Przedmiotem wynalazku jest farba przeznaczona do sporzadzania skali i znaków charakterystycz¬ nych na szklanych rurkach wykrywaczy gazów.Znane i powszechnie stosowane farby typu olej¬ nych, schnace w temperaturze pokojowej pod wpilywem utlenienia tlenem atmosferycznym wy¬ kazuja w odniesieniu do powierzchni szklanych istotne niedogodnosci polegajace na samorzutnym odpryskiwaniu powlok w wyniku wewnetrznych naprezen silniejszych od przyczepnosci.Jednym z rodzajów farb stosowanych do malo¬ wania szklanych powierzchni sa farby graficzne offsetowe przeznaczone w zasadzie do druku na materialach porowatych. Farby te w zastosowaniu do szkla posiadaja wady takie jak, zbyt dlugi czas schniecia oraz nie najlepsza przyczepnosc* i twardosc powloki, wskutek czego latwo ulegaja scieraniu. Drugim rodzajem farb do szkla sa ter¬ moutwardzalne farby syntetyczne, które wymagaja ogrzewania do temperatury powyzej 100°C. Farby te nie moga byc stosowane do malowania opako¬ wan szklanych wypelnionych skladnikami nieod¬ pornymi na taka temperature. Nie nadaja sie za¬ tem do znakowania szklanych rurek wykrywaczy gazów.Celem wynalazku jest znalezienie farby dobrze przyczepnej do szkla, mozliwie szybko schnacej w temperaturze pokojowej, oraz dajacej trwala, trudnoscieralna i nieodpryskujaca powloke.Stwierdzono, ze cykloheksanol dodany do farby olejnej luib ftalowej, schnacej w temperaturze po¬ kojowej, zmienia w sposób istotny i specyficzna proces utleniania tych farb tlenem atmosferycz¬ nym w temperaturze pokojowej. Utlenianie za- l chodzi w calej masie, która silnie gestnieje, w przeciwienstwie do samej fanby olejnej lub fta¬ lowej pokrywajacej sie w analogicznych warun¬ kach szczelna powloka chroniaca glebsze warstwy przed utlenieniem. Stwierdzono równiez, ze taka io czesciowo utleniona w obecnosci cykloheksanolu farba olejna i ftalowa dobrze pokrywa powierz¬ chnie szklane nawet gruba warstwa nie wykazujac splywania, dzieki czemu mozna uzyskac jednolita, nieprzeswiecajaca powloke po jednorazowym po- 15 malowaniu. Czas podsychania mierzony do mo¬ mentu, gdy powloka przy lekkim dotknieciu nie przykleja sie do palca wynosi od 10 do 30 minut, czas schniecia od kilku do kilkunastu godzin w zaleznosci od grubosci warstwy, natomiast okr«s » wtórnego utwardzania trwa co najmniej kilka tj|» godni Stwierdzono takze, ze cykloheksanol je*t dobrym rozpuszczalnikiem farb olejnych i ftalo¬ wych, nie wywolujac wytracania czesciowo utle¬ nionych skladników, a nie przyspiesza sedymen- *• tacji pigmentów i moze byc stosowany jako.roz¬ cienczalnik umozliwiajacy dostosowanie gestosci farby do technik malowania. Odpowiednio roz¬ cienczona cykloheksanolem farba olejna moze na¬ wet byc stosowana jako atrament do pisania na 30 szkle przy pomocy zwyklej stalówki. 126175126175 3 Stwierdzono równiez, ze szybkosc wysychania oraz szybkosc dyfuzji kapilarnej farb olejnych i ftalowych zawierajacych cykloheksanol moze byc korzystnie regulowana przez odpowiedni dodatek pokostu handlowego,* co umozliwia ich pelna przy- s datnosc do malowania technika sitodrukowa.Ponadto stwierdzono, ze wiekszosc znanych pig¬ mentów, barwników i laków zarówno rozpuszczal¬ nych jak i mieropuszczalnych w farbie olejnej, ftalowej i cykloheksanolu nadaje sie do sporza- 10 dzania róznokolorowych'farb przez ich wymiesza¬ nie z zawierajaca cykloheksanol biala farba olejna, wzglednie ftalowa lub Ich bazami