Przedmiotem wynalazku jest sposób okreslania krzywizny otworu wiertniczego w górotworze umozliwiajacy pomiar odchylenia rzeczywistej osi otworu od teoretycznie zalozonego kierunku.Znany jest sposób pomiaru krzywizny otworu wiertniczego pionowego (opis patentowy nr 43333) za pomoca przyrzadu o ksztalcie wydluzonego cy¬ lindra, wewnatrz którego jest zawieszone ruchome naczynie napelnione do polowy wysokosci kwasem fluorowodowym.Przyrzad opuszcza sie do otworu wiertniczego, a jego ewentualne pochylenie odpowiada odchyleniu od pionu otworu wiertniczego. Przyrzad pozostaje w otworze wiertniczym nieruchomo przez okres kilkunastu minut, w czasie którego nastepuje tra¬ wienie zanurzonej w kwasie czesci szklanej plytki.Po wyjeciu przyrzadu z otworu i rozmontowaniu, sprawdza sie kat jaki tworzy prosta bedaca grani¬ ca wytrawionej i nie wytrawionej czesci plytki, a. jej krawedzia boczna, który wskazuje na odchy- 20 lenie od pionu odcinka otworu na glebokosci po¬ miaru.Znany sposób umozliwia jedynie okreslenie od¬ chylenia od pionu poszczególnych odcinków otwo¬ ru wiertniczego, nie nadaje sie natomiast do po¬ miarów odchylenia otworów wiertniczych drazo¬ nych pod dowolnym katem w górotworze. ) Ponadto sposób ten jest malo dokladny, dlugo¬ trwaly i trudny do przeprowadzenia w warunkach górniczych. 25 30 / Sposób okreslania krzywizny otworu wiertniczet gó* wedlug wynalazki; bazuje na pomiarze rzednej wlotu otworu i jest*prowadzony w oparciu o mape pokladowa, na której jest naniesiony teoretyczny kierunek otworu wiertniczego.Sposób polega ma tym, ze po osiagnieciu otwo¬ rem zadanej glebokosci mierzy sie wielkosci cisnie¬ nia hydrostatycznego slupa wody zawartej w otwo¬ rze i dlugosci odcinka przewodu wiertniczego, dla którego zostalo pomierzone cisnienie. Nastepnie po¬ miary te powtarza sie wielokrotnie wyciagajac ko¬ lejno czesci przewodu wiertniczego z otworu, a wy¬ niki w postaci zbioru punktów rzutu osi otworu na plaszczyzne pionowa, bedacych przecieciem odcin¬ ków poszczególnych dlugosci przewodu z odpowia¬ dajaca im wielkoscia cisnienia hydrostatycznego laczy sie linia ciagla obrazujaca rzut rzeczywistej osi otworu wiertniczego na plaszczyzne pionowa.W nastepnej kolejnosci wykresla sie przebieg po¬ ziomego rzutu osi otworu na mapie pokladowej, który porównuje sie z teoretycznie zadanym kie¬ runkiem.Sposób wedlug przedmiotowego wynalazku jest prosty do przeprowadzenia w warunkach górni¬ czych i pozwala na jednoznaczne okreslenie lokali¬ zacji otworu w górotworze, gwarantujac tym samym bezpieczenstwo dla zalogi zatrudnionej w sasiedz¬ twie odwadnianych zbiorników. Skrzywienie otwo¬ ru powstale podczas wiercenia w wiekszosci przy¬ padków nie zalezy od czynnika ludzkiego, a uzalez- 123 746123 746 3 4 ndone jest od zmiany twardosci kolejno przewier¬ canych skal, zmiany upadu zalegajacych warstw, kierunku plaszcza spekan itjp.W przypadku dowiercania otworu ^plywowego do zatopionych zrobów skrzywienie go moze miec za¬ sadniczy wplyw ma mylna interpretacje stopnia ich zawodnienia, a to pociaga za soba blednie stwier¬ dzenie o stanie zagrozenia wodnego dla zalogi za¬ trudnionej w zasiegu wplywów