Przedmiotem wynalazku jest cyfrowy uklad do kompensacji bledów skoku srub pomiarowych dla mechanizmów pomiarowych wyposazonych w cy¬ frowy zespól odczytujacy, skladajacy sie z obro¬ towego przetwornika impulsowego sprzezonego ze sruba pomiarowa, dekodera kierunku i licznika wspólrzednej.Znane sa cyfrowe uklady do kompensacji ble¬ dów, w których kompensacje bledów skoku sruby dokonuje sie na drodze wymuszonego przez listwe obrotu zespolu odczytujacego przetwornika pomia¬ rowego lub tarczy pomiarowej. Bledy prowadzenia elementu wykonujacego ruch kompensacyjny nie maja istotnego znaczenia na dokladnosc ustawiania, jednakze urzadzenia te maja ograniczony zakres pomiarowy lub tez maja trudny dostep do ele¬ mentów pomiarowych wykonujacych ruch kompen¬ sacyjny.Zadaniem wynalazku jest opracowanie prostego ukladu cyfrowego o szerokim zakresie pomiaro¬ wym.Zadanie to zostalo rozwiazane dzieki temu, ze pomiedzy dekoderem kierunku a licznikiem wspól¬ rzednej jejst wlaczony dtaiekiik impulsów posiada¬ jacy dwa wejscia polaczone z wyjsciem ukladu przelaczajacego i wyjsciem dekodera kierunku jak równiez z wejsciem sterujacym ukladu przelacza¬ jacego i wejsciem zliczajacym licznika skoku, któ¬ rego wyjscie sygnalizujace stan zapelnienia pola- li U czone jest równolegle z drugim wejsciem steru¬ jacym ukladu przelaczajacego i z wejsciem licz¬ nika pozycji, natomiast wyjscie licznika pozycji jest polaczone z rejestrami poprawek, które sa polaczone z ukladem przelaczajacym, który w chwi¬ li okreslonej przez sygnal zapelnienia licznika sko¬ ku i stan dekodera kierunku podaje impuls na wejscie dzielnika impulsów z tym, ze wejscie ze¬ rujace licznika pozycji i licznika skoku polaczone sa z czujnikiem polozenia bazowego, wykrywaja¬ cym dojscie elementu przesuwnego w mechaniz¬ mie pomiarowym do ustalonego polozenia wyjscio¬ wego.Zaleta wynalazku jest to, ze kompensacja ble¬ dów sruby pomiarowej odbywa sie wylacznie na drodze elektronicznej i nie zachodzi potrzeba roz¬ budowy ukladu kinematycznego w mechanizmie po¬ miarowym, przez co uklad kompensacyjny nie stwarza zadnych dodatkowych zródel bledów.Uklad wedlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku w schemacie ideowo^blokowym.Ze sruiba pomiarowa 1 przesuwajaca element przesuwny 2 jest sprzezony obrotowy przetwornik impulsów 3. Z przetwornika impulsowego 3 do dyskryminatora kierunku 4 sa doprowadzone dwa ciagi impulsów, proporcjonalne do kata jego obro¬ tu. Dyskryminator kierunku 4 na podstawie ko¬ lejnosci faz impulsów w tych ciagach ustala kie¬ runek przesuniecia. 124 5653 124 565 4 Impulsy z dyskryminatora kierunku 4 sa do¬ prowadzone równolegle do dwuwejsciowego dziel¬ nika impulsów 6 i ukladu przelaczajacego 11 oraz licznika skoków 7. Licznik skoków 7 zlicza re- wersyjne impulsy przesylane z przetwornika im¬ pulsów 3 i na podstawie ich liczby, podaje w chwili osiagniecia stanu zapelnienia sygnal, który oznacza wyfconanie przez srube pomiarowa 1 pel¬ nego jednego obrotu lub tez calkowitej wielokrot¬ nosci pelnego obrotu. Wyjscie licznika skoków 7 polaczone jest z ukladem przelaczajacym 11 oraz z wejsciem zliczajacym licznika pozycji 8. Wej¬ scie zerujace licznika skoku 7 i licznika pozycji 8 polaczone sa z czujnikiem polozenia bazowego 12, który wykrywa dojscie elementu przesuwnego 2 w skrajne polozenie.Dzieki