Wynalazek niniejszy dotyczy zabez¬ pieczenia nasrubka opartego ma dobrze znanej zasadzie dociskania prostej do lu¬ ku. To zabezpieczenie nasrubka znamien¬ ne jest zastosowaniem sprezystego preci¬ ka, umocowanego obrotowo jednym jego koncem w narzadzie, dajacym sie n/asrubo- wac na sworzen nagwintowany, przyczem obrót precika moze byc uskuteazmiany co najmtóiej w jednym kierunku. Drugim kon¬ cem precik fen jest wciskany zapomoca stosownych srodków ipomiedizy ztwoje gwintu sworznia nagwintowanego, przy¬ czem kab, utworzony prizefz linje prosta, la¬ czaca punkt obrotu precika z punktem o- pancia go o gwint, oraz Iraje prosta, lacza¬ ca wymieniony punkt obrotu z osia na¬ gwintowanego s^worznia, jest bardzo ostry, jednak nie moze stac sie równym zeru.Z powyzszego wynika, ze w razie odkre¬ cania sie narzadu, nakreconego na swo¬ rzen, precik klinujacy wspiera sie o gwint, dazac do obrócenia sie wokolo punktu swego obrotu. Przesuwanie stte punktu o- parcia wzdluz luku wplywa na tern moc¬ niejsze dociskanie sie precika do zwojów gwintu. Ten rodzaj zabezpieczenia na¬ srubka okazuje sie w praktyce zmacanie bardziej skuteczny od znanych dotychczas i pewnosc zabezpieczenia nie zalezy od zaostrzenia precika ze stalli i hartowania go, nie ttrizeba tez, aby priecik wcinal sie w tworzywo sworznia.Zabezpieczenie nasrubka wedlug wyna- '<*?lazku mdize byc* ^oizóne i zdjete reka bez pomocy jjajkiegokolwielj: narzedzia i nie poWieiksza zbytnioi miejsca, izajimowanego przez nasruibek. Zabezpieczenie to jest znacznie tansze od znanych dotychczas, w szczególnosci ijezdli jest wykonanie jako oddzielny od nasrubka narzad, co usuwa potrzeibe olbróbki dodatkowej nasirufoka czy tez sworzlnia gwintowanego, wiercenia otworów, rowkowania, frezowania i t d, Ponizej opisano kilka poftaci wykona¬ nia zabezpieczeinia nasrutka wedllujg wy¬ nalazku, w których czesci, sluzace do do¬ ciskania do zwojów gftlintu fruby ramienia precika klinujacego, tworza z tern ramie- Riem calosc w postad sprezyny o swoi¬ stym ksztalcie, wykonanej z drutu stalo- we|o, Na rysumku fig. 1 przedistawia prze¬ krój i widok izgóry kapsli zabezpieczaja¬ cej, której krawedz otworu srodkowego jest wygieta tak, ze tworzy linje srulbowa; fig. 2 — sprezyne zabezpieczenia, fijg. 3— odmiane kapsli, w której z dna kapsli zo¬ stal wyciety pasek, wygiety srubowo ce¬ lem osiagniecia zadanej linji srubowej; fig. 4 — calosc zabezpieczenia w itzutaich poziomym i pionowym; fig. 5 — zabezpie¬ czenie zaklinowane, a fig. 6 — zabezpie¬ czenie zwolnione; fig. 7 — inna odmiane zabezpieczenia nasrubka, w której koniec sprezyny, przeciwlegly koncowi,, wciska¬ nemu pomiedizy zwoje gwintu sruby, jest wydluzony i zagiety w ksztalcie uszka na- zeWnatrz kapsli, aby ulatwic nastawianie sprezyny; fig, 8 — uwidocznia w rzutach poziomym i pionowym zabezpieczenie ma- srufeka, w którem kapsla nie posiada trze¬ ciego wyciecia; fig. 9 —- zabezpieczenie, wykonane wedlug fig. 8, lecz zaopatrzone w dwie sprezyny, rozmieszczone syme¬ trycznie; filg. 10 — odmiairte zabezpiecze¬ nia, zaopatrzonego w sprezyne o ksztalcie haczyka; fig. lOa i 1Ob stanowia uzupel¬ nienie fig. 10 i przedstawiaja sprezyne podczas jej zakladania; fig, lii —-takiez zabezpieczenie, wyposazone w dwie spre¬ zyny; fig. 12 — w rzutach pionowym i po- ziomypfri zabezpieczenie wedlug fig. 11, którego jednak sprezyny sa zaopatrzone w od|g)iete