Przedmiotem wynalazku niniejszego jest odsrodkowe sprzeglo cierne, zwlaszcza sprzeglo, wykonane w postaci kola paso¬ wego do silników elektrycznych. Zastosowa¬ nie sprzegla tego ma szczególne znaczenie podczas rozruchu silników indukcyjnych pradu zmiennego ze zwartem uzwojeniem wirnika, które to silniki, jak wiadomo, pod¬ czas rozruchu musza biec przez pewien o- kres czasu jalowo, dopiero zas po wytwo¬ rzeniu odpowiedniego momentu obrotowe¬ go zostaja zapomoca sprzegla polaczone z urzadzeniem napedzanem.Sprzeglo wedlug wynalazku zawiera dwa umieszczone na napedzajacem r ogni¬ wie sprzegla zespoly ciezarów wirujacych, z których jeden zespól powoduje zwolnie¬ nie, wzglednie odryglowanie zespolu dru- SieS°» gdy ogniwo napedzajace osiaga licz¬ be obrotów, umozliwiajaca wlaczenie sprzegla, przyczem sa zastosowane srodki, które opózniaja nieco wlaczenie sprzegla, uskutecznione po osiagnieciu liczby obro¬ tów jalowego biegu ogniwa napedzajacego.Wynalazek polega na zastosowaniu spe¬ cjalnego urzadzenia, zapomoca którego o- siaga sie wzmiankowane opóznienie wla¬ czania sprzegla. W tym celu na ogniwie napedzanem sprzegla jest umieszczony swobodnie obracajacy sie narzad, na któ¬ rym osadzony jest pomocniczy zespól cie¬ zarów wirujacych, powodujacy odryglowa¬ nie zespolu, wzmiankowanego powyzej.Bezwladnosc tego narzadu, swobodnie ob-Macajacego sie na ogniwie napedzajacem, powoduje to, ze narzad ^en stopniowo o- siaga; liczije obrotów, jniesbedna do urucho¬ mienia sprzezonych z nim ciezarów wiru¬ jacych. Narzad ten opóznia sie wiec w stosunku do napedzajacego ogniwa sprze¬ gla i wskutek tego wylacza zapomoca swych ciezarów Wirujacych zespól sprze¬ gajacych ciezarów wiruj acych dopiero wtedy, gdy ogniwo napedzajace biegjiie juz jalowo przez pewien okres czasu (np. 3—5 sek.). Wskutek takiego opóznienia pozostaje dosc czasu, aby uskutecznic wlaczenie, skojarzone z przejmowaniem obciazenia.Wedlug wynalazku niniejszego na ogni¬ wie napedzajacem sprzegla obok zespolu ciezarów wirujacych, które sa bdryglowy- wane przez opózniajacy sie narzad, moze byc umieszczony dodatkowy zespól cieza¬ rów wirujacych, który celem wzmocnienia dzialania sprzegla, zostaje wlaczony przez ogniwo napedzane sprzegla, gdy ogniwo to osiagnie pelna szybkosc obrotowa. Zaleta takiego urzadzenia polega na tern, ze wsku¬ tek zastosowania dodatkowego zespolu sprzegajacych ciezarów wirujacych zapew¬ niona jest moznosc znacznego przeciaza¬ nia sprzegla. Zamiast stosowania dwóch zespolów ciezarów wirujacych (do sprze¬ gania i do wzmocnienia sprzezenia), moz¬ na tak ustosunkowac dzialanie ciezarów wirujacych jednego tylko zespolu, sluza¬ cych do przejmowania obciazenia, ze je¬ den z ciezarów zostaje odryglowany za¬ pomoca opózniajacego sie narzadu, drugi zas po przejeciu obciazenia zostaje wla¬ czony zapomoca napedzanego ogniwa sprzegla. Zaleta takiego wykonania polega na istotnem uproszczeniu co do liczby o- raz ukladu czesci skladowych sprzegla, poza tern zas szerokosc sprzegla nie zwiek¬ sza sie pomimo wbudowania urzadzenia, wzmacniajacego dzialanie sprzegla i* wla¬ czajacego sie po ukonczeniu rozruchu sil¬ nika, Rysunek przedstawia wynalazek w kil¬ ku przykladach wykonania.Fig. 1 przedstawia osiowy przekrój podluzny, a fig. 2 — przekrój poprzeczny jednej z postaci wykonania sprzegla we¬ dlug wynalazku niniejszego.Fig. 3 i 4 przedstawiaja przekrój po¬ dluzny oraz przekrój poprzeczny innej po¬ staci wykonania tegoz, a fig. 5 uwidocznia nastepna postac jego wykonania.Sprzeglo, przedstawione na fig. 1 i 2 W postaci pasowego kola silnika, sklada sie, jak wiadomo, z ogniwa napedzajacego 1, umocowanego na wale silnika, oraz, ogni¬ wa napedzanego 2, wykonanego w