zbiornika wodinego.Skrzywienie otworu badawczego, przecinajacego po¬ klad weglowy prowadzi natomiast do mylnego sadu o jego grubosci* Sposób okreslania- krzywizny otworu wiertnicze¬ go objasniono* blizej w przykladzie.Pomiar odchylenia rzeczywistej osi otworu w gó¬ rotworze od teoretycznie zadanego kierunku prze¬ prowadza sie w qpa£ciu o mape pokladowa, pomiar cisnienia hydrostatycznego slupa wody znajdujacej sie w przewodzie wiertniczym i pomiar dlugosci przewodu wiertniczego.Analize przeprowadza sie w dwóch etapach. Po osiagnieciu zadanej glebokosci otworu mierzy sie wielkosc cisnienia hydrostatycznego slupa wody za¬ wartej w otworze (przewodzie) wiertniczym, i dlu¬ gosc odcinka przewodu wiertniczego, dla którego zostalo pomierzone cisindenie wody/ Nastepnie wyciaga sie kolejne czesci przewodu wiertniczego z otworu i mierzy sie wielkosci cisnie¬ nia hydrostatycznego odpowiadajace tym (Odcinkom.Wyniki w postaci zbioru punktów 1, 2,...n rzutu osi otworu naplaszczyzne pionowa nanosi sie na papier milimetrowy, a nastepnie laczy sie linia ciagla po¬ szczególne punkty otrzymujac rzut rzeczywistego otworu na plaszczyzne pionowa.Poszczególne ipunkty stanowia przeciecie wielkos¬ ci dlugosci llf 12,.. In poszczególnych odcinków prze¬ wodu z wielkoscia Hlt H2„..Hn cisnienia hydrosta¬ tycznego w poszczególnych punktach (rysunek).Znajac nzedna wlotu Hwi otworu z pomiarów mier¬ niczych i wysokosc slupa wody HSl.w. oblicza sie rzedna wylotu otworu Hwy.HWy — Hwi + Hsl.w. i Nastepnie przeprowadza sie analize przebiegu rzutu otworu na plaszczyzne pozioma (mape pokla¬ dowa) w oparciu o nastepujace dane: bezwzgledna wysokosc wlotu otworu Hwi z pomiarów mierni¬ czych, bezwzgledna wysokosc wylotu otworu Hwy obliczona w oparciu o pomierzone cisnienie i dlu¬ gosc 1 przewodu, i wykresla sie przebieg poziomego rzutu ma plaszczyznie mapy rzeczywistej osi otwo¬ ru porównujac go nastepnie z teoretycznie zada¬ nym kierunkiem naniesionym równiez na mape po¬ kladowa.Jak stwierdzono niejiednokrotnie w praktyce, na dlugosci 70—100 m plaszczyzna wylotu otworu jest przesunieta na odleglosc 10—20 m od zaprojektowa¬ nej. .Zastrzezenie patentowe Sposób okreslania krzywizny otworu wiertniczego w oparciu o pomiar rzednej wlotu otworu i mape pokladowa, na której jest naniesiony teoretyczny kierunek otworu wiertniczego, znamienny tym, ze po osiagnieciu 'Otworem wiertniczym zadanej glebo¬ kosci mierzy sie wielkosc cisnienia hydrostatyczne¬ go slupa wody zawartej w otworze i dlugosc od¬ cinka przewodu wiertniczego1, dla którego zostalo pomierzone cisnienie, nastepnie pomiary te powta¬ rza sie wielokrotnie wyciagajac czesci przewodu wiertniczego z otworu, a wyniki w postaci zbioru punktów rzutu osi otworu na iplaszczyzne pionowa, bedacych przecieciem odcinków poszczególnych dlu¬ gosci przewodu z odpowiadajaca im wielkoscia cis¬ nienia hydrostatycznego laczy sie linia ciagla obra¬ zujaca rzut rzeczywistej osi otworu wiertniczego na plaszczyzne pianowa, a nastepnie wykresla sie prze¬ bieg poziomego rzutu osi otworu na mapie poklado¬ wej, który porównuje sie z teoretycznie zadanym kierunkiem. 10 15 20 25 30 35123 746 PL