Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad redukcji szumów zawartych w sygnale elektry¬ cznym, stosowany zwlaszcza w elektroakustyce i telekomunikacji.Do znanych sposobów redukcji szumów zalicza sie filtrowanie górnoprzepustowe sygnalu o stalej czestotliwosci granicznej filtrowania, lezacej powyzej 4 kHz i odejmowanie sygnalu odfiltro¬ wanego od sygnalu niosacego pelne informacje. Stopien odejmowania maleje, gdy amplitudy sygnalów w podanym zakresie czestotliwosci rosna. Omawiany sposób nie obejmuje wiec pelnego pasma akustycznego. Wymaga precyzji odejmowania sygnalów, a ponadto bledy fazowe uniemoz¬ liwiaja pelne odejmowanie i ma ono dla malych sygnalów widoczny charakter pasmowo-zaporowy.Drugi sposób redukcji szumów polega na filtracji górnoprzepustowej sygnalu przy stalej czestotli¬ wosci granicznej filtrowania wynoszacej 1,5 kHz i dodanie tak odfiltrowanego sygnalu do sygnalu niosacego pelne informacje. Stopien dodawania maleje ze wzrostem amplitudy wejsciowej sygnalu.Tak utworzony sygnal jest nagrywany na tasmie magnetofonowej. Przy odczycie sygnal jest ponownie filtrowany górnoprzepustowo przy stalej czestotliwosci granicznej filtrowania wynosza¬ cej 1,5 kHz i odejmowany od sygnalu odczytanego. Omawiany sposób nie obejmuje pelnego pasma akustycznego. Ponadto glosne niskoczestotliwosciowe fragmenty sygnalu fonicznego decyduja juz o redukcji szumów w pelnym pasmie akustycznym.Uklad redukcji szumów oparty o pierwszy sposób tzw. uklad Philips'a sklada sie z filtru górnoprzepustowego o stalej czestotliwosci granicznej lezacej powyzej 4 kHz, z ukladu odejmowa¬ nia i ukladu sterowania tym odejmowaniem. Stopien redukcji szumów jest maly i wynosi okolo 6 dB w pasmie powyzej 4 kHz.Uklad redukcji szumów oparty o drugi sposób, zwany ukladem Dolby B sklada sie z filtru górnoprzepustowego o stalej czestotliwosci granicznej, ukladu dodawania i ukladu odejmowania oraz ukladu sterujacego procesami dodawania i odejmowania. Stopien redukcji szumów jest maly i wynosi 10 dB.Sposób zastosowany w wynalazku polega na tym, ze sygnal wejsciowy filtruje sie górnoprze¬ pustowo i dolnoprzepustowo przy zmiennych czestotliwosciach granicznych obu filtracji. Odfiltro¬ wanym górnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci granicznej filtrowania, sygnalem wejsciowym steruje sie czestotliwosciami granicznymi obu filtracji.Istota ukladu zastosowanego w wynalazku polega na tym, ze blok przestrajanych filtrów: dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego jest polaczony z wejsciem ukladu, a odfiltrowany2 125 754 dolnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci granicznej filtrowania, sygnal wejsciowy jest podany do pierwszego wyjscia ukladu i do bloku sumatora, posiadajacego mnozniki sumowania.Odfiltrowany górnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci granicznej filtrowania, sygnal wejs¬ ciowy jest podany do bloku sumatora i do bloku sterowania. Wyjscie sumatora jest drugim wyjsciem ukladu. Blok sterowania jest polaczony z wejsciem sterujacym bloku przestrajanych filtrów.Wedlug alternatywy ukladu, blok przestrajanych filtrów i blok sumatora, posiadajacy mno¬ zniki sumowania, polaczone sa z wejsciem ukladu. Odfiltrowany dolnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci granicznej filtrowania, sygnal wejsciowy podany jest do pierwszego wyjscia ukladu i do bloku sumatora. Odfiltrowany górnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci granicznej filtrowania, sygnal wejsciowy jest podany do bloku sumatora i do bloku sterowania. Wyjscie sumatora jest drugim wyjsciem ukladu. Blok sterowania podlaczony jest z wejsciem sterujacym bloku przestrajanych filtrów.Rozwiazanie zastosowane w wynalazku umozliwia duza redukcje szumów przy prostej realiza¬ cji ukladowej. Przy zastosowaniu przestrajanych filtrów górnoprzepustowego i dolnoprzepusto- wego drugiego rzedu redukcja szumów dla pierwszego wyjscia jest wieksza od 40 dB. Dla wyjscia drugiego redukcja szumów wynosi 30 dB w przypadku zastosowania magnetofonu o dynamice 60 dB.Wynalazek zostanie blizej objasniony na podstawie przykladowych ukladów, przedstawio- ' nych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat podstawowy ukladu, a fig. 2 schemat alternatywy tego ukladu.W ukladzie przedstawionym na fig. 1 