Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do przetwarzania momentu obrotowego i przenoszenia go z narzadu napedzajace¬ go na narzad napedzany.W mysl wynalazku niezmienny mo¬ ment obrotowy narzadu napedzajacego przetworzony zostaje w moment obroto¬ wy, którego skladowa tworzy sila o okre¬ sowo zmiennej wielkosci, której czestotli¬ wosc zmian jest zalezna od szybkosci ru¬ chu narzadu napedzajacego w stosunku do narzadu napedzanego.Sila ta zostaje nastepnie przylozona do narzadu napedzanego w punkcie, którego odleglosc od osi obrotu tego narzadu zmienia sie, lub tez w punkcie o niezmien¬ nej odleglosci od osi obrotu tego narzadu w ten sposób, ze kierunek, w którym dzia¬ la sila, zmienia sie tak, iz wytworzone zo¬ staja dwa, kolejno dzialajace i skierowa¬ ne w jednakowym kierunku impulsy, od¬ dzialywajace na narzad napedzany pod¬ czas kazdego okresu zmian sily.Celem nalezytego wyjasnienia wyna¬ lazku nalezy rozpatrzyc lacznie z schema¬ tami fig. 1—7 rysunku nastepujace prze¬ slanki teoretyczne: niech, zgodnie z fig. 1, narzad napedzany jest wykonany w posta¬ ci tarczy A, osadzonej na wale A* i zao¬ patrzonej w szczelinowy otwór A2, w któ¬ rym jest umieszczony przesuwnie krzyzu- lec A3, wyposazony w czop, na którym jest osadzony wirujacy ciezar niezrówno¬ wazony B.Jezeli ciezar B zostanie wprawiony za- pomoca dowolnego odpowiedniego urza-dzenia w ruch obrotowy dookola wzmian¬ kowanego czopa w plaszczyznie, równole¬ glej do tdrczy A,, a krzyzulec A3 bedzie przytrzymywany w szczelinowym otworze A2 przy koncu A4 tego otworu, to sklado¬ wa sily, oddzialywajacej podczas obrotu ciezaru B na krzyzulec A3, bedzie skiero¬ wana wfzdluz liniji x—x', prostopadlej do otworu A2, a wielkosc tej skladowej bedzie zmieniac sie harmonijnie.Wobec t|ego wielkosc wzmiankowanej skladowej sily bedzie posiadala dwa ma- ksymum: dodatni i ujemny, wytwarzane w chwilach, w których geometryczna os cie¬ zaru lub masy B bedzie znajdowala sie na linji A3x\ wzglednie A3x.Nastepnie, wzmiankowana skladowa sily bedzie posiadala równiez dwa mini¬ mum wielkosci, z których kazdy równy jest zeru, wytwarzajace sie w chwilach, w któ¬ rych geometryczna os ciezaru B jest skie¬ rowana wzdluz szczelinowego otworu A2.Z powyzszego wynika, ze wypadkowa momentu obrotowego, przenoszonego na wal A* podczas obrotu ciezaru B bedzie sie równala zeru, poniewaz skladowe sily, skierowane wzdluz linji x—x\ równowaza sie w ciagu cyklu zmian tej sily wzajemnie.Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi wykorzystanie skladowych wzmian¬ kowanej sily przez umozliwienie oddzia¬ lywania skladowych dodatnich na narzad napedzany w punkcie lub kilku punktach, rozmieszczonych w stosunku do walu na¬ pedzanego tak, aby moment obrotowy, od-' dzialywajacy nan podczas dzialania skla¬ dowych dodatnich, byl skierowany w jed¬ nakowym kierunku z momentem obroto¬ wym, wytwarzanym wskutek dzialania u- jemnych skladowych opisanej powyzej si¬ ly, oddzialywajacych na inny punkt lub szereg punktów, odpowiednio rozmieszczo¬ nych wzgledem walu napedzanego.Naprzyklad, jezeli krzyzulec A3 jest przytrzymywany zapomoea dowolnego od¬ powiedniego urzadzenia w punkcie A4 o- tworu A2 podczas okresu, w którym skla¬ dowe wzmiankowanej sily posiadaja wiel¬ kosc dodatnia, poczem zostaje przesuniety niezwlocznie oraz bez straty energji w punkt A5 tegoz otworu i przytrzymywany w tem polozeniu podczas okresu, w któ¬ rym wzmiankowane skladowe posiadaja wielkosc ujemna, to wytworzone zostaja dwa monuenty obrotowe, oddzialywajace na wal A w jednakowym kierunku.Wobec powyzszego jest jasne, ze zosta¬ nie wytworzony moment obrotowy, oddzia- lywajacy nieprzerwanie i posiadajacy zmienna wielkosc, jezeli krzyzulec A3 be¬ dzie wykonywal wzdluz szczelinowego o- tworu A2 ruch zwrotny w ten sposób, aby okres czasu, zuzywany na przesuniecie sie krzyzuica wzdluz iszczeliny tam i zpowro- tem, byl uzgodniony z okresem czasu, zu¬ zywanym przez ciezar B na dokonanie jed¬ nego obrotu.W opisanem powyzej urzadzeniu sila odsrodkowa, wytwarzajaca sie wskutek wi¬ rowania ciezaru, oddzialywa na czop, na którym ciezar jest osadzony, w kierunku, zmieniajacym sie ciagle, przyczem szyb¬ kosc katowa zmiany tego kierunku równa jest szybkosci katowej obrotowego ruchu ciezaru.Wiecej zalet wykazuje urzadzenie, przedstawione schematycznie na fig. 2, w którem dwa ciezary B2 i 53, posiadajace jednakowe momenty bezwladnosci, obra¬ caja sie z jednakowa szybkoscia, lecz w odwrotnych (oznaczonych strzalkami) kie¬ runkach dookola wspólnego czopa, osadzo¬ nego w krzyzulcu A3.Jezeli dwa te ciezary rozpoczynaja ruch obrotowy od punktu, znajdujacego sie na linji, prostopadlej do otworu A2, w którym to punkcie ciezary wzajemnie pokrywaja sie, czyli mieszcza sie jeden przeid drugim, to sila, wytwarzajaca sie podczas ich wiro¬ wania, jest skierowana stale wzdluz linji x—x\ Wypadkowa tej sily stanowi suma — 2 —skladowych poszczególnych sil odsrodko¬ wych, wytwarzajacych sie wskutek wiro¬ wania ciezarów i rzutowanych na linje x—x\ Jak to zaznaczono w opisie fig. 1, wiel¬ kosc tej wypadkowej zmienia sie harmo¬ nijnie.Gdyby krzyzulec A3 byl przytrzymy¬ wany w niezmiennej odleglosci od srodka tarczy A, to na wal napedzany A* bylyby przenoszone w ciagu kazdego obrotu cie¬ zarów dwa jednakowej wielkosci momen¬ ty obrotowe, skierowane w odwrotnych wzajemnie kierunkach, wobec czego wy¬ padkowa tych momentów bylaby równa zeru.Przesuwanie sie krzyzulca As podczas wirowania ciezarów w sposób, przytoczo¬ ny w opisie fig. 1, spowoduje wytworzenie sie momentu obrotowego, dzialajacego nie¬ przerwanie, posiadajacego wielkosc zmien¬ na i dazacego do obracania tarczy A.Kierunek obrotu tarczy A bedzie zale¬ zal od kolejnosci, w jakiej bedzie odby¬ wac sie ruich zwrotny (krzyzulca Az w sto¬ sunku do ruchu obrotowego ciezarów.Wade urzadzen, przedstawionych na fig. 1 i 2 stanowi ta okolicznosc, ze czesc energji zostaje zuzyta na pokonanie opo¬ ru tarcia podczas slizgania sie krzyzulca As wzdluz scianek otworu A2.Poniewaz dzialanie urzadzenia, stano¬ wiacego przedmiot wynalazku niniejszego, jest oparte na oddzialywaniu dodatnich i ujemnych wielkosci wypadkowej wzmian¬ kowanej sily na punkty, rozmieszczone srednicowo przeciwlegle na tarczy, two¬ rzacej narzad napedzany, to tenze wynik moze byc osiagniety przez osadzenie czo¬ pa, dookola którego wiruja ciezary, w ra¬ mieniu, które moze wahac sie wokolo pew¬ nego punktu narzadu napedzanego, nie- zmieniajacego swego polozenia wzgledem, tego narzadu.Urzadzenie powyzsze jest uwidocznio¬ ne schematycznie na fig. 3. A oznacza na¬ rzad napedzany, tip. tarcze, A' — wal na¬ pedzany, podczas gdy B2 i B* oznaczaja ciezary, wirujace w odwrotnych wzajem¬ nie kierunkach dookola wspólnego czopa C, osadzonego w wolnym koncu dzwigni lub ramienia C, zawieszonego obrotowo na czopie C2, umocowanym w tarczy A.Ciezary wirujace sa napedzane przez narzad napedzajacy zapomoca odpowied¬ niego urzadzenia i sa rozmieszczone tak, iz pokrywaja sie wzajemnie w punkcie, znajdujacym sie na ramieniu C.Powyzsze rozmieszczenie zabezpiecza stale dzialanie sily, tworzacej wypadkowa sil odsrodkowych, oddzialywajacych na wirujace ciezary, wzdluz podluznej osi geometrycznej wzmiankowanego ramienia.Z powyzszego wynika, ze zapomoca wprawienia czopa C w ruch zwrotny wzdluz luku, przechodzacego przez srodek tarczy A, co daje sie uskutecznic przez wprawienie ramienia C w ruch wahadlo¬ wy dookola czopa C2, ustosunkowany co do czasu odpowiednio do ruchu obrotowego ciezarów B2 i Bz, moze byc wytworzony, jak i w poprzednio opisanym przykladzie, nieprzerwany szereg impulsów obrotowych, dazacych do obracania tarczy A.Oczywiscie nie jest niezbedne, aby luk, zataczany przez czop C, przechodzil do¬ kladnie przez srodek tarczy A; wystarczy aby luk ten przecinal te srednice tarczy A, która przechodzi przez os czopa C2.Moze byc wreszcie zastosowane wiecej niz jedna para ciezarów wirujacych.Nastepnie, niech zgodnie z fig. 4 dwa niezrównowazone ciezary B2 i 53 o jedna¬ kowych momentach bezwladnosci wiruja swobodnie dookola nieruchomego wspól¬ nego czopa z jednakowa szybkoscia, lecz w kierunkach wzajemnie odwrotnych, jak to oznaczono zapomoca strzalek.Niech masa kazdego z ciezarów wiruja¬ cych wynosi M, przyczem nalezy przyjac, iz masa ta jest zesrodkowana w srodku ciezkosci ciezaru, znajdujacym sie w od- — 3 —leglasci r od sfodka ruchu obrotowego ciezarów, a szybkosc katowa tego ruchu obrotowego niech wynosi w.Sila odsrodkowa F4, oddzialywajaca na ciezar wirujacy fi2, oblicza sie w sposób nastepujacy: F' = Mrw* i dziala w kierunku, oznaczonym na rysun¬ ku, przy przedstawionem na rysunku roz¬ mieszczeniu ciezarów.Podobnie, sila odsrodkowa F2, oddzia- lywajaca, na ciezar wirujacy fi3, obliczy sie wedlug wzoru: F2 = Mm2 poniewaz obydwa ciezary posiadaja jedna¬ kowe masy i wiruja z jednakowemi szyb¬ kosciami katowemu Na lig. 4, xx' i yy' oznaczaja jedyny uklad 'osi wspólrzednych, który wyróznia sie tern, ze katy, które czynia tinje, prze¬ prowadzone w kazdej danej chwili przez poczatek ukladu wspólrzednych i srodki ciezkosci poszczególnych ciezarów wiruja¬ cych, z odpowiedniemi osiami wspólrzed¬ nych sa jednakowe.Kierunek tych osi pozostaje niezmienny niea&leznie od szybkosci obrotowej cieza¬ rów wirujacych, poniewaz polozenie osi xx okresla to polozenie, w tkórem B2 i fi3 sa rozmieszczone symetrycznie wzgledem srodka wirowania. 