***' Twórcy wynalazku: Jerzy Dobrzynski, Roman Wojnicz Uprawniony z patentu: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Metrologii Ele¬ ktrycznej „MERA-LUMEL" Zielona Góra (Polska) Uklad elektroniczny metronomu i Przedmiotem wynalazku jest uklad elektroniczny metronomu przeznaczonego w szczególnosci do wy¬ znaczania okreslonego tempa utworu muzycznego za pomoca sygnalu swietlnego i akustycznego.Znane uklady elektronicznych metrohomów za¬ wieraja generator impulsów prostokatnych oraz wzmacniacz mocy sterujacy lampka sygnalizacyj¬ na lub glosnikiem. Wada tych ukladów jest ste¬ rowanie lampki i glosnika kluczowanym napieciem stalym, a tym samym z niska sprawnoscia prze¬ twarzania sygnalu elektrycznego na sygnal akus¬ tyczny. Wada jest równiez zmiana czasu trwania sygnalu taktujacego przy zmianie nastawy zakre¬ su czestotliwosci taktowania. Przelaczanie sygnalu swietlnego na akustyczny odbywa sie za pomoca przelacznika zwierno-rozwiernego przy wysokim napieciu pracy, koniecznym z uwagi na sterowanie lampki neonowej. Przy stopniowym rozladowaniu sie baterii zasilajacej metronom, zmienia sie czes¬ totliwosc taktowania. Poniewaz konstrukcja me¬ tronomu uniemozliwia sygnalizacje stopnia rozla¬ dowania sie baterii, uzytkownik nie jest zoriento¬ wany w prawidlowosci, czy tez nieprawidlowosci taktowania.Celem wynalazku jest opracowanie elektronicz¬ nego ukladu metronomu pozwalajacego na wyeli¬ minowanie opisanych wyzej wad i niedogodnosci, a w szczególnosci zapewniajacego staly czas trwa¬ nia sygnalu traktujacego, niezaleznie od zakresu czestotliwosci, oraz umozliwiajacego sygnalizacje stanu rozladowania baterii zasilajacej uklad.Wymagania te spelnia uklad, w którym równo¬ legle do napiecia zasilania sa wlaczone: stabilizator napiecia stalego, generator impulsów prostokatnych o stalej szerokosci impulsów, oraz szeregowa galaz zlozona z klucza tranzystorowego i generatora syg¬ nalu akustycznego o dwóch wyjsciach, z których jedno jest polaczone z lampka sygnalizacyjna, a drugie przez wylacznik zwiemy z glosnikiem. Po¬ nadto wyjscie stabilizatora jest polaczone z gene¬ ratorem impulsów prostokatnych, a wyjscie tego generatora z kluczem trazystorowym.Przedmiot wynalazku jest. pokazany w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat blokowy metronomu, fig. 2 sche¬ mat ideowy stabilizatora napiecia stalego, a fig. 3 schemat ideowy generatora impulsów prostokat¬ nych.Napiecie zasilajace Uz doprowadzone do zacis¬ ków a i b jest stabilizowane w stabilizatorze 1, którego schemat ideowy jest przedstawiony na fig. 2. Rezystor R4, dioda D2, rezystor R6 oraz tran¬ zystor wyjsciowy T2 sa elementami stabilizatora równoleglego, przy czym wzrost napiecia zasilaja¬ cego Uz powoduje wzrost pradu plynacego przez rezystor R4, a tym samym napiecie wyjsciowe Uwy jest stabilizowane.Przy wlasciwym napieciu zasilajacym Uz, napie¬ cie wyjsciowe Uwy jest równe sumie napiec diody D2 oraz napieciu baza-emiter tranzystora wyjscio¬ wego T2.Jednoczesnie poprzez dzielnik zlozony z rezysto- 123 060 /123 060 3 rów Rl i R2 polaryzowana jest baza tranzystora wejsciowego Tl, co powoduje, ze tranzystor wej¬ sciowy Tl jest w stanie przewodzenia, a dioda Dl wlaczona miedzy kolektor tranzystora wejsciowe¬ go Tl a baze tranzystora wyjsciowego T2 nie prze¬ wodzi. Przy obnizeniu sie napiecia Uz tranzystor wejsciowy Tl przestaje przewodzic, napiecie na ko¬ lektorze tranzystora Tl rosnie, co powoduje prze¬ wodzenie diody Dl oraz nasycenie tranzystora wyj¬ sciowego T2, tak, ze napiecie Uwy staje sie bliskie zeru. Rezystor R5 zastosowano w celu uzyskania niezbednej histerezy dzialania ukladu.¦^..