Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do kompensacji odksztalcen rurociagów cisnienio¬ wych znajdujace zastosowanie przede wszystkim w magistralach cieplnych i innych rurociagach wewnatrz których cisnienie robocze nie przekracza 2,5 mPa.W celu skompensowania odksztalcen, zwlaszcza termicznych dotychczas stosuje sie cztery rodzaje urzadzen, a mianowicie kompensatory giete w ksztalcie litery HUW, kompensatory dlawni- cowe, kompensatory faliste i kompensatory przegubowe, kazdy z nich posiada jednak pewne cechy ujemne.Wada kompensatorów gietych sa znaczne sily reakcji na podpory, znaczne zwiekszenie dlugosci rurociagu z którego wykonane sa kompensatory, duze gabaryty i zwiazane z tym zwiek¬ szone zapotrzebowanie na przestrzen do zainstalowania kompensatorów.Wada kompensatorówdlawnicowych jest brak mozliwosci przenoszenia sil osiowych powsta¬ jacych na skutek cisnienia wewnatrz rurociagu oraz nieszczelnosc dlawnic.Wada kompensatorów falistych jest mala zdolnosc kompensacyjna, a takze brak mozliwosci przenoszenia sil osiowych powstajacych na skutek cisnienia wewnetrznego w rurociagu.Stosunkowo najmniej wad wykazuja kompensatory przegubowe odznaczajace sie malymi wymiarami, szczelnoscia, malymi silami do wywolania kompensacji oraz duza zdolnoscia kompensacyjna.Ich podstawowa wada sajednak jarzma umieszczone na zewnatrz kompensatorów, sluzace do przenoszenia sil osiowych rurociagu oraz do obrotu samych kompensatorów. Jarzma te zlozone z kolnierzy i elementów laczacych kolnierze umieszczonych z dala od osi rurociagu poza silami osiowymi musza przenosic równiez momenty od tych sil, co niekorzystnie wplywa na wymiary tych jarzm, ciezary kompensatorów i przez to zwieksza gabaryty kompensatoróworaz ilosc materialów zuzywanych do ich budowy.Celem wynalazku jest przede wszystkim wyeliminowanie tej wady kompensatorów przegubo¬ wych i uzyskanie kompensacji rurociagów cisnieniowych przy jednoczesnym usunieciu innych wad znanych i dotychczas stosowanych kompensatorów, a wytyczonym do rozwiazania zagadnieniem technicznym jest opracowanie konstrukcji urzadzenia do kompensacji odksztalcen rurociagów cisnieniowych umozliwiajacego osiagniecie tego celu.2 123306 Cel ten przy wykorzystaniu elementu kompensujacego lub ukladu elementów kompensuja¬ cych, korzystnie elementów soczewkowych wbudowanych w odcinek rurociagu, osiagniety zostal poprzez umocowanie wewnatrz rurociagu do jego scianek elementów zawiasowych umozliwiaja¬ cych kompensacyjne zgiecie rurociagu przy pomocy uszu spietych sworzniem i przenoszacych sily osiowe wystepujace w rurociagu, przy czym sworznie elementów zawiasowych usytuowane sa badz w osi symetrii elementu kompensujacego, badz symetrycznie do tej osi.Przedstawione rozwiazanie posiada kilka istotnych zalet. Obok wymienionych wyzej zalet kompensatorów przegubowych umozliwia calkowite wyeliminowanie kolnierzy jarzma i laczacych je elementów takich jak sruby, nakretki, podkladki, plaskowniki, sworznie itp.Na skutek umieszczenia elementów zawiasowych przenoszacych sily osiowe wewnatrz ruro¬ ciagu mozliwe jest zmniejszenie gabarytów urzadzenia do kompensacji odksztalcen rurociagów cisnieniowych. Takie umieszczenie elementów zawiasowych pozwala na bezmomentowe przeno¬ szenie sil osiowych