2 powyzszego wynika, ze sily odsrod¬ kowe F' i F2 sa zawsze skierowane pod jedlnakowemi katami do odpojwiedniich osi xx^ i yy4, np. katami, uwidocznionemi na fig, 4, Aa której a = a*, f) == (3\ Wobec tego, ze sily odsrodkowe sa jed¬ nakowe, wypadkowa tych sil R jest skie¬ rowana, wzdluz yy* i obliczy sie wedlug W30£tt: R = 2F cos p {jprzyez&tti F =* F' = F2).Wskutek wirowania wiec ciezarów B2 i Bs czop jest wystawiony na dzialanie sily R=2 F cos p, zmieniajacej sie haraionijnie.W kierunku osi xx* na czop nie dziala¬ ja zadne sily, poniewaz rzuty sil F' i F2 na os xx* równowaza sie wzajemnie.Wielkosc sily R osiaga maksymuna do¬ datnie przy p = O i maksymum ujemne przy £ =JS0°; przy p =90° i 270°R=O.Nasitepnie, pomierwaz F = Mrw*, to R=2Mrw2 cos p , wobec czego w razie zwieksizamia szybkosci obrotowej ciezarów wirujacych wielkosc R wzrasta proporcjo¬ nalnie do drugiej potegi tej szybkosci.W razie przesuwania sie czopa wzdluz osi xx*, wypadkowa R zawsze bedzie skie¬ rowana prostopadle do tej osi, lecz punkt, na który oddzialywa ta sila, przesuwa sie wraz z czopem wzdluz osi xx'.Praca, wykonywana przez sile wypad¬ kowa R podczas tego przesuwu równa sie zeru, poniewaz przesuw uskuteczniany jest w kierunku, prostopadlym do wypad¬ kowej R, wobec czego strata energji podczas przesuwu równiez równa fest zeru.Wreszcie nie traci sie energji wskutek zjawisk, powodowanych zwykle przez wi¬ rowanie mas, czyli tak zwanych zjawisk wlasciwych ruchowi baka,, przyczem nie powstaje zadne wyprzedzane.Fig. 5 unaocznia zastosowanie ukladu, przedstawionego na lig. 4, do napedzane¬ go narzadu A, uskuteczniane w sposób* przytoczony w opisie fig. 2*.Czop ciezarów wirujacych wprawiony zostaje zapomoca korby lub innego odpo¬ wiedniego urzadzenia w ruch zwrotny wzdluz szczelinowego otworu tarczy A, który tworzy w tym przypadku obojetna os xx* zespolu ciezarów wirujacych.Czop wykonywa ruch zwrotny w ten sposób, iz rozpoczyna go np. od punktui Q, znajdujacego sie na osi obrotu najzadiu na¬ pedzanego, przyczem ciezary wirujace znajduja sie obydwa na podluznej: osi — 4 —szczelinowego otworu, lecz sa rozmieszczo¬ ne srednicowo przeciwlegle.Nastepnie czop przesuwa sie do jedne¬ go z konców np. A5 otworu tak, iz podczas tego przesuwu kazdy z ciezarów wiruja¬ cych przebiega wzdluz luku = 90°, póczem czop powtr&ca do punktu O, a kazdy z cie¬ zarów przebiega nastepne 90°; przesuwa sie do przeciwleglego konca A4 otworu, przyczem kazdy z ciezarów przebiega po¬ nownie 90°; wreszcie powraca do punktu O, a ciezary powracaja w poczatkowe swe po¬ lozenia.W ten sposób kazdy z ciezarów wiruja¬ cych wykonywa jeden obrót dookola czo¬ pa w ciagu okresu czasu, w którym czop wykonywa calkowity ruch zwrotny wzdluz szczelinowego otworu.Oczywiscie czop moze wykonywac ruch zwrotny w kierunku odwrotnym do opisa¬ nego poprzednio, przyczem w fazie zacho¬ wania poprzednio Wzmiankowanego kie¬ runku obrotu ciezarów wirujacych tarcza A obracac sie bedzie w kierunku, równiez odwrotnym do opisanego poprzednio.Przebieg dzialania urzadzenia, uwidocz¬ nionego na fig. 5, wyjasniaja schematycz¬ nie fig. 6 i 7.Opór napedzanego Walu, czyli tak zwa¬ ny moment przeciwdzialajacy, utrzymuje narzad napedzany A w bezruchu.Jezeli czop ciezarów wirujacych znaj¬ duje sie w srodku O tarczy A, to wypadko¬ wa R=0; jezeli zas czop ten przesunie sie w punkt np. x, to wypadkowa R=Rx, a ra¬ mie wypadkowej = Ox.Wobec tego moment obrotowy obliczy sie w tytm przypadku na Rx.Ox.Podobniez, gdy czop znajduje sie w punkcie A5, to moment obrotowy wynosi RA5.OA*.Podczas przesuwania sie czopa od punktu O do punktu A5 i zpowrotem do punktu O wytwarza sie nieprzerwanie dzia¬ lajacy moment obrotowy, wielkosc którego zmienia se od zera do maksymum i ponow¬ nie do zera, przyczem przebieg tej zmiany unaocznia czesc OCO krzywej sinusoidal¬ nej (fig. 7).Tenze wynik osiaga 6ie podczas dalsze¬ go ruchu czopa od punktu O do punktu A4 i zpowrotem, poniewaz w tym przypadku R posiada wielkosc ujemna, a wytwarzany moment obrotowy dziala w tymze kierun¬ ku, co i moment obrotowy, wytwarzany podczas ruchu czopa z punktu O do punktu A5 i zpowrotem.Poszczególne momenty obrotowe tego okresu uwidocznia na fig. 7 krzywa ODO, oznaczona Hnja przerywana, przebieg któ¬ rej jest jednakowy z przebiegiem czesci ODO krzywej sinusoidalnej, oznaczonej linja pelna.Kazda z czesci OCO i ODO krzywej odpowiada obrotowi wirujacych ciezarów o 180° dookola czopa, a moment obrotowy, przenoszony na wal napedzany podczas calkowitego obrotu wzmiankowanych cie¬ zarów, uwidocznia sinusoidalna krzywa, przyczem czestotliwosc zmian momentu ob¬ rotowego zalezy od ilosci obrotów tych cie¬ zarów na minute, czyli od ilosci obrotów walu napedzajacego.Wielkosc wzmiankowanego momentu moze byc wyrazona wzorem: M = R . r . cos a w którym r oznacza najwieksza odleglosc czopa od punktu O, a a kat obrotu korby, wprawiajacej czop w ruch zwrotny.Moment obrotowy o zmiennej wielkosci, przebieg zmian której przedstawa krzywa sinusoidalna, jest równoznaczny z momen¬ tem obrotowym, posiadajacym pewna prze¬ cietna, lecz niezmienna wielkosc, przeno¬ szonym na wal napedzany i dazacym do obracania tegoz.Jezeli ten przecietny moment obrotowy jest mniejszy od momentu przeciwdziala¬ jacego, to nalezy zwiekszyc szybkosc ob¬ rotowa walu napedzajacego, przez co zwiekszy sie szybkosc obrotowa ciezarów — 5 —wirujacych, wskutek czego zwiekszy sie równiez