pozbawionymi bialego pigmentu przez odstawariie. Zgodnie z wy¬ nalazkiem farba do znakowania szklanych rurek 15 wykrywaczy gazów sklada sie ze spoiwa otrzy¬ manego znanym sposobem z pokostu i zywicy w ilosci 40—89*/o wagowych, pigmentów w ilosci 10—'59% wagowych oraz cykloheksanolu w ilosci l-^56*/r wagowych i dodatkowo dodanego pokostu 20 handlowego w ilosci do 20*/© wagowych.Nowym komponentem farby jest cykloheksanol, który dodany do farb siporzadzomych. w pow¬ szechnie znany i stosowany sposób ze spoiwa i pig¬ mentów, zwanych farbami olejnymi lub ftalowymi, *5 spemia role -katalizatora procesu utlenienia tych farb, katalizatora modyfikujacego sam mechanizm tego utlenienia, które staje sie, bardziej przestrzen¬ ne niz powierzchniowe. Reakcja ta nie'jest znana w literaturze. W jej wyniku nastepuje zmiana M wlasciwosci farby, która staje sie zawiesista i znacznie zmniejsza swa plynnosc, oraz ciagliwosc co md istotne znaczenie przy malowaniu technika Odbijania znaków. Przestrzenny charakter polime¬ ryzacji eliminuje naprezenia równolegle do po- ** wierzchni powloki, dzieki czemu poprawia sie przyczepnosc do gladkiej powierzchni szkla i nie ,. wystepuja odpryski. Dowodem na to Jest próba rysy. Na powlokach uzyskanych z farfe wedlug wynalazku moina ostrym rylcem uzyskac czyste 40 rysy feez bocznych odprysków, 00 wykorzystuje sie (przy eksploatacji wykrywaczy do oznaczenia . numeru analizy, daty wykonania i innych znaków.Nastepnymi dowodem zmiany charakteru utlenia¬ nia fafffoy wywolanej obecnoscia cykloheksanolu 45 Je#t zmniejszenie sie polysku i matowienie powloki w aalelnosci od stopttia wstepnego utlenienia far¬ by. Zmiana ta jest korzystna przy malowaniu wy¬ krywaczy, bowiem znaki matowe sa lepiej czy¬ telne. Cyfelohetesanol spelnia równiez druga funk¬ cje, rozcienczalnika wstejwiae utlenionych farb olejnych lub ftalowych. Lepiej i dluzej utrzymuje on w roztworze Czesciowo utlenione skladniki po- wlokotwórcze farfby oraz ze wzgledu na znaczna lepkosc nie przyspiesza sedymentacji pigmentów.W funkcji rozcienczalnika cykloheksanol moze byc zastapiony przez niektóre rozpuszczalniki farb olejnych, natomiast w funkcji katalitycznej jest niezastapiony. *n Znanym komponentem farby wedlug wynalazku jest spoiwo, które sklada sie z pokostu szybko- schnaoego, modyfikowanego zywicami. W farbach ftalowych pokost ten jest w znacznym stopniu zastapiony zywicami syntetycznymi, glównie al- n kidowymi. Pokost zawarty w spoiwie tworzy sie w procesie otrzymywania farb i nie jesit Jako taki. produktem handlowym.Pokost dodatkowy, dodawany przy sporzadzaniu farb wedlug wynalazku jest handlowym produk¬ tem o niskiej jakosci, wolnoschnacym i uzywanym glównie do impregnacji materialów porowatych.Dodatek pokostu handlowego .wolnóschnacego stosuje sie w farbach wedlug wynalazku do ma¬ lowania technika sitodrukowa jako czynjlik opóz¬ niajacy schniecie farby, oraz ulatwiajacy dzieki obnizeniu napiecia powierzchniowego dyfuzje ka¬ pilarna farby przez gesta siatJke matrycy. Jest to nowe zastosowanie pokostu, bowiem dotychczas nie stosowano farb olejnych i ftalowych do malo¬ wania techniSka sitodrukowa. V ;; ( Do sporzadzania róznokolorowych , farb wedlug wynalazku stosuje sie znane pigmenty/ kfóre mie¬ sza sie z biala farba zawierajaca cykloheksanol lub jej baza czesciowo lub calkowicie pozbawiona bialego pigmentu.Sporzadzenie farby wedlug wynalazku polega na