Twórca wynalazku Uprawniony z patentu: Societe Anonyme D.B.A., Clichy (Francja) Hamulec tarczowy oraz wkladka prowadzaca do tego hamulca Wynalazek dotyczy hamulca tarczowego stano¬ wiacego wyposazenie pojazdu samochodowego jak równiez wkladki prowadzacej do tego hamulca.Znane sa liczne typy hamulców tarczowych, które generalnie dziela sie na dwie duze grupy zwane odpowiednio hamulcami tarczowymi z jarz¬ mem nieruchomym, i hamulcami tarczowymi z jarzmem przegubowym. Hamulce tarczowe z jarz¬ mem stalym sa hamulcami tarczowymi, w któ¬ rych staly element podtrzymujacy jest wyposazo¬ ny w srodki siterujace dosuwajace dwa przeciw¬ legle elementy cierne do odpowiedniej strony o- brotowej tarczy.Przeciwnie hamulce tarczowe o jarzmie wychyl- nym sa hamulcami, w których rama lub jarzmo jest zamontowane wychyiinie w stosunku dio czesci niienucthomej pojazdu i posiadaja srodki sterujace usytuowane z jednej tylko strony tarczy w taki sposób, ze te srodki sterujace dosuwaja bezpo¬ srednio jeden z elementów ciernych do odtpowie- dniej strony tarczy, a przez reakcje poprzez jarz¬ mo, drugi element cierny do drugiej strony tar¬ czy. W tym osltatnim typie hamulców, elementy cierne moga byc zmontowane przegubowo na sta¬ lej czesci pojaizdu lub na jarzmie wzglednie ra¬ mie wychyflnej, podczas gdy w hamulcach tarczo¬ wych z nieruchomym jarzmem, element podtrzy¬ mujacy zestaw jest koniecznie utworzony przez jarzmo stale.W jednym i drugim typie hamulców, w prakty¬ ce w elemencie podtrzymujacym zespól hamulca wykonuje sie otwór promieniowy prostokatny po¬ zwalajacy na wymiane elementów ciernych gjdy okladziny trace które im przynaleza zosrtana • zu¬ zyte.Pomiedzy róznymi srodkami pozwalajacymi na montaz i demontaz elementów ciernych znane jest zastosowanie wkladki prowadzacej pomiedzy co najmniej jednym brzegiem scietym otworu wyko- nanego w elemencie podtrzymujacyim zespól i e- lememtami ciernymi.Dzieki takiej wkladce demontaz wkladki pozwa¬ la na wyciagniecie elementów ciernych. Jednakze nalezy zauwazyc, ze montaz wkladki prowadzacej dokonany przez jej przemieszczenie po wlozeniu na miejsce elementów ciernych musi byc szcze¬ gólnie delikatny, a nieraz prowadzi do zaklesz¬ czenia wkladki spowodowanego niewielkimi luza¬ mi lub nawet luzami prawie nie istniejacymi po¬ miedzy elementami ciernymi, wkladka i elemen¬ tem podtiraymujajcyim zespól. Ta trudnosc monta¬ zu wkladki staje sie zwlaszcza aktualna, gdly spre¬ zyny tlumiace halas sa zlaczone z elementami ciernymi i opieraja sie na wkladce po jej mon¬ tazu.Inne rozwiazanie zaproponowane dla umozliwie¬ nia promieniowego wyciagniecia elementów cier¬ nych poprzez otwór wykonany w elemencie pod¬ trzymujacym zespól, polega na utworzeniu co naj- 30 mniej w jednym scietym boku otworu jednego 10 15 20 25 122 9493 lub kilku ^wybran pozwalajacych na promieniowe wygiecie elementów ciemnych gdy doprowadzone sa one na przeciwko tyioh wybran. Jednakze wy- branda musza byc koniecznie przesuniete wzgle¬ dom pozyfdji normalnie zajmowanej przez elemen¬ ty cierne podczas pracy hamulca, co w konsek¬ wencji czyni niemozliwym demontaz elementów ciernych przy obecnosci tarczy, badz prowadzi do znacznego powiejkszenia osiowych wymiarów ha¬ mulca. W pierwszym przypadku, koniecznym Jest demontaz, co najmniej czesciowy, suportu zespo¬ lu dla umozliwienia wymiany elementów cier¬ nych, co oczywiscie jest bardzo niepozadane.W przypadku gdy demontaz elementów cier- nyclr odbywa sie przy oibecnosci tarczy objetosc rfairmilca musi byc znacznie powiekszona tak da¬ lece jak pozwala na to zamocowanie hamulca na pojezdzie* w p-rafctyce ogranicza sie przesuw wy¬ bran . w stosunku do pozycji zajmowanej normal- " nie~ptrzez elementy cierne do wartosci mozliwie malej aby zmniejszyc objetosc hamulca. Praktyka ta prowadzi jednak do przypadkowego wypadania elementów ciernych przez wybrania co w kon¬ sekwencji pociaga zupelna meuzytecznosc hamul¬ ców.