^Napieciem pochodzacym z wyjscia stabilizatora 1 l jast. zasilany generator, impulsów prostokatnych 2 ' o stalej szerokosci impu^ów, którego .schemat ideo- f wy przedstawiono, na fig. 3. Generator sklada sie l ze wzmacniacza róznicowego W, oraz multiwibra- i .tora monostabilnego M. Na jedno z wejsc wzmac¬ niacza W jest podawane napiecie odniesienia po¬ chodzace z dzielnika rezystorowego zlozonego z re¬ zystorów R7 i R8, a na wejscie drugie sygnal na¬ pieciowy pochodzacy z kondensatora C ladowanego ze zródla zasilania Uwy poprzez rezystor R9, oraz dzielnik rezystorowy zlozony z rezystora stalego RU i rezystora zmiennego RIO. Jesli wartosc na¬ piecia na wejsciu drugim wzmacniacza W przekro¬ czy wartosc napiecia odniesienia na pierwszym wejsciu tego wzmacniacza, to na wyjsciu wzmac¬ niacza pojawi sie sygnal, który wyzwoli multiwib- rator monostabilny M.Na wyjsciu multiwibratora pojawi sie impuls o czasie trwania okreslonym parametrami multiwi¬ bratora. Sygnal ten spowoduje przez rezystor R12 przewodzenie tranzystora T, rozladowanie konden¬ satora C, przewodzenie klucza tranzystorowego 3, zadzialanie generatora sygnalu akustycznego 4, oraz wysterowanie lampki 5, najkorzystniej neonówki (przy rozwartym wylaczniku 6). Przy zwartym wy¬ laczniku 6 dziala przetwornik akustyczny 7, najko¬ rzystniej glosnik, który obciazajac generator akus¬ tyczny 4 powoduje zmniejszenie napiecia sterujace¬ go lampka 5 a tym samym brak sygnalizacji swietlnej.Po zakonczeniu impulsu z wyjscia multiwibrato¬ ra M, klucz tranzystorowy 3 zostaje zablokowany, tranzystor T nie przewodzi, kondensator C zaczy¬ na sie ladowac i cykl sie powtarza. Przy obnize¬ niu sie napiecia zasilania U2 ponizej wartosci do¬ puszczalnej, napiecie wyjsciowe Uwy pochodzace ze stabilizatora staje sie bliskie zeru. Wówczas tran¬ zystor wyjsciowy multiwibratora M zasilany napie- 4 ciem Uz jest w stanie nieprzewodzenia, a na wyj¬ sciu multiwibratora pojawi sie sygnal ciagly po¬ wodujacy przewodzenie klucza tranzystorowego 3, dzialanie generatora akustycznego 4, oraz ciagla 5 sygnalizacje akustyczna lub swietlna.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad elektroniczny metronomu zawierajacy generator impulsów prostokatnych, znamienny tym, ze równolegle do napiecia zasilania (Uz) jest wla¬ czony stabilizator napiecia stalego (1), generator impulsów prostokatnych (2) o stalej szerokosci im¬ pulsów, oraz szeregowa galaz zlozona z klucza tran- 15 zystorowego (3) i generatora sygnalu akustycznego (4) o dwóch wyjsciach, z których jedno jest pola¬ czone z lampka sygnalizacyjna (5), a drugie przez wylacznik zwiemy (6) z glosnikiem (7), przy czym wyjscie stabilizatora (1) jest polaczone z generato- 20 rem impulsów prostokatnych (2), a wyjscie tego generatora z kluczem tranzystorowym (3). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stabilizator napiecia stalego (1) ma przerzutnik Schmitta, w którym baza tranzystora wejsciowego (Tl) jest polaczona przez rezystor (Rl) z zaciskiem wejsciowym (a) i przez rezystor (R2) z drugim za¬ ciskiem wejsciowym (b), a kolektor jest polaczony przez diode (Dl) z baza tranzystora wyjsciowego (T2), przy czym równolegle do zlacza baza — ko¬ lektor tranzystora wyjsciowego (T2) jest wlaczona dioda (D2, a równolegle do zlacza baza-emiter jest wlaczony rezystor (R6). 3. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze generator impulsów prostokatnych (2) jest zlozony ze wzmacniacza róznicowego (W) i multiwibratora monostabilnego (M), w którym jedno z wejsc wzmacniacza róznicowego (W) jest polaczone przez rezystor (R8) z zaciskiem wejsciowym (c) i przez rezystor (R7) z drugim zaciskiem wejsciowym (b), a drugie wejscie wzmacniacza jest polaczone przez równolegla galaz zlozona z kondensatora (C) i zla¬ cza kolektor — emiter .tranzystora (T) z zaciskiem wejsciowym (b) i przez szeregowa galaz zlozona z rezystora (R9) i rezystora zmiennego (RIO) z za- 45 ciskiem wejsciowym (c), przy czym styk ruchomy rezystora zmiennego (RIO) jest polaczony przez re¬ zystor (Rll) z zaciskiem (b), a wyjscie wzmacnia¬ cza (W) jest polaczone z wejsciem multiwibratora M, którego wyjscie jest polaczone przez rezystor co (R12) z baza tranzystora (T). \4~ 123 060 f P I I 4 | L+-4 3 =1 Fig.t 5T1 fc • » 1^-, ®D« Fig. 2 -c & uwy * • ? c»—r- Iwyl R7[H Unio R9 W M 1 rlOtC Wy Fig. 3 PL