Przedmiotem wynalazku jest mrozoodporny sro¬ dek adhezyjny na bazie dyspersji wodnej zywicy winylowo-akrylowej stosowany glównie do przykle¬ jania na podkladach cementowych wykladzin podlo¬ gowych z polichlorku winylu.Znane srodki adhezyjne na bazie polimerów wi- nylowo-akrylowych wytwarzane sa w postaci lep¬ kich dyspersji wodnych. Takie srodki adhezyjne na¬ zywane klejami emulsyjnymi zawieraja w swoim skladzie oprócz skladnika klejacego caly szereg do¬ datków majacych na celu zwiekszenie efektywnosci klejenia, uzyskanie pozadanej elastycznosci spoiny klejowej, nadania odpowiedniej lepkosci i innych cech produkowanemu klejowi. Czesto stosuje sie dodatki zwilzajace oraz bakteriobójcze i grzybo¬ bójcze.W sklad znanego kleju emulsyjnego opartego na bazie wodnej dyspersji zywicy winylowo-akrylowej wchodzi zywica maleiriowa jako srodek modyfiku¬ jacy i ftalan dwubutylowy jako plastyfikator. Role wypelniacza spelnia dokladnie zmielony anhydryt lub kreda. Wytwarzanie kleju polega na odpowied¬ nim wymieszaniu wszystkich skladników. Emulsje wodne nie sa odporne ha zmiany temperatury, rów¬ niez emulsyjne srodki adhezyjne wytworzone na ba¬ zie polimerowych emulsji wodnych wykazuja ogra¬ niczona trwalosc w czasie przechowywania w tem¬ peraturze 278—311 K (5—10°C) i sa zupelnie niesta¬ bilne w temperaturach ponizej 278 K (5°C). W tem¬ peraturach ponizej 273 K (0°C) srodki te krzepna, 20 25 30 a po rozmrozeniu sa produktami pozbawionymi wlasnosci klejacych.Dodatkowa rola dotychczas znanych emulsyjnych srodków adhezyjnych jest fakt, ze po rozmrozeniu przybieraja postac gabczastej masy trudnej do usu¬ niecia z opakowan. Z tej charakterystycznej wlasci¬ wosci wynikaja trudnosci w magazynowaniu i trans¬ porcie klejów, emulsyjnych. Czynione próby nada¬ nia mrozoodpornosci klejom emulsyjnym za po¬ moca glikolu etylenowego lub metanolu nie daly w pelni zadawalajacego rezultatu poniewaz uzyska¬ no zaledwie zabezpieczenie przed zamrozeniem do temperatury 272 K (—1°C) przy jednoczesnej istot¬ nej zmianie wlasnosci kleju w parametrach charak¬ teryzujacych lepkosc i odpornosc na zawilgocenie oraz powodowalo szybkie starzenie sie emulsji a tym samym szybsze zniszczenie kleju.Z brytyjskiego opisu patentowego nr 1 440 337 zna¬ ne jest, ze w celu poprawienia wlasnosci wodoodpor¬ nych kleju z estru poliwinylowego wprowadza sie don zywice mocznikowa. Z opisu tego wynika, ze mieszaniny takie sa nietrwale i maja ograniczony czas przechowywania zazwyczaj do kilku tygodni i w wiekszosci wypadków trzeba je uzywac z do¬ datkiem utwardzacza. Z wlasnosci klejowych zywic mocznikowych chemoutwardzalnych, jak równiez ze sposobu przygotowywania kleju podanego w opisie patentowym PRL nr 54 701 dwuskladnikowego, z utwardzaczem w postaci fosforanu amonu wyni¬ ka, ze nie moze on byc stabilny w czasie magazy- 124 6673 124 667 4 nowania. Sama klejowa zywica mocznikowa jest nieodporna na "zmiany ^temperatur, stad gwarancje czasowe, jakich udzielaja producenci sa 2 najwyzej 3 miesieczne i to bez utwardzacza.Brytyjski opis patentowy nr 1 440 337 potwierdza nietrwalosc zywic mocznikowych w mieszaninie z polimerami winylowymi, a wprowadzenie okres¬ lonej wyselekcjonowanej zywicy mocznikowo-form- aldehydowej rozpuszczalnej w wodzie posiadajacej niski stopien kondensacji, zapewnia ukladowi sta¬ bilnosc.Z opisu patentowego USA nr 3 498,869 znany jest sposób klejenia tektury przez nalozenie wodnej za¬ wiesiny lub rozdrobnionego stalego alkoholu poli¬ winylowego na tekture, w takiej