(W przypadku gdy umocowanie hamulca na po¬ jezdzie nie pozwala na powiekszenie jego rozmia¬ rów, obecnosc wybrania pozwalajacego na promie¬ niowe wyciecie elementów ciernych prowadzi do zmniejszenia wydolnosci hamulca co • jest prze¬ ciwne aktualnym wymaganiom, zadajacym coraz wydajniejszych hamulców.Wynalazek przedstawia rozwiazanie pozwalajace na zaradzenie ndedogodnosciom kazdego z opisa- 35l nych wyzej rozwiazan przy zachowaniu ich za¬ let.Wynalazek przedstawia hamulec tarczowy za- wierauacy element podtrzymujacy, do którego sa przylaczone srodki regulacyjne zdolne do przy- to suniecia co najmniej jednego elementu ciernego do tarczy hamulca, omawiany element cierny wspólpracuje ze scietymi katowo brzegami otwo¬ ru wyjkonanego w elemencie podtrzymujacym ca¬ ly zespól za posrednictwem co naj/mniej jednej 15 wkladki prowadzacej, charakterystyczny tym, ze wkladka prowadzaca zawiera praynajmniej jedno wybranie pozwalajace na promieniowe wyljecie e- lamentu ciernego przez ten otwór wówczas, gdy element cierny jest ustawiony na przeciw tego m wybrania, przy czym wkladka posiada zdolnosc zagiaowania pozycji pracy, w której wybranie jest przesuniete w stosunku do elementu ciernego i pozycje demontazowa, w której wybranie jest u- stawione na przeciw elementu ciernego. Ponadto u hamulec tarczowy posiada srodki unieruchamiaja¬ ce i przytayimugajce wkladke w jej pozycji pra¬ cy.Pirzedimiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 •• praadlstarwia hamulec tarczowy w widoku z dolu z czesciowym wykrojem, fig. 2 — fragment po¬ dobny do fig. 1, w którym wkladka prowadzaca w hamulcu tarczowym pokazanym na fig. 1 zaj- mnjje pozycje pozwalajaca na montaz i demontaz 15 949 4 elementów ciernych, fig. 3 — widok w przekro¬ ju wedlug linii 3-^3 z fig. 1, fig. 4 -^ widok, w przekroju wedlug linii 4—^4 z fig. 2; VA. 5 — wi¬ dok w przekroju wedlug linii 5^5 z fig. 2; fig. 6 — widok jiadmej plaszczyzny wkladki prowadza¬ cej, stosowanej w hamiulcu tarczowym przedsta¬ wionym na fig. 1 do 5.Hamulec tarczowy przedstawiony na fig. 1 po¬ siada rame lub ruchome jarzmo 19 zmontowane przegubowo na przyklad przy pomocy dwu szpi¬ lek 12 na stalym elemencie podtrzymujacym (nie pokazanym). Srodki sterujace utworzone sa przez naped 14 hamulca tarczowego, w przedstawionym przykladzie wykonania, sa one zespolone, z jarz¬ mem 10 i usytuowane w sposób dociskajacy bez¬ posrednio element cierny 16 do pierwszej strony 18 tarczy ciernej 20 zlaczonej z kolem pojazdu (nie pokazanym). Na skutek reakcji po wlaczeniu napedu 14 hamulca, jarzmo 10 dociska drugi ele¬ ment cierny 22 do drugiej strony 24 tarczy 20.Jak pokazano to na figurze 1 i 5, jarzmo 10 w swej górnej czesci zachodzacej na tarcze 20 posiada prostokatny promieniowy otwór 26, któ- 25 rego krawedz posiada skosnie rozchylone brzegi 28 i 30 podtrzymuijace elementy cierne 16 i 22 w talki sposób, ze jarzmo 10 stanowi dla nich su- port sprzegajacy. Ponadto wkladka prowadzaca 32 jest umiejscowiona pomiedzy elementami ciernymi 16 oraz 22 i brzegiem 30 otworu 26. Nalezy za¬ uwazyc, ze jak to pokazuje fig. 5, odpowiednie wymiary elementów ciernych 16 i 22 oraz wklad¬ ki 32 jak równiez odleglosc wyznaczona pomiedzy brzegami 28 i 30 sa takie, ze elementy cierne 16 i 22 moga byc wyjmowane promieniowo poprzez otwór 26 wtedy gdy wkladka 32 nie znajduje sie w swej pozycji normalnej pracy pokazanej na fig. 1.Zgodnie z wynalazkiem, jak to w szczególnosci pokazuje fig. 6 wkladka 32 ma dwa wybrania 34 i 36, które sa przesuniete w stosunku do plytki podtrzymujacej zespól kazdego elementu cierne¬ go 16 i 22, przez które, te ostatnie wspóldzialaja z wkladka 32 gdy ta ostatnia zajmuje normalna pozycje pracy pokazana na fig. 1. Dokladniej, wybranie 