Przedmiotem wynalazku jest kolowrót bezpieczenstwa z napedem elektrohydraulicznym do automatycznego zabezpieczenia górniczej maszyny urabiajacej w wyrobisku w pochylym pokla¬ dzie, jak równiez do transportu urzadzen i materialów w tym wyrobisku.Znany jest kolowrótbezpieczenstwa z napedem elektrohydraulicznym wedlug polskiego opisu patentowego nr 93 714 przeznaczony do automatycznego zabezpieczenia górniczej maszyny ura¬ biajacej w pochylym pokladzie, majacy jednak te wade eksploatacyjna, ze nie zapew nia stalej wartosci sily naciagowej w przypadku nawijania i odwijania liny z bebna. Wynika to z chrakteru pracy hydraulicznego silnika, wykorzystanego w tym kolowrocie na przemian jako silnik, a nastepnie jako pompa. W efekcie tego przy jezdzie maszyny urabiajacej w dól wyrobiska po pochylosci pokladu, wystepuje zwiekszony pobór mocy silnika elektrycznego jej ciagnika, wymu¬ szony dzialaniem kolowrotu.Kolowrót wedlug wymienionego opisu patentowego nie jest równiez wyposazony w uklad regulacji, umozliwiajacy jego wykorzystanie do pomocniczych prac transportowych w wyrobisku.Celem wynalazku jest umozliwienie uzyskania stalej sily naciagowej w linie kolowrotu niezale¬ znie od jej kierunku ruchu przy zachowaniu warunków samoczynnego dzialania kolowrotu, a tym samym wyeliminowanie zwiekszonego poboru mocy silnika elektrycznego jako ciagnika przy jezdzie maszyny urabiajacej w dól wyrobiska.Cel ten jest realizowany przez zastosowanie w obwodzie splywu hydraulicznego silnika napedowego kolowrotu, czujnika zmiany kierunku przeplywu, sterujacego poprzez rozdzielacz dwoma niezaleznymi zaworami w obwodzie regulatora wydajnosci pompy, przy czymjeden zawór jest wyregulowany na wartosc cisnienia odpowiadajaca kierunkowi nawijania liny dla ruchu maszyny urabiajacej w góre wyrobiska, a drugi zawór jest wyregulowany na wartosc cisnienia odpowiadajaca kierunkowi odwijania liny dla ruchu maszyny urabiajacej w dól wyrobiska.Ponadto jest zastosowany dodatkowo na doplywie regulatora wydajnosci pompy rozdzielacz do regulacji predkosci i kierunku ruchu liny do pomocniczych czynnosci transportowych.2 126136 Uklad hydrauliczny kolowrotubezpieczenstwa wedlug wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku.Elektryczny silnik 1 napedza glówna pompe 2 i pomocnicza pompe 3. Pomocnicza pompa 3 zasila obwód pompy 2 poprzez filtr 4 i chlodnie 5. Glówna pompa 2 zasila poprzez rozdzielacz 6 hydrauliczny silnik 7 nie pokazanego na rysunku napedu bebna z lina kolowrotu. Z hydraulicznego silnika 7 olej przeplywa z powrotem, równiez poprzez rozdzielacz 6, do glównej pompy 2, a jego nadmiar splywa poprzez zawór 8 niskiego cisnienia do jej obudowy, przedstawionej na rysunku jako zbiornik 9. Z obiegu niskiego cisnienia glównej pompy 2 jest zasilany czesciowo uklad automatyczny regulacji predkosci i sily liny kolowrotu. Przeplywajacy olej poprzez regulator 10 powoduje regulacje wydajnosci glównej pompy 2, a tym samym predkosci nawijania liny na bebnie kolowrotu.Jezeli w obiegu roboczym glównej pompy 2 nastepuje przekroczenie wartosci cisnienia zalozo¬ nego, przy którym uzyskuje sie w linie sile zabezpieczajaca górnicza maszyne, nastepuje otwarcie zaworu 11, przesterowanie rozdzielacza 12 i przeplyw oleju do drugiego silownika regulatora 10, w wyniku czego obniza sie wydajnosc pompy jak i cisnienie oleju w tym obiegu. Stabilnosc ukladu