temperaturze, aby alkohol poliwinylowy pozostal w stanie niespecz- nionym zasadniczo jako substancja stala, a nastep¬ nie poddanie laczonej tektury dzialaniu podwyzszo¬ nych temperatur, aby alkohol pecznial i rozpuszczal sie w wodzie. Jedna z odmian rozwiazania podaje, ze obok alkoholu poliwinylowego stosuje sie takie substancje i dwu N-metylolo-mocznik, N-metylolo- melamina, N-metylolo-acetoguanamina, N-metylolo- benzoguanamina.Z opisu patentowego RFN nr 1 953 693 znana jest masa stabilizowana cieplnie oparta na mieszanych polimerach etylenu i octanu winylu zawierajaca po¬ chodne mocznika. Celem stabilizacji jest uzyskanie trwalosci barwy. Masy te moga byc stosowane jako substancje klejace.Istota wynalazku' jest zastosowanie w skladzie mrozoodpornego winylowo-akrylowego srodka adhe- zyjnego zawierajacego wodna dyspersje polimeru winylowo-akrylowego, stop zywicy maleinowej z fta- lanem butylu i wypelniacze nieaktywne, dodatku wodnego roztworu metoksymetylomocznika, przy czym srodek wedlug wynalazku sklada sie z 30—50 czesci wagowych polimeru winylowo-metakrylowe- wego w postaci 40—60% dyspersji wodnej, 7—15 czesci wagowych metoksymetylomoczników w po¬ staci 40—80% roztworu wodnego metoksymetylomo¬ czników, 30—45 czesci zmielonego anhydrytu, 10—13 czesci stopu zywicy maleinowej z ftalanem dwubu- tylu otrzymanego przez zmieszanie 13 czesci wago¬ wych zywicy maleinowej z 14 czesciami wagowymi ftalanu dwubutylu. W sklad srodka adhezyjnego moga ewentualnie wchodzic równiez niewielkie ilos¬ ci dodatków uszlachetniajacych oraz do 0,2 czesci wagowych substancji bakteriobójczych i grzybobój¬ czych.W skladzie srodka adhezyjnego wedlug wynalazku korzystnie jest stosowac 40—60% emulsje wodne po¬ limerów winylowo-akrylowych, winylowo-metakry- lowych lub ich mieszaniny równiez z innymi poli¬ merami winylowymi.Srodek wedlug wynalazku uzyskuje sie przez od¬ powiednie wymieszanie wszystkich skladników naj¬ korzystniej przy uzyciu mieszadla wolnoobrotowe- go. Po dokladnym wymieszaniu wszystkich sklad¬ ników uzyskuje sie klej emulsyjny o dobrych wlas¬ nosciach adhezyjnych odporny na mróz, stabilny w czasie i spelniajacy inne wymagania uzytkowe.Nieoczekiwanie okazalo sie ze, wprowadzenie dp skladu kleju emulsyjnego Metoksymetylomoczników pozwala na uzyskanie mrpzpodpornojsci do tempera¬ tury 253 K (—20°C). Nieoczekiwane jest równiez to, ze klej wedlug wynalazku ulega zestaleniu w tem¬ peraturze — 10 do — 15°C, ale po doprowadzeniu do temperatury otoczenia ponownie wraca do pierwot- 5 nej postaci, bez niekorzystnych zmian wlasnosci ad¬ hezyjnych, podczas gdy kleje winylowo-akrylowe nie uszlachetnione ulegaja ustaleniu w ujemnych temperaturach a po ogrzaniu tworza gabczasta sub¬ stancje, która nie wraca do pierwotnej postaci i jest io pozbawiona wlasnosci klejacych.Przyklad I. Srodek adhezyjny sklada sie z 30 kg 60% dyspersji wodnej polimeru winylowo- -metakrylowego (o nazwie handlowej Osakryl K), 12 kg 80% wodnego roztworu metoksymetylomocz- 15 ników, 45 kg zmielonego anhydrytu i 13 kg stopu zy¬ wicy sporzadzonego w temperaturze 403 K (130°C) z 6,26 kg zywicy maleinowej (o nazwie handlowej Polomal MA-56) i 6,74 kg ftalanu dwubutylowego.Srodek charakteryzuje sie dobrymi wlasnosciami 20 adhezyjnymi, jest stabilny w czasie i jest odporny na mróz do temperatury 253 K (—20°C), w tej tempe¬ raturze zestala sie, ale ogrzany do temperatury oto¬ czenia wraca do swej plynnej postaci bez utraty wlasnosci adhezyjnych. 25 Dodanie metylolowanej metylomelaminy do po¬ wyzszego skladu kleju lub w miejsce dodanego wod¬ nego roztworu metoksymetylomocznika powoduje koagulacje srodka. Zniszczenie moze nastapic na¬ tychmiast lub po krótkim czasie. Dodatek ten (za- 30 miast metoksymetylomocznika) powoduje takze zmniejszenie odpornosci na mróz. Dodanie zywicy mocznikowo-formaldehydowej powoduje natychmia¬ stowa koagulacje emulsji winylowej, a zatem znisz¬ czenie kleju. 35 Przyklad II. Srodek adhezyjny sklada sie z 35 kg 58% dyspersji wodnej polimeru winylowo- -metakrylowego (o nazwie handlowej Osakryl K), 15 kg 70% wodnego roztworu metoksymetylomocz¬ ników, 39 kg drobnozmielonego anhydrytu i 11 kg 40 zywicy modyfikujacej wykonanej przez stopienie, 5,3 kg zywicy maleinowej (o nazwie handlowej Po¬ lomal MA-56) i 5,7 kg ftalanu dwubutylowego. Sro¬ dek charakteryzuje sie stabilnoscia w czasie prze¬ chowywania i odpornoscia na mróz do temperatury 45 253 K (-20°C).Przyklad III. ISrodek adhezyjny sklada sie z 37 kg 58% dyspersji wodnej polimeru winylowo- -metakrylowego (o nazwie handlowej Osakryl K), 11 kg 60% roztworu wodnego metoksymetylomocz- 50 ników, 41 kg zmielonego anhydrytu oraz 11 kg zy¬ wicy modyfikujacej otrzymanej przez stopienie 5,3 kg zywicy maleinowej (o nazwie handlowej Polomal MA-56) z 5,7 kg ftalanu dwubutylowego. Srodek charakteryzuje sie dobra przyczepnoscia do betonu 55 i jest stabilny w czasie przechowywania. Srodek wytrzymuje wymrozenie w temperaturze 254 K (-19°C).Przyklad IV. Srodek adhezyjny sklada sie z 40 kg 56% dyspersji wodnej polimeru winylowo- 60 -metakrylowego (o nazwie handlowej Osakryl K), 10 kg 57% roztworu wodnego metoksymetylomocz¬ ników, 39 kg mialko rozdrobnionego anhydrytu i 11 kg zywicy modyfikujacej wykonanej przez stopienie 5,3 kg zywicy maleinowej (o nazwie handlowej Po- 65 lomal MA-56) i 5,7 kg ftalanu dwubutylu. Srodek124 667 5 6 charakteryzuje sie dobrymi wlasnosciami adhezyjny- mi szczególnie przy klejeniu wykladzin podlogowych z polichlorku winylu do podloza betonowego i jest odporny na mróz do 255 K (— 18°C).Przyklad V. Srodek adhezyjny sklada sie z 45 kg 45'% dyspersji wodnej polimeru winylowo- -metakrylowego (o nazwie handlowej Osakryl K), 10 kg 50% roztworu wodnego metoksymetylomocz- ników, 35 kg anhydrytu oraz 10 kg zywicy modyfi¬ kujacej wykonanej przez stopienie 4,8 kg zywicy maleinowej (o nazwie handlowej Polomal MA-56) i 5,2 kg ftalanu dwubutylu. Srodek posiada dobre wlasnosci adhezyjne i jest odporny na mróz do 255 K (-18°C).Przyklad VI. Srodek adhezyjny sklada sie z 50 kg 40% wodnej dyspersji polimeru winylowo- -metakrylowego (o nazwie handlowej Osakryl K), 7 kg 40% roztworu wodnego metoksymetylomoczni- ka, 30 kg zmielonego anhydrytu i 13 kg zywicy mo¬ dyfikujacej otrzymanej przez stopienie w tempera¬ turze 403 K (130°C) 6,26 kg zywicy maleinowej i 6,74 kg ftalanu dwubutylu. Srodek charakteryzuje sie dobrymi wlasnosciami adhezyjnymi oraz odpor¬ noscia na wymrozenie do temperatury 261 K (-12°C).Zastrzezenie patentowe Mrozoodporny winylowo-akrylowy srodek adhe¬ zyjny zawierajacy dyspersje wodna polimeru winy- lowo-akrylowegorplastyfikator w postaci stopu zywi¬ cy maleinowej z ftalanem dwubutylu, wypelniacze nieaktywne, znamienny tym, ze sklada sie z 30—50 czesci wagowych 40—60% dyspersji wodnej polimeru winylowo-metakrylowego, 30—45 czesci wagowych anhydrytu, 7—15 czesci wagowych metoksymetylo- moczników uzytych w postaci 40—80% roztworu wodnego i 10—15 czesci wagowych stopu zywicy maleinowej z ftalanem dwubutylu w stosunku wa¬ gowym 13 : 14. 10 15 PL