wzmiankowany powyzej przeciet¬ ny moment obrotowy, który przezwyciezy w pewnej chwili opór, przeciwstawiany przez wal napedzany.Szybkosc obrotowa walu napedzanego ()e®t proporcjonalna do przyspieszenia, wy¬ twarzanego przez przewyzke przecietnego momentu obrotowego ponad moment prze¬ ciwdzialajacy.Wskutek tego, jezeli szybkosci obroto¬ we walu napedzajacego i walu napedzane¬ go sa jednakowe i waly obracaja sie w jed¬ nakowym kierunku, to wirowanie ciezarów dookola czopa nie ma miejsca i nie ma miejsca równiez przenoszenie momentu obrotowego na wal napedzany.W pedniach samochodowych i tym po¬ dobnych jest niezbedna mozliwosc ciaglej zmiany momentu obrotowego od chwili wprawienia walu napedzanego w ruch ob¬ rotowy, az od chwili, w której waly nape¬ dzany i napedzajacy osiagna jednakowa szybkosc obrotowa.Zmiana ta daje sie z latwoscia osia¬ gnac zapomoca wynalazku niniejszego w sposób nastepujacy: od chwili wprawienia walu napedzanego w ruch obrotowy cie¬ zary wirujace, sprzezone z nim, podlegaja dzialaniu sil odsrodkowych, spowodowa¬ nemu obracaniem sie tego walu.Mozna dowiesc z latwoscia, bez szcze¬ gólowego badania dzialania tych sil, ze si¬ ly te okazuja bardzo nieznaczny wplyw na moment obrotowy, niezbedny do obraca¬ nia wirujacych ciezarów dookola czopa, poniewaz ciezary te wiruja w kierunkach wzajemnie odwrotnych.Sila odsrodkowa, wytwarzajaca sie , wskutek obrotowego ruchu narzadu nape¬ dzanego, wzglednie walu napedzanego, dazy jednak do wysuniecia czopa w kie¬ runku promieniowym z narzadu napedza¬ nego i jest proporcjonalna do drugiej pote¬ gi szybkosci obrotowej narzadu napedza¬ nego.Wobec tego ruch zwrotny czopa, odby¬ wajacy sie symetrycznie wzgledem osi ob¬ rotu walu napedzanego, jak to zaznaczono poprzednio, nie powoduje wlasciwie wiek¬ szych strat energji, poniewaz energja, stra¬ cona podczas przesuwu czopa z punktu A5 w punkt O (fig. .6), wydzielona zostaje ponownie podczas przesuwu czopa z punk¬ tu 0 w punkt A4.Celem przesuniecia czopa ciezarów wi¬ rujacych z punktu A5 w punkt 0, mecha¬ nizm, wprawiajacy czop w ruch zwrotny, musi udzielic temu czopowi pewien impuls.Jednoczesnie, narzad napedzany prze¬ ciwstawia pewien opór, zalezny od obcia¬ zenia walu napedzanego, który zostal po¬ przednio nazwany momentem przeciw¬ dzialajacym.Jezeli moment przeciwdzialajacy jest mniejszy od wzmiankowanego powyzej im¬ pulsu, to czop nie wykonywa ruchu zwrot¬ nego i obydwa waly, napedzany i napedza¬ jacy, tworza jakgdyby jednolita calosc i obracaja sie z jednakowa szybkoscia.Zaleca sie obliczac mase zespolu cieza¬ rów wirujacych i czopa tak, aby bezpo¬ sredni naped uskuteczniany byl wtedy, gdy moment przeciwdzialajacy jest równy naj¬ wiekszemu momentowi obrotowemu, wy¬ twarzanemu przez silnik.Z drugiej strony, jezeli moment prze¬ ciwdzialajacy jest wiekszy lub równy mo¬ mentowi obrotowemu, wytwarzanemu przez silnik, to czop ciezarów wirujacych wyko¬ nywa ruch zwrotny bez strat energji, jak to wzmiankowano poprzednio.Urzadzenie, wykonane wedlug wyna¬ lazku niniejszego umozliwia przeniesienie napedu z walu silnika na wal napedzany w ten sposób, ze stosunek przekladni moze byc dowolnie i samoczynnie zmieniany w sposób ciagly w pewnych granicach, mia¬ nowicie od 1:1 az do 1:5 lub nawet wiecej, wraz z odpowiednim wzroslem przenoszo¬ nego momentu obrotowego, przyczem sto¬ sunek ten zalezy ód ustroju urzadzenia. — 6 —Przy napedzaniu walu napedzanego w odwrotnym do poprzedniego kierunku moze byc uskuteczniane takiez przenosze¬ nie momentu obrotowego, jak i poprzednio, z wyjatkiem napedu bezposredniego.Nalezy -zaznaczyc, ze momen/t, przeno¬ szony na wal napedzany, jest znikomo ma¬ ly, jezeli ciezary wirujace obracaja sie z nieznaczna szybkoscia.Wobec tego staje sie zbedne stosowa¬ nie sprzegla, poniewaz do wylaczenia na¬ pedu wystarczy odpowiednie zmniejszenie szybkosci obrotowej walu silnika.Przytoczone powyzej teoretyczne wy¬ jasnienia zasad, na których polega wyna¬ lazek niniejszy, dotyczy przykladu wyko¬ nania wynalazku, w którym narzad nape¬ dzany jest wyposazony w otwór szczelino¬ wy, wzdluz którego slizga sie czop cieza¬ rów wirujacych.Urzadzenie to, aczkolwiek doskonale teoretycznie, wykazuje w zastosowaniu praktycznem pewne wady, mianowicie: straty energji na tarcie oraz trudnosc wy¬ konania.Celem unikniecia niedogodnosci powyz¬ szych, otwór szczelinowy zamienia sie na ramie, w którem osadza sie czop, dookola którego wiruja ciezary wzmiankowane, ra¬ mie zas moze wykonywac ruch wahadlowy wokolo pewnego nieruchomego punktu na¬ rzadu napedzanego, symetryczny wzgle¬ dem tej srednicy wzmiankowanego narza¬ du, która przechodzi przez punkt, dookola którego waha sie ramie.Os obojetna xx jest wtedy prostopadla do ramienia i dzialanie urzadzenia jest zasadniczo takiez, jak urzadzenia, przed¬ stawionego na fig. 3.Fig. 8 i 9 przedstawiaja schematycznie przyklad urzadzenia do przenoszenia i przetwarzania momentu obrotowego, wy¬ konanego wedlug wynalazku niniejszego i zawierajacego jeden niezrównowazony cie¬ zar.Fig. 8 unaocznia widok zprzodu tego u- rzadzenia, a fig. 9 widok zprzodu tegoz z ciezarem, znajdujacym sie w innem polo-* zeniu.Narzad napedzany zespolu zawiera tar¬ cze A, osadzona w odpowiedni sposób na wale (nieuwidocznionym na rysunku), na który jest przenoszony moment obrotowy.Wzdluz jednej ze srednic wzmiankowa¬ nej tarczy wykonany jest szczelinowy o^ twór A2, w którym swobodnie slizga sie krzyzulec A3, w którym osadzony jest czop d niezrównowazonego ciezaru B, wprawia¬ nego w ruch obrotowy dookola tego czopa zapomoca np. gietkiego walu (nieprzedsta- wionego ma rysunku), przylaczonego do wa¬ lu napedzajacego, np. walu silnika.Z kazdej strony szczelinowego otworu A2 znajduja sie dzwignie /, osadzone obro¬ towo jednym koncem w tarczy A i dzwiga¬ jace na przeciwleglych koncach, zwróco¬ nych ku otworowi A2, krazki g, które mo¬ ga obracac sie na czopach, umocowanych w koncach dzwigni /.Dzwignie f sa zwykle utrzymywane prostopadle (w przyblizeniu) do otworu A2, jak to przedstawiono na rysunku, zapo¬ moca sprezyn h, dociskajacych dzwignie f do trzpieni i, osadzonych w tarczy A.Przy normalnem polozeniu dzwigni / krazki g sa rozmieszczone tak, iz moga wspóldzialac z kulakiem /', tworzacym czesc ciezaru B lub przymocowanym do konca tego ciezaru w ten sposób, iz kulak / obra¬ ca sie podczas wirowania ciezaru mimosro- dowo dookola czopa d.Sprezyny, nieuwidocznione na rysunku celem zwiekszenia jego przejrzystosci, sa sprzezone z krzyzulcem A3 i rozmieszczo¬ ne sa tak, iz daza do utrzymywania kirzy- zuilca A3 stale posrodku otworu A2.Opisane powyzej urzadzenie dziala w nastepujacy sposób: podczas wirowania ciezaru B dookola czopa d w kierutniku strzalki Q na ciezar ten oddzialywa sila odsrodkowa, której kierunek dzialania o- znacza strzalka F. — 7 -Ody ciezar wirujacy znajduje sie w po¬ lozeniu, Ufwidocztnionem na fig. 8, to sila od¬ srodkowa dziala w kierunku geometrycznej osi podluznej szczelinowego otworu A2 i przesuwa krzyzulec A3, przezwyciezajac opon sprezyn, ku koncowi tego otworu w kierunku dzialania sily F.Podczas ruchu krzyzulca kulak / zawa¬ dza o fcrazek g, który ttewwa «ie i przepu¬ szcza jgo, poniewaz dzwignia l moze odchy¬ lac sie dookola punktu swego .zawieszenia w kierunku blizszeigo koncfc szioaeJin owego obwóru A2.Przy dalszem przesuwaniu sie krzyzul- ca od krazka g do konca otworu A2 sila odsrodkowa oddzialywa wskutek dalszego obrotu ciezafru ma ciezar wirujacy pod ka¬ tem do otworu A2, wobec czego na ciezar dziala skladowa tej sily N, skierowana prostopadle do otworu A2.Wielkosc skladowej N wzrasta od zera do maximum, osiaganego w tej chwili, w której geometryczna os ciezaru ustawia sie prostopadle do otworu A2, poczem zmniej¬ sza sie ponownie do zera.Zrozumiale jest, ze skladowa N, bd- dzialywajaca na tarcze w pewnej odleglo¬ sci od jej srodka, wytwarza moment obro¬ towy, dazacy do wprawienia tarczy w ruch obrotowy.Podczas fdy wielkosc skladowej N zmniejsza sie do zera, wielkosc skladowej T sily odsrodkowej F, dzialajacej w kie¬ runku podluznej osi otworu A2, wzrasta do maksymuim i dazy do przesuniecia krzy- zulca A3 zpowr&tem w kierunku srodka tarczy A.Dzialanie skladowej T zostaje wzmo¬ zone jpr&ozi roapresfcanie sie sprezytiy, którfa zostala scisnieta podczas przesuwania sie krzyzulca A8 od srodka tarczy do konca otworu A2.Krzyzutec A3 nie moze jednak przesu¬ nac sie spowrbtem do srodka tarczy A, po¬ niewaz zapobiega temu wspóldzialanie od¬ powiednio ustawionego kulaka / z kraz¬ kiem g az do chwili, w której ciezar B prze¬ sunie sie w polozenie przedstawione ma fig. 9.Gdy kulak / zawadza o krazek g, to na niego oddzialywa sila odporu, czyli reak¬ cja S, dzialajaca w kierunku linji, przecho¬ dzacej pitzez punkt styku (kulaka / z kraz¬ kiem g i os obrotu krazka g, przyczem wielkosc sily odporu jest proporcjonalna wielkosci skladowej T oraz odporowi spre¬ zyny, scisnietej podczas poprzedniego ru¬ chu krzyzulca A3.Linja dzialania sily S znajduje sie od osi czopa d mimosrodowego kulaka / w od¬ leglosci S (fig. 9), mierzonej w kierunku prostopadlym do tej linji, wobec czego sila S dazy do obrócenia mimosrodowego kula¬ ka / dookola czopa w kierunku, oznaczo¬ nym na fig. 9 litera P.Z rysunku wynika, iz kierunek P jest jednakowy z kierunkiem, w którym kulak /, mimosrodowo umocowany na koncu ciezaru wirujacego B, obraca sie wskutek wirowania ciezaru B, obracanego zapomo- ca np. gietkiego walu, nieuwidocznionego na rysunku.Sila odporu S dagy wobec tego do zmniejszenia obciazenia walu napedzaja¬ cego.Poniewaz sila ta sklada sie czesciowo z odporu sprezyny, scisnietej poprzednio podczas przesuwu krzyzulca A3, to ener- gja, zuzyta podczas wzmiankowanego przesuwu krzyzulca A3, zostaje zwrócona ponownie.Gdy ciezar wirujacy B przesunie sie w polozenie, przedstawione na fig. 9, to mi- mosrodówy kulak / ustawia sie w stosun¬ ku do krazka