¬ rytach, gdzie uklad suwakowy z uwagi na jego znaczne wymiary nie moze byc zastosowany.Dodatkowym i niejednokrotnie decydujacym manka¬ mentem uniemozliwiajacym zastosowanie rozwiazania 126 271126 271 3 wedlug patentu jest silne zapylenie, wzglednie zawilgo¬ cenie pomieszczen pod maszyna wyciagowa, co przy precyzyjnosci i delikatnosci tych urzadzen uniemozliwia ich zastosowanie.Celem wynalazku jest udoskonalenie konstrukcji urzadzenia wspomagajacego hamowanie górniczej ma¬ szyny wyciagowej, które eliminujac wady dotychczas znanych rozwiazan zapewni skuteczne hamowanie w strefie dojazdu naczynia wyciagowego we wszystkich warunkach, w jakich przedmiotowe maszyny pracuja.Cel ten zostal osiagniety za pomoca urzadzenia bedacego przedmiotem niniejszego wynalazku. Istota tego urzadzenia polega na zastosowaniu obrotowego dwu lub wielopolozeniowego zderzaka, z obciaznikiem wyrównawczym, polaczonego przegubowo z dzwignia zakonczona zwora elektromagnesu. Obwód tego elek¬ tromagnesu wyposazony jest w laczniki zwierane przez krzywki kola wskaznika glebokosci.Natomiast na manewrowym ukladzie dzwigniowym zamontowana dzwignia z ciezarkiem, w chwili dojazdu do stacji koncowej opada na nizszy stopien dwupolo- zeniowego obrotowego zderzaka, powodujac automa¬ tycznie podwyzszenie cisnienia powietrza sprezonego doprowadzanego poprzez regulator cisnienia do cylindra hamulca manewrowego. Dodatkowa zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest jego prosta, zwarta konstrukcja, latwa zarówno w wykonaniu jak i obsludze, oraz nie¬ zawodna w dzialaniu.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat urzadzenia programujacego hamowanie górni¬ czej maszyny wyciagowej.Jak uwidoczniono na rysunku urzadzenie programuja¬ ce hamowanie górniczej maszyny wyciagowej wedlug wynalazku sklada sie z dwu lub wielopolozeniowego obrotowego zderzaka 1, z obciaznikiem 2 wyrównaw¬ czym, dzwigni 3, zakonczonej zwora 4, elektromagnesu 5, laczników 6, krzywek 7, kola 8 wskaznika glebokosci, oraz ukladu dzwigniowego 9 z ramieniem 10 obciazo¬ nym ciezarkiem 11, regulatora 12 jazdy, polaczonego przewodem powietrznym z manewrowym hamulcem 13 maszyny wyciagowej.Urzadzenie programujace hamowanie górniczej ma¬ szyny wyciagowej dziala w sposób nastepujacy: w Czasie przemieszczania sie naczyn wydobywczych w szybie wedlug zalozonego diagramu jazdy kolo 8 wskaznika glebokosci dokonuje obrotu wraz z krzywkami 7. Na luku kola 8 wskaznika glebokosci, odpowiadajacemu odcinkowi zalozonego diagramu jazdy o wartosci stalej, 4 lacznik 6 nie jest naciskany krzywka 7 i obwód elek¬ tryczny elektromagnesu 5 jest przerwany. Uklad dzwig¬ niowy 3 polaczony ze zwora 4 elektromagnesu 5 przyj¬ muje takie polozenie, ze spowodowane wyzwoleniem 5 hamulca bezpieczenstwa odpadniecie dzwigni 10 wraz z ciezarkiem 11 jest ograniczone wyzszym stopniem obrotowego zderzaka 1, co powoduje wysterowanie regulatora 12 cisnienia na moment hamujacy o wartosci nizszej odpowiadajacej dwukrotnej wartosci wspól- 10 czynnika bezpieczenstwa okreslonego odpowitdnimi przepisami. Natomiast w strefie dojazdu naczyn wy¬ dobywczych do stacji koncowej nadszybia, gdzie dia¬ gram jazdy ma zalozona wartosc malejaca, lacznik 6 zostaje nacisniety krzywka 7, co powoduje zamkniecie 15 obwodu elektrycznego elektromagnesu 5. Pobudzony elektromagnes 5 powoduje przyciagniecie zwory 4 polaczonej z ukladem dzwigniowym 3 i zderzakiem 1, który przyjmuje takie polozenie, ze opadniecie dzwigni 10 z ciezarkiem 11 jest ograniczone nizszym stopniem 20 zderzaka 1. W tym polozeniu skok opadniecia dzwigni 10 jest wiekszy anizeli w poprzednim przypadku, co powoduje wzrost cisnienia powietrza w regulatorze 12 cisnienia, a tym samym i w polaczonym przewodem cylindrze hamulca 13 manewrowego. 25 Natomiast w przypadku awarii elektrycznych lub mechanicznych elementów urzadzenia programujacego, obciaznik 2 sprowadza zderzak 1 obrotowy do takiej pozycji, ze opadniecie dzwigni 10 wiaz z ciezarkiem 11 jest ograniczone wyzszym stopniem zderzaka 1, a tym 30 samym i ruch ukladu dzwigniowego 9 powoduje nacisk na szczeki hamulcowe powietrza sprezonego doprowa¬ dzonego poprzez regulator 12 cisnienia do cylindra hamulca 13 manewrowego.Zastrzezenia patentowe 35 Urzadzenie programujace hamowanie górniczej ma¬ szyny wyciagowej sterowanej kr2ywkami kola wskaznika glebokosci, znamienne tym, ze ma zderzak (1) obro¬ towy, wielopolozeniowy z obciaznikiem (2) wyrównaw- 40 czym, przegubowo polaczony z dzwignia (3) zakon¬ czona zwora (4) elektromagnesu (5), w którego obwód wlaczone laczniki (6) wspólpracuja z krzywkami (7) kola (8) wskaznika glebokosci, oraz dzwigniowy uklad (9) z ramieniem (10) i ciezarkiem (11), tak usytuowany 45 do zderzaka (1), aby w czasie dojazdu naczyn wydo¬ bywczych do stacji koncowych, pod wplywem ciezaru (11) nastapilo wieksze opadniecie dzwigni (10), oraz wzrost cisnienia powietrza w regulatorze (12) jazdy i cylindrze hamulca (13) manewrowego.126 271 PL