wymieszaniu bialej farby olejnej lub ftalowej, wzglednie ich bazy- spoiwa z cykloheksanolem i pigmentami oraz /pozostawienie w temperaturze pokojowej na 2 do 4-tygodniowy okres dojrzewa¬ nia. W tym czasie miesza sie ja sporadycznie przy swobodnym doplywie powietrza, a przed uzyciem rozciencza cykloheksanolem do pozadanej gesto¬ sci. Do farby przeznaczonej do malowania tech¬ nika sitodrukowa dodaje sie jeszcze pokostu han¬ dlowego.Farby wedlug wynalazku moga byc latwo spo¬ rzadzane w dowolnych" kolorach z handlowych surowców. Daja one trwale i niescieralne powloki." Dzieki samoplastyfikacji i równomiernemu utle¬ nianiu calej warstwy nawet piecioletnie powloki nie wykazuja naprezen powodujacych odpryski.' W zaleznosci od stopnia wstepnego utlenienia uzyskuje sie powloki z polyskiem, pólmatowe lub matowe.Przyklad I. Farba biala: emalia olejna biala — 100 czesci wagowych cykloheksanol — 20 czesci wagowych Oba skladniki po wymieszaniu pozostawia sie w temperaturze pokojowej na 2 do 4-tygodniowy okres dojrzewania, mieszajac sporadycznie przy swobodnym dostepie powietrza. Przed uzyciem rozciencza cykloheksanolem do pozadanej gestosci.Przyklad II. Farba biala: emalia ftalowa biala — 100 czesci wagowych cykloheksanol — 5 czesdi wagowych Przygotowanie jak w przykladzie I.Przyklad III. Farba zólta: Farba biala wedlug przykladu I lufo II — 100 cze¬ sci wagowych. Zólcien pigmentowa GGP-2,7 czesci wagowych.Farbe mies*^ sie do uzyskania jednorodnej za¬ wiesiny zóltego pigmentu. Przed uzyciem rozcien¬ cza cykloheksanolem do pozadanej gestosci.Przyklad IV. Farba pomaranczowa: Farba biala wedlug przykladu I lub II — 100 cze¬ sci wagowych, zólcien pigmentowa GGP — 5 cze-126175 sci wagowych, oraz pigmentowy G — 1 czesc wagowa.Przyklad V. Farba czerwona: Farba zólta wedlug przykladu III — 100 czesci wa¬ gowych, czerwien pigmentowa 2R — 4 czesci wa¬ gowe.Przygotowanie farby jak w przykladzie III.Przyklad VI. Farba niebieska.Farba biala wedlug przykladu I lub II — 100 cze¬ sci wagowych, blekit pigmentowy BG — 2,5 cze¬ sci wagowych.Przygotowanie farby jak w przykladzie III.Przyklad VII. Farba czarna: Emalia ftalowa bez pigmentu (baza) — 100 czesci wagowych, cykloheksanol — 10 czesci wagowych, czern pigmentowa A ekstra — 12 czesci' wagowych.Przygotowanie jak w przykladzie I.Przyklad VIII. Farba czarna do sitodruku.Farba czarna wedlug przykladu VII — 100 czesci wagowych, pokost lniany handlowy — 3,5 czesci wagowych.Przyklad IX. Atrament do szkla bialy: Farba biala wed"lug przykladu I lub II — 100 cze¬ sci wagowych, cykloheksanol — 50 czesci wagowych.Farby wedlug wynalazku nadaja sie do malo¬ wania powierzchni szklanych, w szczególnosci do 5 znakowania szklanych rurek wykrywaczy gazów, ampulek i innych opakowan. Okres przydatnosci do stosowania wynosi od 12 do 18 miesiecy od chwili sporzadzenia. Dzieki mozliwosci regulacji gestosci, czasu schniecia i szybkosci kapilarnej m dyfuzji, farby te moga byc stosowane przy pomo¬ cy róznych znanych technik malowania od sito¬ drukowej do recznego pisania wlacznie. 15 Zastrzezenie paentowe Farba do znakowania szklanych rurek wykry¬ waczy gazów zawierajaca spoiwo otrzymane z po¬ kostu i zywicy oraz pigmenty, znamienna tym, ze sklada sie ze spoiwa w ilosci 40—89°/# wagowych, » pigmentów w ilosci 10—59°/o wagowych, oraz cy- kloheksanolu w ilosci 1—50*/« wagowych i dJadlat- kowo pokostu w ilosci do 20°/o wagowych. PL