przez co równiez elementy zawiasowe posiadaja male wymiary. Zmniejszaja one miejscowo przekrój czynny rurociagu jedynie o okolo 10%, co przy oplywowym ksztalcie elemen¬ tów zawiasowych nie ma praktycznego znaczenia w bilansie oporów rurociagu, zwlaszcza magis¬ tral cieplnych. Wynikajaca ze zmniejszenia gabarytów urzadzenia istotna zaleta jest zmniejszenie masy urzadzenia w odniesieniu do najlepszych rozwiazan kompensatorów przegubowych o wiel¬ kosc rzedu 50%.Urzadzenie to odznacza sie prosta i latwa do Wykonania konstrukcja, nie wymagajaca obslugi po zainstalowaniu, calkowita szczelnoscia oraz znikoma wielkoscia sil kompensacji do przeniesie¬ nia przez podpory rurociagu a takze niezawodnoscia dzialania.Przedmiot wynalazkujest uwidoczniony w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do kompensacji odksztalcen rurociagów cisnieniowych z elementami zawiasowymi umieszczonymi w osi symetrii elementu kompensujacego — w widoku perspektywicznym, fig. 2 — urzadzeniejak na fig. 1 lecz z elementami zawiasowymi umieszczonymi symetrycznie do osi elementu kompensujacego i fig. 3 — schemat kompensacji odksztalcen odcinka rurociagu pomiedzy podporami stalymi.W odcinek rurociagu 1 wbudowany jest element kompensujacy 2 lub uklad elementów kompensujacych 2, korzystnie znanych z patentu PRL nr 63 870 elementów soczewkowych. Wew¬ natrz rurociagu 1 do jego scianek umocowane sa elementy zawiasowe 3 usytuowane badz w osi elementu kompensujacego 2 (fig. 1), badz symetrycznie do tej osi (fig. 2). Kazdy element zawiasowy 3 wyposazony jest w umieszczone naprzemiennie ucha 4 spiete obrotowo sworzniem 5. Sworzen ten zaopatrzony jest w koncówki centrujace 6.W przypadku duzych sil osiowych elementy zawiasowe 3 sa wzacniane zebrami 7.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku przedstawione jest ponizej.Urzadzenia wbudowane w rurociag 8 pomiedzy podporami stalymi 9 przyjmuja odksztalcenia rurociagu 8 o wielkosc Al, a to na skutek mozliwosci obrotu urzadzenia kompensacyjnego o kat (fig. 3). Wielkosc mozliwego do przejecia odksztalcenia Al jest proporcjonalna do kata obrotu oraz do ramienia R stanowiacego odleglosc pomiedzy urzadzeniami do kompensacji.Odksztalcenia te moga powstawac przykladowo na skutek sil zewnetrznych dzialajacych na rurociag, jak równiez na skutek zmian temperatury medium znajdujacego sie wewnatrz lub zewnatrz rurociagu.Konstrukcja urzadzenia wedlug wynalazku pozwala na przyjmowanie zarówno dodatnichjak i ujemnych odksztalcen rurociagu 8 pomiedzy podporami 9.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do kompensacji odksztalcen rurociagów cisnieniowych, skladajace sie z elementu kompensujacego lub ukladu elementów kompensujacych, korzystnie elementów soczewkowych wbudowanych w odcinek rurociagu, znamienne tym, ze wewnatrz rurociagu (1) do jego scianek umocowane sa elementy zawiasowe (3) umozliwiajace kompensacyjne zgiecie rurociagu (1) przy pomocy uszu (4) spietych sworzniem (5) i przenoszace sily osiowe wystepujace w rurociagu (1), przy czym sworznie (5) elementów zawiasowych (3) usytuowane sa w osi symetrii elementu kompensa¬ cyjnego (2), najkorzystniej symetrycznie do tej osi.123 306 Fjg.1 _EiLi_123 306 £.9^.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 Cena 100 zl PL