g tak, iz krzyzulec A3 moze przesunac sie pod dzialaniem sily odsrod¬ kowej do przeciwleglego konca szczelino¬ wego otworu A2.Po przesunieciu sie krzyzulca A3 do przeciwleglego konca otworu A2, nastepu¬ ja zjawiska opisane juz powyzej, przyczem nalezy zaznaczyc, ze moment obrotowy, — 8 —wytwarzany przez dzialanie skladowej N, jest skierowany w tymze Ikierunku, co i (po¬ przednio, poniewaz skladowa N zmienila juz swój kierunek na odwrotny, Z powyzszego jest widoczne, ze w u- rzadzeniu, przedstawionem na fig. 8 i 9, ruch zwrotny krzyzulca A3 odbywa sie sa¬ moczynnie pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej, wytwarzajacej sie dzieki wirowaniu ciezaru, przyczem urzadzenie jest wypo¬ sazone w narzady, umozliwiajace okreso¬ wy zwrot zespolowi energji, traconej rów¬ niez okresowo podczas wzmiankowanego ruchu zwrotnego.Przyklad wykonania urzadzenia, stano¬ wiacego przedmiot wynalazku niniejsze¬ go i sluzacego do przenoszenia i przetwa¬ rzania momentu obrotowego, nadajacy sie do zastosowania w samochodach, jest uwi¬ doczniony na fig. 10—14 rysunku, przy¬ czem fig. 10 przedstawia przekrój podluz¬ ny urzadzenia, czesciowo w widoku zfooku, sprzezonego z kolem rozpedowem silnika; fig. 11 — widok zboku tegoz urzadzenia, przyczem kolo rozpedowe i czesc oslony zostaly usuniete; fig. 12—czesciowy prze¬ krój poprzeczny wzdluz linji a—a fig. 10; fig. 13 i 14 — przekrój podluzny czesci u- rzadzenia w zwiekszonej podzialce oraz poprzeczny przekrój wzdluz linji 6 — b fig. 13.Zgodnie z rysunkiem, narzad napedza¬ jacy urzadzenia stanowi wal silnika, ko¬ niec którego oznaczony jest liczba 1, wy¬ posazony w znanego rodzaju kolo rozpe¬ dowe i osadzony w odpowiedni sposób w lozyskach.Narzad napedzany tworzy oslona, wy¬ konana w postaci bebna i skladajaca sie z czesci 3, 3a i 3b, przyczem w. czolowej sciance czesci 3b oslony jest osadzony ko¬ niec walka 5, którego przeciwlegly koniec jest przystosowany do polaczenia go z wa¬ lem Cardan'ia pojazdu (nieuwiidocznionym na rysunku).Czesci 31 3a i 3b oslony sa polaczone ze soba w dowolny odpowiedni sposób* a -,ck slona jako calosc moze obracac sie swo¬ bodnie dookola swej osi geometrycznej, stanowiacej pirzedjluzenie osi walu silnika, w odpowiednio wykonanych lozyskach.Jedno z nich stanowi kulkowe lozysko 4, którego wewnetrzny pierscien bieznio- wy jest osadzony na koncu pomocniczego walka wykorbionego 6 o wydrazonym kon¬ cu, a w drugiem, nieuwidocznionefn na ry¬ sunku, obraca sie walek 5.Jak to uwidoczniono na rysunku, po¬ mocniczy walek wykorbiony 6 jest sprze¬ zony sztywno swym wydrazonym koncem z koncem 1 walu silnika, przeciwlegly zas koniec walka 6 jest wykonany w postaci tarczy 7, obracajacej se w lozysku kulko- wem 8, umieszczonem wspólsrodkowo z czescia 3a oslony.Wykorbienie 6a wzmiankowanego wal¬ ka wykorbionego wprawia zapbmoca wia- zaru 11 w ruch obrotowy dwa podobnie u- ksztaltowane wykorbienia 9, 9 walków 10.Kazdy z walków 10 obraca sie w tulei 1la i lozysku kulkowem 12, mieszczacem sie w wydrazonym wystepie 13 jednego z ramion jarzma 14 o ksztalcie litery U, przyczem wystep 13 jest osadzony zikolei w lozysku kulkowem 15, umieszczonem w czesci 3a oslony.Obydwa wystepy 13 sa rozmieszczone srednicowo przeciwlegle wpoblizu obwodu oslony (fig. 12).Przeciwlegle ramiona jarzma 14 sa wy¬ posazone w czopy 16, osadzone w lozy7 skach kulkowych 17, umieszczonych w czolowej sciance czesci 36 oslony.Poniewaz urzadzenie, przedstawione na rysunku, zawiera dwa jednakowe zespo¬ ly ciezarów wirujacych, to ponizej podany jest opis tylko jednego z tych zespolów, Koniec walka 10 (fig. 10 i 12), przeciw¬ legly wykorbieniu 9, wystaje poza ramie jarzma 14.Na koncu tym jest zaklinowane czolo¬ we kólko zebate 18, zazebiajace sie z wien- — 9 —cem zebatym 19, wykonanym na powierzch¬ ni walcowej szyjki, tworzacej przedluzenie stozka wydrazonego 20, do którego jest przymocowany jeden z ciezarów wiruja¬ cych 28.Srednice kólka 18 i wienca 19 sa jedna¬ kowe, wobec czego jednemu obrotowi kólka 18odpowiada jeden obrót stozka 20.Stozek 20 i stozek 21, podobnie uksztal¬ towany, lecz nie posiadajacy wienca zeba¬ tego, sa zwrócone ku sobie szerszemi swe- mi podstawami i osadzone luzno na krót¬ kiej nieobracajacej sie osi 22, laczacej sztywno konce ramion jarzma 14.Zblizone ku sobie wience stozków 20, 21 opieraja sie na wiencach, kulek 23, to¬ czacych sie po pierscieniu biezniowym 24, umocowanym na osi 22.Os 22 jest wyposazona w dwa, sredni¬ cowo przeciwlegle czopy 25, mieszczace sie pomiedzy osia a pierscieniem 24; na czopach tych osadzone sa za posrednic¬ twem lozysk kulkowych * stozkowe kólka zebate 26, zazebiajace sie z takiemiz stoz¬ kowymi kólkami zebatemi 27, przymoco- wanemi do stozków 20, 21.Do kazdego ze stozków 20, 21 sa przy¬ mocowane za posrednictwem srub 29 lub innych srodków, rozmieszczonych wpobli- zu obwodu, ciezary wirujace 28, wykonane w postaci wycinków kolowych.Ciezary wirujace sa umieszczone tak, ze w chwili, w której pokrywaja sie, czyli *a najwiecej zblizone do siebie, sa rozmie¬ szczone symetrycznie w stosunku do pla¬ szczyzny, w której znajduja sie podluzne osie jarzm 14.Z rysunku wynika, ze ciezary wirujace 28 odpowiadaja ciezarom wirujacym B2 i Bs, przedstawionym na fig. 3, a jarzmo 14 i czopy 13, 16 odpowiadaja ramieniu C1 i czopu C2 uwidocznionym na tejze figurze.Podobnie nieobracajaca sie os 22 odpo¬ wiada czopu C (fig.3). , Do wprawiania osrodka obrotu cieza¬ rów wirujacych, to jest osi 22 w ruch wa¬ hadlowy w kierunku prostopadlym do pla¬ szczyzny, w której miesci sie podluzna os geometryczna czesci 3, 3a i 3b oslony, od¬ powiadajacej tiarczy A (fig. 3), sluzy me¬ chanizm nastepujacy: tarcza 7 pomocni¬ czego walu 6 posiada wystep 30 (fig. 13), wyposazony we wspólosiowe wyidraztenie 31 o przekroju prostokatnym.Do czesci 3a oslony jest przymocowany zapomoca wsporników 32 pierscien 33, zao¬ patrzony w dwa mimosrody 34.W lozysku tern obraca sie jeden z kon¬ ców tulei 35, zaopatrzonej w dwa mimosro¬ dy 36 i 37, posiadajace jednakowy ksztalt, lecz przestawione wzgledem siebie o 130° (fig- 14).Wzmiankowana pbwyzej tuleja 35 po¬ siada otwór wewnetrzny o przekroju okra¬ glym. Tuleja 35 jest wyposazona wewnatrz w dwa pierscieniowe wystepy 39 i 40; ko¬ niec zas tej tulei, zwrócony ku tarczy 7, jest nasuniety na wystep 30, który sluzy jako opora tego konca tulei.Do przenoszenia obrotowego ruchu wy¬ stepu 30 na tuleje 35 sluzy suwak 41, u- mieszczony wewnatrz tulei w ten sposób, ze przedluzenie 42 suwaka, posiadajace przekrój prostokatny, jest wstawione w prostokatne wydrazenie 31 wystepu 30 tak,. iz przedluzenie to moze przesuwac sie w wydrazeniu w kierunku osiowym, lecz jest scisle do niego dopasowane. Na koncu walcowej czesci suwaka 41, zwróconej ku tarczy 7, jest wykonany wystep 43 o ksztal¬ cie zeba, który moze byc wsuwany do wre¬ bu 44, wycietego w pierscieniowym wyste¬ pie 39, lub wrebu 45, wykonanego w pier¬ scieniowym wystepie 40.Wreby,te, jak to przedstawiono wiecej . szczególowo na fig. 14, sa przestawione wzgledem siebie o 180\ Pomiedzy wzmian- kowanemi iwysitepami pienscieniowiemi 39 i 40 otwór wewnetrzny 38 tulei posiada srednice taka, ze zab 43 moze luzno obra¬ cac sie w nim. - 10 —Do przesuwania suwaka 41 w kierunku osiowym sluzy drazek nastawczy 46, któ¬ ry jest sprzezony z suwakiem zapomoca zlacza kulowego 47 i obraca sie wraz z su¬ wakiem.Przeciwlegly koniec drazka 46 wystaje poza scianke czolowa czesci 3b oslony i miesci sie w kanJale, wykonanym wspól- srodkbwo w walku 5, sprzezonym ze wzmiankowanym drazkiem zapomoca sworznia 48, slizgajacego sie w podluz¬ nym otworze 4Sa walka 5 i osadzonego w tarczy sprzeglowej 49.Tarcza sprzeglowa 49 jest wyposazo¬ na na obwodzie w rowek i moze byc prze¬ suwana wzdluz walka za posrednictwem widelek lub innego odpowiedniego narza¬ du (nieuwidocznionego na rysunku), zakla¬ danego we wzmiankowany rowek na obwo¬ dzie tarczy.Wobec powyzszego ruch obrotowy wal¬ ka pomocniczego 6 nie bedzie oczywiscie przenoszony na tuleje 35, jezeli suwak 41 bedzie ustawiony w polozenie, przedsta¬ wione na fig. 13. W razie przesuniecia su¬ waka 41 np. w lewo (fig. 13) zapomoca narzadu, opisanego powyzej, zab 43 zetknie sie z boczna powierzchnia wystepu pier¬ scieniowego 39 i bedzie b nia ocierac sie az do chwili, w której zab ten ustawi sie wskutek obrotu suwaka 41 naprzeciw wre¬ bu 39 i wsunie sie do niego, sprzegajac wa- tók pomocniczy 6 z tuleja 35.Nastepnie w razie przesuwania suwa¬ ka 41 w prawo, zab 43 wysuwa sie przede- wszystkiem z wrebu 39, wskutek czego tu¬ leja przestaje obracac sie.Dalsze przesuwanie suwaka 41 w pra¬ wo powoduje wsuniecie sie zeba 43 we wrab 45 wystepu pierscieniowego 40 w sposób opisany powyzej i zmiane kierunku ruchu zwrotnego, który wykonywa osrodek obrotu ciezarów wirujacych, na odwrotny wzgledem obrotowego ruchu ciezarów wi¬ rujacych, wskutek czego kierunek obrotu walu napedzanego równiez zmienia sie na odwrotny, jak to bylo juz wzmiankowane powyzej. i Wedlug fig. lOu 12 na kazdym |z (mimo- srodów 36 i 37 jest osadzony pierscien mi- mosrodowy 50, polaczony z ramieniem 51, które jest sprzezone przegubowo z ramie¬ niem 52, tworzacem przedluzenie tego z ramion jarzma 14, które jest wyposazone w wydrazony wystep 13.Ramie 52 tworzy, zgodnie z fig, 12, pe¬ wien staly kat z ramieniem jarzma 14 i miesci sie w tejze plaszczyznie, do i ramie jarzma 14 lub w plaszczyznie do niego rów¬ noleglej.Z powyzszego jest widoczne, ze ramio* na 51 zostaja wprawione w razie obraca¬ nia mimosrodów 36 i ^7 w ruch zwrotny, powodujacy zkolei wahadlowy ruch jarz¬ ma. 14, uskuteczniany dookola wystepów 13 i 16, jako osi tego ruchu.Jeden ofcres wahadlowego ruchu tam i zpowrqtem jarzma odpowiada jednemu obrotowi mimosrodu.Powyzej opisane urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: po ustawieniu suwa¬ ka 41 w polozenie, przedstawione na fig. 