postaci kola pasowego. Ogniwo 2 jest obrotowo o- sadzbne na ogniwie napedzajacem 1 zapo¬ moca lozysk kulkowych 3 i jest sprzegane z ogniwem 1 zapomoca ciezarów wiruja¬ cych 4. Ciezary wirujace 4 przesuwaja sie pod dzialaniem sily odsrodkowej wzdluz czopów 5 ogniwa napedzajacego 1 promie¬ niowo wbrew dzialaniu sprezyn 6; ciezary te sa calkowicie lub czesciowo oblozone okladzina cierna 7. Ciezary wirujace 4 sa zwykle zaryglowane zapomoca rygli 8, przyciskanych sprezynami i osadzonych obrotowo w ramionach 9 ogniwa 1. Na o- gniwie 1 jest osadzony obrotowo narzad o ksztalcie pierscienia 10, zaopatrzony w ze¬ spól ciezarów wirujacych 11 i znajdujacy sie pod dzialaniem sprezyn. Ciezary wiru¬ jace 11, rozsuwajac sie równiez pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej, uderzaja w ry¬ gle 8 i w ten sposób sluza do odryglowy- wania ciezarów wirujacych 4.Sposób dzialania sprzegla jest naste¬ pujacy: podczas rozruchu silnika ogniwo 1 obraca sie i zabiera ze soba osadzone na niem czesci 4, 8, 10, 11 sprzegla. Swobod¬ nie osadzony na ogniwie 1 narzad 10 po¬ daza w ruchu obrotowym za ogniwem / z pswnem opóznieniem i osiaga swa pelna szybkosc wtedy, gdy liczba obrotów ogni¬ wa 1 przekroczy liczbe obrotów biegu ja- — 2 -rlowego. Dopiero wtedy wysuwaja sie cie¬ zary wirujace 11 i powoduja wskutek wy¬ laczenia rygli 8 zwolnienie ciezarów wiru¬ jacych 4, to znaczy wlaczenie sprzegla i uruchomienie ogniwa napedzanego 2 wraz z polaczonem z niem urzadzeniem nape- dzanem.Na fig. 3 i 4 czesci 1—U odpowiadaja co do rozmieszczenia i sposobu dzialania takimze czesciom, przedstawionym na fig. 1 i 2. Obok zespolu ciezarów wirujacych 4 na ogniwie napedzajacem jest umieszczo¬ ny dodatkowy zespól ciezarów wirujacych 12, które zwykle sa zaryglowane dzwi¬ gniami rygluj acemi 18, podobnemi do rygli 8. Te dzwignie ryglujace sa odchylane ce¬ lem zwolnienia ciezarów odsrodkowych 12 z polozenia czynnego zapomoca zespolu ciezarów wirujacych 14, umieszczonych przy sciance 15, polaczonej z napedzanem ogniwem 2 sprzegla.Zarówno ciezary wirujace 4, powodu¬ jace przejmowanie obciazenia, jak i do¬ datkowy zespól ciezarów 12, sa prowadzo¬ ne w ramionach 9, 16 ogniwa napedzajace¬ go 1.Ciezary dodatkowe 12 moga zaczac dzialac i wzmocnic dzialanie sprzegla do¬ piero wtedy, gdy ciezary 4, zaleznie od o- póznienia, uwarunkowanego bezwladnoscia narzadu 10, uruchomia ogniwo napedzane, utrzymujac pelna liczbe obrotów. Dopiero wtedy, gdy ogniwo napedzane 2 osiagnie pelna liczbe obrotów i obciazenie zostanie przejete przez ciezary 4, odsuwaja sie cie¬ zary wirujace 14 i, dzialajac na dzwignie ryglujace 13, zwalniaja dodatkowe ciezary wirujace 12.W przykladzie wykonania wedlug fig. 5 na ogniwie napedzaj acem 1 sprzegla, np. na lozyskach kulkowych 3 obraca sie ogni¬ wo, zewnetrzne, czyli napedzane, sprzega¬ ne zapomoca jednego z ciezarów wiruja¬ cych 4 z ogniwem napedzaj acem 1, gdy ry¬ giel 3, jak to powyzej opisano, zostanie wylaczony zapomoca swobodnie osadzo¬ nego na ogniwie i narzadu ió .za posred¬ nictwem zespolu ciezarów wirujacych 11 po uplywie pewnego czasu od osiagniecia przez polaczone z silnikiem ogniwo 1 licz¬ by obrotów, odpowiadajacej biegowi jalo¬ wemu. Drugi ciezar wirujacy 12 zostaje zwolniony, jak w urzadzeniu wedlug fig. 3, 4, po ukonczonym rozruchu i przejeciu obciazenia, zapomoca umieszczonego na o- gniwie 2, 15 ciezaru wirujacego 14, uderza¬ jacego w rygiel 13. Ciezary wirujace 4, 12 sa prowadzone miedzy ramionami 9, 16 o- gniwa napedzajacego 1. Na tychze ramio¬ nach sa osadzone obrotowo rygle 8, 13.Opisane powyzej sprzegla we wszyst¬ kich przypadkach moga byc wykonane nie jako kola pasowe, lecz jako zwykle sprze¬ gla do walów. PL