konce; fig. 13 i 14 przedstawia¬ ja zabezpieczenie, uskutecznione bezpo¬ srednio na nasrulbku.Na rysimku A oznacza kapsle, wyko¬ nana w postaci miseczki, której zewnetrz¬ ny obwód g jest ziaokragiliony i zagiety nie¬ co ku wiewmatnz. Kapsla posiada trzy nie¬ jednakowe wyciecia a, 6, c. Krawedzi h otworu srodkowego kapsli nadano ksztalt linfi srubowef, dostosowanej do gwintu nasrubka, do którego zabezpieczenie jest przeimaczone; odksztalcenie krawedzi h mozna uskutecznic -przez wytlaczanie po uprzedmiem wykonaniu naciecia promie¬ niowego lub tez wyciecie spiralnej szpary K w dhie kapali i nastepnie odciaganie wycinka m wydluz limji srulboweij, wzgled¬ nie w jakikolwiek inny odjpowiedini spo¬ sób; w kazdym razie krawedzi h nadaje sie ksztalt lfinji srubowej, posiadajacej jednakowy skok z linja srubowa gwintu naisrubka. Fig. 1 przedstawia przyklad wykonania Lrawedizi wedlug jpieirwiszejgo z wymienionych powyzej sposobów, a fig. 3 wedlug sposobu drugiego.B oznacza sprezyne zabezpieczenia o ksztalcie, podobnym na fig. 2, wykonana z drutu fortepiano¬ wego i skladajaca sie zasadniczo z ostrza p, przeznaczonego do klinowania gwintu nasrubka, z zagiecLa rf, umieszczonego w wycieciu (A kapsli, z ulsizka e, którego prze¬ suniecie w wycieciu b ogranicza przesuw sprezyny, oraz z zagiecia /, znajdujacego sie na koncu, przeciwleglym do ostrza p, i wstawianego w wyciecie c.Zabezpieczanie nasnubka uskutecznia sie w nastepujacy sposób: przy uistawieniu sprezyny B w polozenie nieczynne, jak to pokazano na fig. 6, zagiecie d ajprezytny B miesci sie w wydieciu a kapeli A; tuszko e opiera sie w wycieciu b o krawedz, zfolizo- — 2 —ha do otworu a; zagiecie / sprezyny wspiera sie o wyciecie c, a ostrze p jest odsuniete od gwintu sworznia sruby. Przy tern polozeniu zabezpieczenia nasrufoek obraca sie swobodnie na srubie.Pociagniecie za uszko e ztmuisza spre¬ zyne do obrócenia sie w ka^psli w kierun¬ ku strzalki l dookola wyciecia a, wskutek tego zagiecie / sprezyny wysuwa isie z wy¬ ciecia c, a uszko e przeskakuje do drugiej krawedzi otworu b; ostrtze p wtlacza sie pomiedzy ziwoje gwintu sruby i klinuje nasrubek przy pfóbach odsrdbowywania go. Dlugosc ramienia, którego zakoncze¬ niem jest ostrze p, jest obliczona tak, ze w chwili Wtlaczania sie ostrza p pomie¬ dzy zwoje gwintu sruby ramie to tworzy kat bardzo maly z lin ja a — o, laczaca wyciecie a ze srodkiem o sruby; w ten sposób ramie powoduje nalezyte zaklino¬ wanie w razie odsrubowywania kapsli A.Opisane polozenie zabezpieczenia przed¬ stawia fig. 5.Aby umozliwic odsrubowanie nasrubka nalezy pnzesunac sprezyne B w kierunku odwrotnym, to znaczy w kierumku .strzal¬ ki S, przyczem zagiecie / powraca do wy¬ ciecia c i os/krze o odlsuwa sie od gwintu sruby.Koniec sprezyny B (fig. 7), przeciwle¬ gly ostrza* p, mozma (wydluzyc tak, aby wystawal nazeiwmajtrz przjefz odpowiedni otwór v kapeli A. Konieic ten moze byc zaopatrzony w uszko g, guzik i t. d., prze¬ znaczone do ulatwiania pnzesuwania spre¬ zyny ceflem klinowania ostrzem p gwintu sruby lub, odwrotnie, zwolnienia zabezpie¬ czenia i odsrubowania nasrubka.Zabezpieczenie moze byc równiez z latwoscia nastawione zapomoca przyrza¬ du, przedstawionego na fig. 8. Kapsla A nie posiada w tym przypadku wyciecia c, wobec czego koniec sprezyny B zasadni¬ czo jest docisniety stale do gwintu sruby.Aby umozliwic odsrubowanie nalezy wsa- dziic