blok A przestrajanych filtrów: dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego o minimalnych czestotliwosciach granicznych ustalonych na 5 Hz polaczony jest z wejsciem 1 ukladu. Minimalne czestotliwosci graniczne filtrów tego bloku moga takze przyjmowac wartosci z zakresu 0 Hz-20 kHz. Odfiltrowany dolnoprzepustowo sygnal wejsciowy i odfiltrowany górnoprzepustowo sygnal wejsciowy podane sa do bloku B sumatora, którego wyjscie jest wyjsciem 3 ukladu. W czasie zapisu magnetofonowego modul mnoznika sumowania bloku B dla kanalu filtru górnoprzepustowego jest wiekszy od modulu mnoznika kanalu filtru dolnoprzepustowego. W czasie odczytu modul mnoznika sumowania bloku B dla kanalu filtru górnoprzepustowego jest mniejszy od modulu mnoznika kanalu filtru dolnoprzepustowego. Prze- strajane czestotliwosci graniczne obu filtrów bloku A sa sobie równe lub bliskie sobie i zaleza od maksymalnej czestotliwosci w widmie sygnalu wejsciowego, która przekroczyla amplitudowy poziom progowy bloku sterowania C. Odfiltrowany dolnoprzepustowo sygnal wejsciowy, w bloku Ajest wyjsciem 2 ukladu. Wyjscie tojest uzywane, gdy redukcji szumów podlega sygnal radiowy lub sygnal odczytu magnetofonowego. Odfiltrowany górnoprzepustowo sygnal wejsciowy bloku A jest sygnalem wejsciowym bloku sterowania C. Podanie takiego sygnalu do wejscia bloku sterowania C ma na celu wprowadzenie ujemnego sprzezenia zwrotnego do sygnalu sterowania filtrami. Wyjscie bloku sterowania C jest polaczone z wejsciem sterujacym bloku A. Blok komutacji D ustala mnozniki sumowania bloku B i jest polaczony z blokiem sterowania C w celu kluczowania parametrami sygnalu sterowania.W ukladzie zastosowanym w wynalazku przedstawionym na fig. 2 dzialanie przebiega w sposób podany ponizej. Minimalne czestotliwosci graniczne przestrajanych filtrów górnoprzepu¬ stowego i dolnoprzepustowego bjoku A sa takie same. Do sumatora B doprowadzono dodatkowo sygnal wejsciowy 1. W czasie zapisu na tasmie magnetofonowej, modul mnoznika sumowania sumatora B dla kanalu filtru górnoprzepustowegojest wiekszy, niz dla kanalu sygnalu wejsciowego i równy zero dla kanalu filtru górnoprzepustowego. Zaleznosc czestotliwosci granicznych filtrów bloku A od widma sygnalu jest identyczna jak w ukladzie podstawowym. Wyjscie 2, blok sterowa¬ nia C i blok komutacji D pelnia ta sama role co w ukladzie podstawowym.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób redukcji szumów zawartych w sygnale elektrycznym, znamienny tym, ze sygnal wejsciowy filtruje sie dolnoprzepustowo i górnoprzepustowo, przy zmiennych czestotliwosciach125 754 3 granicznych filtrowania i odfiltrowanym górnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci grani¬ cznej filtrowania, sygnalem wejsciowym steruje sie czestotliwosciami granicznymi obu filtracji. 2. Uklad redukcji szumów zawartych w sygnale elektrycznym, znamienny tym, ze blok (A) przestrajanych filtrów górnoprzepustowego i dolnoprzepustowego jest polaczony z wejsciem (1) ukladu, a odfiltrowany dolnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci granicznej filtrowania, sygnal wejsciowy jest podany do bloku (B) sumatora posiadajacego mnozniki sumowania i do wyjscia (2) ukladu oraz, ze odfiltrowany górnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci grani¬ cznej filtrowania, sygnal wejsciowy jest podany do bloku (B) sumatora, którego wyjscie jest wyjsciem (3) ukladu i do bloku sterowania (C) a takze, ze blok sterowania (C) polaczony jest z wejsciem sterujacym bloku (A). 3. Uklad redukcji szumów zawartych w sygnale elektrycznym, znamienny tym, ze blok (A) przestrajanych filtrów dolnoprzepustowego i górnoprzepustowego i blok (B) sumatora posiadaja¬ cego mnozniki sumowania polaczone sa z wejsciem (1) ukladu, a odfiltrowany dolnoprzepustowo, przy zmiennej czestotliwosci granicznej filtrowania, sygnal wejsciowy jest podany do bloku (B) sumatora i do wyjscia (2) ukladu oraz odfiltrowany górnoprzepustowo, przy zmiennej czestotli¬ wosci granicznej filtrowania, sygnal wejsciowy jest podany do bloku (B) sumatora, którego wyjscie jest wyjsciem (3) ukladu i do bloku sterowania (C), a takze, ze blok sterowania (C) polaczony jest z wejsciem sterujacym bloku (A).125 754 i Fio. 1 \ Fi92 Prace wnia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL