Gotowe klebki lub zwoje nici sztuczne¬ go jedwabiu, tak, jak wychodza z maszyny przedzalniczej, nie idaja sie obrabiac za¬ dawalajaco plynami pod cisnieniem, po¬ niewaz wskutek tego cisnienia nici sie pla¬ cza a calkowite odisiarkowywanie, biele¬ nie, farbowanie lub inny sposób obróbki plynami jest niemozliwy, niezaleznie od tego, czy nici sa w postaci przedzy, jak wyzej wzmiankowano, czy w ksztalcie klebków, nawiniete na cewce tak, jak wy¬ chodza z wrzecion, czy tez w innej posta¬ ci o scilslem nawinieciu.Dotychczas przewijano taki materjal w (pasma z cewek i szpulek, na których byl nawiniety po wyprzedzeniu, aby u- mozliwic nastepne mycie, odsiarkowywa- nie, (bielenie, fafbowajnie i t. d., poniewaz tylko w ten sposób ciecz moze przeniknac dobrze przez caly materjal. Jednoczesnie podczas suszenia stosowano naprezanie, dzieki czemu zwiekszano trwalosc, polysk i elastycznosc nitek. W tym celu nawijanie w pasma bylo dotychczas nieuniknione.Przedmiotem wynalazku jest sjposób obróbki nici, zapobiegajacy spilsnianiu sie i splataniu nici oraz umozliwiajacy latwe i równomierne przenikanie plynów do od-siarkowywania, bielenia, farbowania lub cieczy, sluzacych do innych zabiegów, jak np.» do nadawania? niciom polysku, do przesycania ich plynnym smarem, np. pa¬ rafina, celem ulatwienia nastepnych na- wijan.W sposobie weidlug wynalazku unika sie zwijania nici w pasma i nastepujacego potem naprezania i dotykania reka mate- rjalu, przez co zmniejszaja sie koszty, jak równiez ilosc odpadków, otrzymywanych zwykle przy zwijaniu w pasma bardzo sla¬ bych nitek sztucznego jedwabiu.Wedlug niniejszego wynalazku nici na¬ wija sie na okragla pusta w srodkui otwar¬ ta z jednej strony szpulke, zaopatrzona w otwory, przyczem dzieki luznemu nawija¬ niu otrzymuje sie klebki nici, w porówna¬ niu z klebkami otrzymywanemi bezpo¬ srednio z maszyny przedzalniczej bardziej miekkie i elastyczne. Nastepnie wprawia sie szpulke w ruch wirowy okolo jej osi z dostateczna szybkoscia, aby wywolac sile odsrodkowa wewnatrz warstwy nici. Szpul¬ ke zasila sie ciecza w takiej ilosci na jed¬ nostke czasu, aby klebek mógl ja pochlo¬ nac w tym czasie.Dzieki luznemu nawinieciu sila odsrod¬ kowa wywiera na warstwe nici pewien fizyczny wplyw, czego nie osiaga isie przy scislem nawinieciu. Wplyw ten: wzmaga sie dzieki temu, ze nici wykazuja sklonnosc do ruchu ku zewnatrz, skutkiem czego wewnatrz warstwy nici tworzy sie miejsce wolne dla przeplywu cieczy, co zapobiega plataniu sie nici. Skutkiem tego ciecz prze¬ nika równomiernie przez Warstwe nici pod dzialaniem ruchu wirowego. Naprezanie nici podczas nawijania moze byc dowolne, i oczywiscie rózne, zaleznie od jakosci i ilosci nici. Nawijanie winno sie odbywac w taki sposób, by po ukonczonej obróbce mozna bylo latwo przewinac nici na inny rodzaj klebka, przyczem klebek powinien byc elastyczny, tak aby sila odsrodkowa wywierala nan wplyw. Nawijanie moze sie odbywac na cewki krzyzowe lub podobne, dzieki czemu osiaga sie nawiniecie luzne i miekkie. Nitke prowadzi nawijarka, na¬ wijajaca ja z zadana szybkoscia. Wyrazenie ,,luzne nawijanie", stosowane w niniejszym opisie i zastrzezeniach, oznacza nawijanie, nadajace warstwom nici na szpulkach wy¬ magana miekkosc i elastycznosc i umozli¬ wiajace fizyczne dzialanie sily odsrodko¬ wej nanici. , Ciecz mozna puszczac na wewnetrzna powierzchnie pustej w srodkuszpulki w po¬ staci natrysku, który fprzez otwory wiruja¬ ce szpulki przenika do warstwy nici. Moz¬ na równiez wirujaca szpulke zanurzyc w kapieli, zabezpieczajac ja jednak zewmetrz- nym dziurkowanym plaszczem. Plyn wcho¬ dzi do wnetrza szpulki i wnika dzieki sile odsrodkowej do pierscieniowej przestrzeni miedzy warstwa nici i zewnetrznym pla¬ szczem i wraca stamtad fdo kapieli. Dzie¬ ki wymienionemu powyzej luznemu nawi¬ janiu ciecz, wprowadzona na calej dlugo¬ sci pustej w srodku szpulki, przenika bar¬ dzo szybko i równomiernie przez warstwe nici. Do warstwy nici dqprowadza sie taka ilosc cieczy, jaka moze ona pochlonac w jednostce czasu, przez co unika sie osiada¬ nia cieczy miedzy nitkami, chociaz tetn sam wynik mozna osiagnac, stosujac mniejsza ilosc cieczy, która wtedy zwilza nici ko¬ lejno. Nadmiar cieczy odrzucany jest w kierunku promieni przez sile odsrodko¬ wa.Urzadzenie, przeznaczone do wykony¬ wania sposobu wedlug wynalazku, moze byc zbudowane róznie. Najwazniejsza cze¬ scia takiego urzadzenia jest wirujaca pod¬ stawa, na której szpulka jest osadzona w taki sposób, ze przy wirowaniu podstawy rurka, przechodzaca przez szpulke, moze dostarczac cieczy.Przez warstwe nici na szpulkach mozna przepuszczac powietrze, przyczem luzne nawiniecie nici nie przeszkadza jego szyb¬ kiemu przeplywowi. Zamiast powietrza — 2 —mozna przez szpulke przetlaczac specjalne gazy.Sposób wedlug wynalazku i urzadzenie do jego wykonania opisano ponizej zgodnie z zalaczonemi rystunkami, wyobrazajacemi urzadzenie do obróbki plynami.Fig. (1 wyobraza przekrój urzadzenia do obróbki klebków, nawinietych na szpul¬ kach, osadzonych w pustym wewnatrz wal¬ ku, fig. 2 wyobraza przekrój czesci, pod¬ trzymujacej jedna szpulke, poruszana za¬ pomoca urzadzenia wedlug fig. 3. Fig. 3 wyobraza urzadzenie do oddzielnej obrób¬ ki wiekszej ilosci szpulek, fig. 4 przedsta¬ wia przekrój szpulki, zupelnie zanurzonej w kapieli. \ Sposób nawijania nici, przeznaczonych do obróbki, zostal juz opisany; nawiniecie to posiada naprezenie dostateczne do za¬ chowania ksztaltu klebka i do pózniejsze¬ go odwijania. Naprezenie przy nawijaniu nici mozna osiagnac róznemi sposobami, np. prowadzac nici przy nawijaniu pitzez sta¬ ly pret szklany oraz wirujacy pret szklany albo przez jeden z nich. Maszyny do na¬ wijania nici sa ogólnie znane, wobec tego szczególowe ich opisywanie jest zbytecz¬ ne, i Dziurkowana szpulka, ha której nici sa nawiniete, moze byc zrobiona z lekkiego, lecz mocnego materjalu np. z ebonitu, lecz moze byc takze z metalu lub stopu metalowego, odpornego na dzialanie kwa¬ sów. Sredhica szptulki winna byc odpo¬ wiednio duza w porównaniu z gruboscia warstwy nici, nawinietych w mysl wyna¬ lazku, poniewaz 'jesli warstwa nici jest za gruba, przenikanie cieczy pod dzialaniem sily odsrodkowej napotyka zbyt wielki o- pór. ¦' Na fig. 1 liczbami 6 i 7 oznaczono lozy¬ ska, w których I sa umieszczone lozyska kulkowe 8 i 9, obejmujace obracajace sie wrzeciono 10. Z wrzecionem 10 polaczony jest na stale krazek napedowy 11. Wrze¬ ciono 10 posiada ^wykrój 13. Lozyska 8 i.9 sa umieszczone na wystepach scianek zbior¬ nika 14, który moze byc zaopatrzony w zamykajaca go pokrywe, oznaczona linjiami kropkowanemi 16.Dziurkowane wrzeciono rurowe 16 moz¬ na, wyjmowac i nasadzac na taie szpulke 17 z nawinieta kazdym koncu osadzone sa krazki zamy¬ kajace 18 z ebonitu, gumy lub podobnego materjalu, a ^po nasunieciu na wrzeciono 16 dziurkowanej szpulki 17 calosc zaciska sie zapomoca nakretki 19. Przy osadzaniu szpulki 17 na wrzecionie 16 trzeba uwazac, zeby dziurki w szpulce 17 me zostaly za¬ kryte przez powierzchnie miedzy dziurka¬ mi 'wrzeciona, w tym celu dziurki szpulki 17 maja te sama odleglosc co dziurki we wrzecionie 16. Zgodnie zatem z fig. 1 jed¬ ne i drugie dziurki pokrywaja sie ze soba.Po nasunieciu szpulki na wrzeciono nakla* da sie ja jednym koncem na kulkowe lozy¬ sko 8 zas drugi koniec szpulki wklada sie w wykrój 13 wrzeciona 10. Zapomoca trzpienia, przechodzacego przez otwór w wyzej wymienionem wrzecionie 16 i przez otwory w scianach wykroju 13, laczy sie sztywno wrzeciono 16 z ^wrzecionem 10.Z odpowiedniego zbiornika iz ciecza (nieuwidocznionego na rysunku) prowadzi mra 21 do wnetrza wrzeciona 16, równo¬ miernie zasilajaca szpulke na calej dlugo¬ sci. Rura 21 na dlugosci, znajdujacej sie wewnatrz szpulki, jest dziurkowana lub tez posiada szczeliny dla wtryskiwania plynu.Obróbka w urzadzeniu przebiega w na¬ stepujacy sposób.Do ' mycia nici na szpulkach rura 21 jest polaczona z kadzia z woda do mycia.Po otwarciu zawora i wprawieniu W ruch wrzeciona 16 woda przeplywa przez otwo¬ ry rury 21 lub dysze, naplywa do wnetrza dziurkowanej szpulki i pod dzialaniem si¬ ly odsrodkowej przenika w kierunku pro¬ mieni przez warstwe nici. Przenikanie to, dzieki luznemu nawinieciu] nici i malej gru¬ bosci ich wafstwy, jest nadzwyczaj szyb- — 3 —kie. Ciecz, niewessana przez warstwe nici, zostaje wyrzucona nazewnatrz i gromadzi sie w zbiorniku, otaczaj acym wrzeciono, poczem w odpowiedni sposób zostaje od¬ prowadzona.Przy farbowaniu lub obróbce innym plynem przebieg pracy jest prawie taki sam. Rura 21 zostaje polaczona z kadzia, zawierajaca ciecz; barwiaca, zas ciecz bar¬ wiaca, nie pochlonieta przez warstwe nici na szpulce, znowu odplywa do zbiornika.W, razie potrzeby, aby zwiekszyc dzia¬ lanie, mozna jednoczesnie z ciecza przepu¬ szczac powietrze. Ewentualnie, mozna po¬ wietrze porywac podobnie jak w injekto- rze. W praktyce jednak wystarcza prze¬ prowadzac przez szpulki wylacznie ciecz.Poniewaz obróbke mozna uskuteczniac jakimkolwiek plynem, a do wrzeciona 16 mozna doprowadzac powietrze, wiec trak¬ towanie szpulki moze ;sie odbywac w roz¬ maity .sposób, np. dzialanie powietrzem, bielenie i t. d. moze byc przeprowadzone bez wyjmowania szpulek 17 z nicmi z u- rzadzenia. {l Dlugosc wrzeciona 16 moze byc tylko taka, aby (pomiescic ijedna tylko dziurko¬ wana szpulke z warstwa nici x, tarcze 18 i nakretke. [/¦ Po skonczonej obróbce lub szeregu obróbek wrzeciono 16 i szpulke wyjmuje sie z kadzi w celu calkowitego osuszenia odpowiedniemi srodkami, np. w suszarce.Przy obróbce gazami te ostatnie mozna wprowadzac do wnetrza dziurkowanego wrzeciona 16 i przeprowadzac przez war¬ stwe nici na szpulce dzieki sile odsrodko¬ wej, tak jak oipisano przy uzyciu powietrza.Plyny i powietrze, albo plyn i gaz mozna przeprowadzac w kazdej chwili jednocze¬ snie. 0 ile dziurkowana szpulka Ina sie obra¬ cac naokolo osi pionowej, urzadzenie we¬ dlug fig. 1 mozna zastapic przez urzadze¬ nie wedlug fig. 2 i 3. Walek napedowy 10, zaopatrzony w kólko napedowe U jest pionowy. Nieruchoma podstawa 22 tworzy wystep dina kadzi 14. Na podporze 23 osa¬ dzona jest dziurkowana szpulka 17, która moze byc przymocowana zapomoca spre^ zynowych haczyków 24, umocowanych na podporze i zachodzacych za brzeg kolnie¬ rza 25 szpulki. Kulkowe lozyska 26 i 27 pozwalaja na latwe obracanie sie walka 10 i podpory 23; te dWe czesci moga byc ze soba polaczone na stale, albo rozlaczalnie np. zapomoca zamkniecia bagnetowego 28.Szpulka moze byc uszczelniona z podsta¬ wa 23 zapomoca pierscienia1 uszczelniaja¬ cego 29. Pierscien ten winien byc przymo¬ cowany do brzegu 29a podpory 23.Przy tern urzadzeniu dla osadzenia lub wyjecia szpulki i/7 konieczne jdst usunie¬ cie dyszy lub rury 21. Rure doplywowa 30 moze stanowic waz lub rura gietka.Szpulke z nawinieta warstwa* nici osa¬ dza sie na pierscieniu (uszczelniajacym 29a, przyczem sprezynowe haczyki 24 odchyla¬ ja sie nazewnatrz, a nastepnie zachodza za brzeg kolnierza 25 szpulki. Nastepnie rure 21 wprowadza isie do wnetrza szpulki, któ¬ ra wraz z .nicmi wprawia sie w ruch obro¬ towy, poczem do rury 21 doprowadza sie ciecz w opisany powyzej sposób, i W tym celu elastyczny waz 30 laczy sie z odpo¬ wiednia kadzia, zawierajaca ciecz do obróbki, przyczem mozna równoczesnie przepuszczac powietrze. Po skonczonej obróbce wyjmuJje sie rure 21 ze szpulki, odchyla palcami sprezynowe haczyki 24 i wyjmuje szpulke, zastepujac ja nowa.Czesci tego urzadzenia moga byc zro¬ bione z metalu, odpornego na dzialanie kwasów, albo moga byc nim powleczone.Moga one byc takze z ebonitu. Waznem jest tylko, zeby materjal wytrzymywal duza szybkosc obrotowa oraz dzialanie cieczy.W pewnych wypadkach zachodzi (po¬ trzeba calkowitego zanurzenia szpulki w cieczy przy obróbce rozmaitemi barwnika¬ mi, oraz przy przemywaniu. — 4 —Na fig; 4 przedstawiona jest kadz 14, przez której dno przechodzi walek nape¬ dowy !/0 (jak w urzadzeniu wedlug fig. 2), na którym osadzone jest kólko nape¬ dowe 11. Na podstawie 23 jest zmieszczo¬ ny dziunkowany cylinder 31 o takiej sred¬ nicy, ze miedzy nim a warstwa nici x, u- miesziczona na iszpulce 17 pozostaje pier¬ scieniowa przestrzen 31a. Dolny kolnierz szpulki 17 umieszcza Isie w wyzlobieniu na brzegu podstawy 23, jak uwidoczniono na rysunku. Szpulka nakryta jest ciezka Ipo- krywa 32, ze srodkowym otworem 33 i wy¬ zlobionym od sipodu brzegiem. Walek 10 posiada (dlawice 34; zas obracanie tego walka ulatwione jest przez lozysko kulko¬ we 35 W lozysku oporowem 36.Kadz jest nakryta dajaca sie zdejmo¬ wac pokrywa 37 z ruchomemi srubkami fna zawiasach i nakretkami 38. Pokrywa ta nie jest jednak konieczna. Poziom cieczy w zbiorniku jest tak wysoki, ii wystarcza do zupelnego zanurzenia szpulek. Po wprowadzeniu szpulek 17 inaklada sie po¬ krywe 32 i Wprawia w obrót walek 10.Plyn pod -dzialaniem sily odsrodkowej porusza sie ku zewnatrz w kierunku strzalki do pierscieniowej przestrzeni 31a i stamtad przez otworki zewnetrznego pla¬ szcza 31 do kapieli. Ustala siejHiu obieg cie¬ czy w kierunku strzalki, przyczem ciecz przeplywa kilkakrotnie, a ilosc przeply¬ wów przez warstwe nici x zalezy od szyb¬ kosci obrotu walka 10. Plyn, w pierscienio¬ wej przestrzeni 3la wiruje ze szpulka 17 i dlatego na zewnetrznych powierzchniach warstwy nici niema tarcia.Opisane urzadzenie jest bardzo do¬ godne przy zastosowaniu pokrywy 37, w razie jednoczesnego przepuszczania pary przy farbowaniu, i tym podobnych zabie¬ gach, przyczem para wchodzi do otworów 33 i przesyca plyn. Uzycie mieszaniny! pa¬ ry z plynem wywiera bardzo dodatni wplyw na farbowanie.Wprowadzanie pary moze byc latwo uskutecznione równiez w urzadzeniu, wy- obrazonem na fig. 1[\ 2. W tym wypadku kadz moze byc tfaopatrzotia w ipokrywe, tak jak na fig. 4, i po wprawieniu szpulki lub szpulek w ruch obrotowy, pokrywe sie zamyka i wpuszcza do kadzi pare z odpo¬ wiedniego zródla zapomoca rury. Para ia wchodzi do wnetrza szpulek i Wraz z cie¬ cza przenika przez warstwe nici x.Do obróbki plynem, nadajacym polysk, odpowiedniejsze jest urzadzenie wedlug fig. 1, 2 i 3. .-¦'.» PL