stozkowy koniec drazka D w uszko e.Zabezpieczenie, przedstawione na fig. 9, rózni sie od popnzedniego tern, ze po¬ siada d/wie symetrycznie rozmieszczone sprezyny; drazek D, umozliwiajacy o»d- srubowywanie nasrubka, poaiada ksztalt podkowy o stozkowych koncach, które wsadza sie jednoczesnie w uszka e spre¬ zyn.Fig. 10 przedstawia zabezpieczenie u- proszczone i szczególnie odpowiednie do zabezpieczenia srub w zlaczach szyn ko¬ lejowych. W tern-zabezpieczeniu zewnetrz¬ na krawedz kapsli A powycinana jest tak, iz tworza sie luki x. Sprezyna B z drutu stalowego posiada ksztalt zwyklego ha¬ czyka o d^wu niejednakowych ramionach y i z z malem zagieciem zx na, ramieniu z.W razie umieszczenia sprezyny w po¬ lozeniu, uwidoczmionem na fig. 10, oba ra¬ miona y i z daza do ¦rozsuniecia sie i ostrze p wtlacza sie pomiedlzy zwoje gwintu sru¬ by, przyczem zagiecie zx ramienia z opie¬ ra sie w kapsli na krawedzi luki x, a uszko d w imnej luice.Aby odjac sprezyne, naklada sie (fig. lOa) wydrazony koniec drazka H na ko¬ niec ramienia z sprezyny i osiaga sie po¬ zadany wynik w trzech Ipnzesutniieciach: najpierw odgina sie ramie z w kierunku strzalki i az do chwili odsuniecia sie wy¬ stepu z1 od krawedzi luki x, nastepnie wskutek wlasnaj sprezystosci ramie z od¬ chyla sie w kilerunku odwrotnym zgodnie ze stnzalka 2 i samoczynnie wysuwa sie z kapsli; wreszcie pofpycha sie haczyk w kierunku strzalki 3, przyczem haczyk na¬ tychmiast wysuwa sie z pomiedzy zwojów gwintu sruby.Celem zalozenia zabezpieczenia nakre¬ ca sie (fig. lOb) kapsle A na srube az do zetkniecia sie jej z nasrubkiem, nastepnie umieszcza sie reka haczyk w polozenie, przedstawione na rysunku, przyazem wieksze ramie z wystaje z jedrnej z luk, a male ramie y wspiera sie o gwint sruby.Wreszcie zapomoca drazka H posuwa — 3 —sie w glab ramie z w kierunku strzalki 5 az do chwili wprowadzenia uszka d do jednaj z luk; nalezy praytem .naciskac mocno, poniewaz ruchem tym trzeba zbli¬ zyc do siebie wzajemnie oba ramiona ha¬ czyka.Oczywiscie zabezpieczenie nasrubka moze byc uskutecznione, jak to jest przed¬ stawione na fig..'11 f zapomoca dwóch sy¬ metrycznie rozmieszczonych sprezyn. W ten sposób kapsla A nie moze ani odsru- bowywac isie, ani nasrubowywiac samo¬ czynnie.Fig. 12 przedstawia takiez urzadzenie o jednej lub dfwóch sprezynach, przyczem ramiona z isa zagiete pod 90° i tworza li¬ tere V tak, iz mozna nastawiac sprezyny zapomoca reki, posluguj ajc sie odgietemi koncami ramion i unika]jac w ten sposób uzycia wydrazonego drazka H.Fig. 13 i 14 przedstawiaja inna odmia¬ ne, w której czesci, (zabezpieczajace na- srubek, sa umieszczone w naisrubku bezpo¬ srednio, bez kapsli A; kapsle zastopuje calkowicie górna czesc nasrubka E, w któ¬ rej jest wydrazona przestrzen u o ksztal¬ cie powyzej opisanej kapsli A. Przestrzen U posiadla wyciecia a, b i c, przeznaczone do umieszczenia w niej sprezyny B, przy- cziem wskazane jest zamkniecie nasrubka krazkiem C. Dzialanie tego zabezpiecze¬ nia jest takiez, jalk opisano powyzej.Wynailazdc oczywiscie nie jest bynaj¬ mniej ograniczony do przykladów, opisa¬ nych powyzej.Rozmaite czesci skladowe zabezpiecze¬ nia moga ulegac róznym zmianom ksztaltu, rozmiarów i rozmieszczenia. Zewnetrzny ksztalt kapsli moze byc okragly lub wielo- katny, np. szesciokatny, Mozna dolaczyc tez do klapsili A krazek pokrywkowy, zao¬ patrzony w otwór na srube. PL