13, wprawia sie wal glówny 1 w ruch obro¬ towy zapomoca uruchomienia silnika.Ruch obrotowy walu glównego udziela sie wykorbionemu walkowi pomocniczemu 6, powodujacemu za posrednictwem wia¬ zani 11 obracanie sie wykonbien 9, wsku¬ tek czego obracaja sie walki 10 wraz z kól¬ kami zebatemi 18.Poniewaz kazde z kólek zebatych 18 zazebia sie z wiencem zebatym 19, wyko¬ nanym na szyjce stozka 20, stozek 20 wpra¬ wiony zostaje w ruch obrotowy, przyczem szybkosc obrotowa stozka jest równa szyb¬ kosci obrotowej walu glównego 1.Stozek 20 wprawia stozek 21 w ruch obrotowy o tejze szybkosci, lecz uskutecz¬ niany w kierunku odwrotnym, wskutek przenoszenia napedu zapomoca przekladni zebatej 27, 26, 27.Wskutek tego, ze mimosrody 36, 37 nie - 11 —obracaja sie, jarzma 14 nie wykonywaja ruchu wahadlowego i urzadzenie czyni za¬ dosc warunkom, w których ruch obrotowy ciezarów wirujacych 28 wytwarza podczas kazdego obrotu walu glówinego dwa jedna¬ kowe momenty obrotowe, skierowane we wzajemnie odwrotnych kierunkach i od¬ dzialywajace na nkrlzad napedzany, mia¬ nowicie oslone 3, 3a i 36.Wobec tego narzad napedzany pozosta¬ je bez ruchu, czyli urzadzenie jest w polo¬ zeniu obojetnem.W razie przesuniecia suwaka 41 i sprze¬ zenia zeba 43 suwaka z jednym z wrebów 44 lub 45 tulei, wyposazonej w mimiosrody, tuleja 35 zaczyna obracac sie i wprawia w ruch wahadlowy jarzma 14 z szybkoscia, odpowiadajaca szybkosci ruchu obrotowego ciezarów 28, przyczem osrodki obrotu cie¬ zarów znajduja sie w wolnych, czyli skie¬ rowanych ku wewnatrz koncach ramion jarzma 14. Jak to juz zostalo ustalone po¬ wyzej, wypadkowe sil odsrodkowych, wy¬ twarzajacych sie wskutek wirowania kaz¬ dej pary ciezarów wirujacych, mieszcza sie w plaszczyznie, zawierajacej podluzne osie ramion wzmiankowanych jarzm.Ruch wahadlowy jarzm 14 jest usto¬ sunkowany co do czasu do ruchu obroto¬ wego ciezarów wirujacych 28 tak, iz po¬ szczególne wypadkowe sily odsrodkowej, które skierowane sa ku wystepom 13 jarzm, sa wytwarzane w ciagu okresu czasu, w którem kazde z jarzm jest ustawione tak, ze osrodek ruchu obrotowego kazdej pary ciezarów wirujacych znajduje sie podczas tego czasu z jednej strony srednicowej plaszczyzny oslony, przechodzacej przez wzmiankowane wystepy 13.Wypadkowe zas sily odsrodkowej, które sa skierowane od wystepów 13 jarzm, sa wytwarzane wskutek powyzszego wtedy, gdy osrodek ruchu obrotowego kazdej pa¬ ry ciezarów wirujacych 28 znajduje sie z przeciwleglej strony wzmiankowanej pla¬ szczyzny srednicowej, przyczem nalezy zaznaczyc, ze jarzma 14 wykonywaja ru¬ chy wahadlowe we wzajemnie odwrotnych kierunkach, jak to wynika z fig. 12.Impulsy obrotowe, wytwarzane przez wzmiankowane wypadkowe sily odsrodko¬ wej, oddzialywaja stale w jednym kierun¬ ku na oslone 3, 3a i 3b i daza do wprawie¬ nia jej w ruch obrotowy. Zwiekszenie szyb¬ kosci obrotowej glównego walu 6 silnika powoduje zwiekszenie sie szybkosci obro¬ towej ciezarów wirujacych 28 oraz zwiek¬ szenie sie momentu obrotowego, oddzialy¬ wajacego na oslone 3, 3a i 36.Nastawianie urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, uskuteczniane celem napedzania o- slony w pozadanym kierunku, zostalo juz wyjasnione powyzej w opisie poszczegól¬ nych figur rysunku.Celem zmiany na odwrotny kierunku ruchu obirotowejgo oslony 3, 3a i 36, przeno¬ szonego nastepnie na wal Cardan'a poja¬ zdu zapomoca walka 5, niezbedne iest tyl¬ ko przesuniecie suwaka 41 w kierunku po¬ dluznej jego osi, powodujace rozlaczenie zeba 43 i wrebu 44 (lub 45) i ponowne sprzezenie tego zeba z wrebem 45 (lub 44).Przesuniecie powyzsze powoduje od¬ mienne ustawienie sie tulei 35 wzgledem walu glównego 1 i walka pomocniczego 6, mianowicie przestawienie jej o pól obrotu.Wskutek tego poszczególne wypadko¬ we sily odsrodkowej, które oddzialywaly na oslone 3, 3d i 36, gdy srodki obrotu cie¬ zarów wirujacych miescily sie z jednej strony plaszczyzny srednicowej, w której znajduja sie osie wystepów 13 jarzm 14, oddzialywaja teraz na oslone w odmien¬ nych warunkach wobec tego, ze osrodki ruchu obrotowego ciezarów wirujacych przesuniete zostaly na przeciwlegla stro¬ ne wzmiankowanej plaszczyzny.Wynik powyzszego stanowi zmiana kie¬ runku oddzialywania momentów obroto¬ wych, wytwarzanych przez wzmiankowane wypadkowe sily odsrodkowej, przyczem oslona obraca sie w kierunku odwrotnym - 12 —do kierunku, w którym oslona ta obraca¬ la sie przed przesunieciem suwaka 41.Inne cechy znamienne urzadzenia, sta¬ nowiacego przedmiot wynalazku niniejsze¬ go, zostaly juz wzmiankowane w opisie te¬ oretycznych zasad wynalazku, wobec cze¬ go ponowne ich przytaczanie jest zbedne.Oczywiscie, w pewnych przypadkach mozna zastosowac tylko jedna pare cieza¬ rów wirujacych oraz zastosowac inne -srod¬ ki, sluzace do przeniesienia ruchu obroto¬ wego z walu silnika na ciezary wirujace, np. czolowe kolo zebate, zaklinowane na walku 10 i sprzezone z czolowem kolem zebatern na koncu walu silnika. PL