regulacji oraz optymalne warunki pracy ustala hydrauliczny dlawik 13.Przy zmianie kierunku jazdy maszyny w dól i odwijaniu liny z bebna, hydrauliczny silnik 7 i glówna pompa 2 zmieniaja swój charakter pracy. Hydrauliczny silnik 7 pracuje jako pompa, a glówna pompa 2 jako silnik, po samoczynnej zmianie polozenia ruchomego jej kadluba. W tym samym czasie czujnik 14 kierunku przeplywu oleju przesterowuje rozdzielacz 15, który otwiera doplyw oleju z obiegu roboczego do zaworu 16, wyregulowanego na nizsze wartosci cisnienia niz zawór 11. W ten sposób mozna zlikwidowac histereze sil w linie kolowrotu, zabezpieczajacej maszyne bez wzgledu na kierunek jej posuwu. Dalszy przebieg pracy automatycznego ukladu regulacji jest taki sam jak w przypadku nawiajania liny.Elektryczny silnik 1 napedzany ze stalym kierunkiem jego obrotów lecz z predkoscia ponad- synchroniczna, oddaje energie elektryczna do sieci. Gdy maszyna urabiajaca i kolowrót nie pracuja, jak równiez w przypadku awarii powodujacej brak cisnienia w przewodzie tlocznym glównej pompy 2, nastepuje samoczynne przesterowanie rozdzielacza 17, sterujacego, nie poka¬ zane na rysunku silowniki do odwodzenia hamulców bebna. Wówczas hamulce zaciskaja sie i beben zostaje unieruchomiony. Zastosowany przelewowy zawór 18, sterowany elektrycznie, zabez¬ piecza uklad hydrauliczny, a ponadto przyspiesza hamowanie kolowrotu w przypadku zaniku napiecia zasilania. Zastosowanie rozdzielacza 19 w obwodzie sterowania regulatora 10pozwala na uzycie kolowrotu równiez do pomocniczych prac transportowych.Nawijanie liny jest realizowane w ten sposób, ze po uruchomieniu kolowrotu i po uzyskaniu wymaganej predkosci liny, przesterowuje sie dzwignie rozdzielacza 19 z polozenia a w polozenie posrednie przed polozeniem 0, odcinajac dzialanie automatyki ukladu. Dla zmniejszenia predkosci liny lub jej zatrzymania przestawia sie dzwignie rozdzielacza 19, w polozenie 0.Odwijanie liny jest realizowane po uruchomieniu kolowrotu za pomoca dzwigni rozdzielcza 19, przestawionej w polozenie a. Po zluzowaniu sie hamulców kolowrotu,dzwignie rozdzielacza 19 przestawia sie w polozenie 0. Nastepuje wtedy samoczynne zwiekszenie predkosci opuszczania liny az do momentu przesterowania dzwigni rozdzielacza 19 do polozenia posredniego.Zmniejszenie predkosci opuszczania lub zatrzymanie liny realizuje sie przez przestawienie dzwigni rozdzielacza 19 w polozenie 0.Zastrzezenia patentowe 1. Kolowrót bezpieczenstwa, którego uklad elektrohydrauliczny zawiera pompe z regulato¬ rem zmiany wychylania jej kadluba, hydrauliczny silnik, rozdzielacze, zawory i chlodnice oleju, znamienny tym, ze ma czujnik (14) zmiany kierunku przeplywu w obwodzie splywu hadraulicznego silnika (7), sterujacy poprzez rozdzielacz (15) dwa niezalezne zawory (11,16) w obwodzie regula¬ tora (10) wydajnosci pompy (2), z których jeden zawór (11) jest wyregulowany na cisnienie odpowiadajace kierunkowi nawijania liny dla ruchu maszyny górniczej w góre wyrobiska, a drugi zawór (16)jest wyregulowany na cisnienie mniejszej wartosci, odpowiadajacej kierunkowi odwija- nia liny dla ruchu maszyny górniczej w dól wyrobiska.126136 3 2. Kolowrót bezpieczenstwa wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma na doplywie regulatora (10) pompy (2) rozdzielacz (19) do regulacji predkosci i kierunku ruchu liny do pomocniczych czynnosci transportowych.VL PL