temu licznik ; pozycji 8 zawiera liczbe inforjmujac o odleglosci elementu przesuwnego 2 od rjrmktu bazowego, wyrazonej w pelnych obro¬ tach sruby pomiarowej 1. Wyjscie licznika pozycji 8 polaczone jest z wejsciem rejestrów poprawek 9 i 10.W rejestrach poprawek 9 i 10 zapisany jest w formie cyfrowej blad skoku sruby pomiarowej, wyrazony w jednostkach równych przesunieciu e- lementu przesuwnego 2 o jedna dzialke pomiaro¬ wa przetwornika impulsowego 3. W kazdej pozy¬ cji rejestru zapisana jest wartosc wzgledna bledu w okreslonym punkcie sruby, w stosunku do war¬ tosci bledu w poprzedniej pozycji. Rejestr popra¬ wek 9 zawiera poprawki ujemne, a rejestr popra¬ wek 10 zawiera poprawki dodatnie. Rozdzielenie calego bledu sruby 1 na poszczególne pozycje re¬ jestrów poprawek 9 i 10 jest tak przeprowadzone, ze róznica w stosunku do wartosci bledu na pozy¬ cji sasiedniej nie moze byc wieksza od 1. Rejestry poprawek 9 i 10 polaczone sa do ukladu przela¬ czajacego 11.W momencie okreslonym przez sygnal zapelnie¬ nia licznika skoku 7 uklad przelaczajacy 11 wy¬ biera z rejestru poprawki 9 lub 10 informacje z pozycji rejestru podanej przez zawartosc licznika pozycji 8 i zgodnie z ta informacja przesyla im¬ puls dodatni lub ujemny na wejscie dzielnika im¬ pulsów 6, w którym zostaje odpowiednio dodany lub odjety z sumy impulsów, które do niego zo¬ staly podane na wejsciu polaczone z przetworni¬ kiem impulsów 3. W ten sposób liczba impulsów przetwornika impulsów 3 proporcjonalna do kata obrotu i liczby pelnych skoków sruby pomiarowej 1 zostaje skorygowana o wartosc bledu skoku za¬ rejestrowana w rejestrze poprawek 9 lub 10 i z ta poprawka jest przeslane do licznika wspólrzednej 5. Licznik wspólrzednej 5 podaje w formie cyfro¬ wej wartosc rzeczywistego przesuniecia elementu przesuwnego 2, na dolaczonym wskazniku cyfro¬ wym lub tez podawana do ukladu automatycznie sterujacego pozycja elementu przesuwnego 2.Zastrzezenie patentowe Cyfrowy uklad do kompensacji bledów skoku srub pomiarowych dla mechanizmów pomiarowych wyposazonych w cyfrowy zespól odczytujacy, skla¬ dajacy sie z obrotowego przetwornika impulsowego sprzezonego ze sruba pomiarowa, którego impul¬ sy po przejsciu przez dekoder kierunku zliczane sa w liczniku wspólrzednej, znamienny tym, ze pomiedzy dekoderem kierunku (4) a licznikiem wspólrzednej (5) jest wlaczony dzielnik impulsów (6) posiadajacy dwa wejscia polaczone z wyjsciem ukladu przelaczajacego (11) i wyjsciem dekodera kierunku (4) jak równiez z wejsciem sterujacym ukladu przelaczajacego (11) i wejsciem zliczajacym licznika skoku (7), którego wyjscie sygnalizujace stan zapelnienia polaczone jest równolegle z dru¬ gim wejsciem sterujacym ukladu przelaczajacego (11) i z wejsciem zliczajacym licznika pozycji (8), natomiast wyjscie licznika pozycji (8) jest polaczo¬ ne z rejestrem poprawek (9 i 10), które sa pola¬ czone z ukladem przelaczajacym (11), który w chwili okreslonej przez sygnal zapelnienia licznika skoku (7) i stanu dekodera kierunku (4) podaje impuls na wejscie dzielnika impulsów (6) z tym, ze wejscie zerujace licznika pozycji (8) i licznika skoku (7) polaczone sa z czujnikiem polozenia ba¬ zowego (12) wykrywajacym dojscie elementu prze¬ suwnego (2) w mechanizmie pomiarowym do usta¬ lonego polozenia wyjsciowego. 10 15 £0 25 30 35 40124 565 PL