36 jest przysuniete ku tarczy w odnie¬ sieniu do plytki nosnej zespolu elementu cier¬ nego 22, a wybranie 34 jest odsuniete od tarczy, wzgledem plytki niosacej zestaw elementu cier¬ nego 16. Przesuniecie istnieje pomiedzy kazdym z tych wybran 34, 36 oraz plylfca zestawu ele¬ mentu tracego 16. Przesuniecia istniejace pomie¬ dzy kazdym z wybran 34, 36 oraz plytka sujpor- towa zestawu elementu ciernego 16, 22 od|p«wia- daja sobie i sa jednakowe kiedy nakladki cierne zlaczone z kazda plytka sa nowe. Wkladka 32 po¬ siada ponadto otwór 38, w który wchodzi bolec (nie pokazany) lub analogiczny element unieru- ohamiadacy wkladke w jej normalnym polozeniu pracy pokazanym na fig. 1, a to przez wspóldzia¬ lanie konca bolca z elementami oporowymi (nie pokazanymi) .zlaczonymi z jarzmem 10.Jak pokazuja to fig. a do 5, wkladka 32 ma w przekroju ksztalt Mitery V, której strona wewnetrz¬ na wopólpracttie z brzegiem 8t otworu fit, a naI m u$ € stroma zewnetrzna której zachodza przegubowo c- lementy cierne 16 i 32. Jedno z ramion 4t litery Y obejmujace wkladke 32 skierowane jetet do wne¬ trza hamulca podczas gdy drugi* ramie 42 jeci prootopadte do radialnej plaszczyzny symetrii ha¬ mulca przechodzacej przez os tarczy 20 i pnseas os hydraulicznego napejdu 14. Jak to pokazano na fig. 5, dzdejki temu ukladowi wyfbrania M i 31 sa wykonane jedynie w ramotami 40 wkladki 32, Ponadto oba ramiona 40 i 42 wkladki 32 tworza¬ ce kat ostry i elementy cierne 16 i 24 sa korzyst- nie syanetoycan* w stosunku do poprzednio ztiefi- niowej plaszczymy symetrii harmitea, oznacza to, ze brzegi otworu 26 jak równiez czesci ele¬ mentów ciernych 1€ i 22 zakotwione na tym brze¬ gu maja równiez tasstatit li/tery V i tworza kat równy katowi wyanaeaooeirmi ponzez ramiona 40 i 42 wkladki 32. Ponadto wMadka 32 ma moz¬ nosc wychylania sie wzdluz brzegu 30 otworu 26 w kierunku równoleglym do osi tarczy 20 gdy unieruchamiajace wkladke 32 srodki, które sta¬ nowi bolec (mie pokazany) przechodzacy przez o- twdr 38, zostana zdemontowane.Wkladka 32 moze wtedy zostac przemieszczona przez zarriane jej normalnego polozenia pracy po¬ kazanego na fig. 1 do polozenia demontazu poka¬ zanego na fig. 2 i 5, w której to pozycja plytki podtrzymujace zespoly elementów ciernych 16 i 22 sa usytuowane na przeciw wybran 34 i 36 - w taki sposób, ze elementy cierne moga sie wyphy- lac jak przedstawia to fig. 5 pod dzialaniem spre¬ zyn tlumiacych halas 44, 46 zlaczonych odjpowie- dnio z kazdym eleimienitem ciernym 16, 22, a które opieraja sie na stronie zewnetrznej ramienia 42 wklaldki 32. Kazdy element cierny 16 i tt moze byc w ten sposób wyjety promieniowo poprzez otwór 26 bez koniecznosci demontazu wkladki 32 lub odchylania jarzma 10 i bez koniecznosci kon¬ strukcyjnego powiekszania osiowych rozmiarów ha¬ mulca.Gdy nakladka trace zespolone z elementami cier¬ nymi 16 i 22 zostana zniszczone, wymiane tych elementów wykonuije sie nastepujaco: Przed demontazem elementów 16 i 22 rózne cze¬ sci stanowiace hamulec zajmuja pozycje pokaza¬ ne na fig. 1. Dla wykonania demontazu bolec (nie pokazany) przechodzacy przez otwór 38 i zaparty w jarzmie 10 imieffiuchamiajacy wkladke 32 jest demontowany. Wkladka 32 zostaje wteoV przesunieta w lewo, patrzac na fig. 1, az do po¬ zycji pokazanej na fig. 2. W tej pozycji demon¬ tazu, plytki podtrzymujace zestawy kazdego ele¬ mentu ciernego 16 i 22 sa ustawione na przeciw kazdego wybrania 34 i 36, w taki sposób, ze sprezyny 44 i 46 przechylaja elementy cierne 16 i 22 naokolo brzegu 28 otworu 26 jak pokazane to fig. 5. W tym polozeniu elementy cierne mo¬ ga byc bez trudu zdemontowane poprzez otwór 26 i zastapione elementami ciernymi, których okla¬ dziny trace sa nowe. Montaz elementów ciernych z nowymi oBdadzinami dokonuje sie radialnie po¬ przez .wybrania 94 i 36 wykonane we wkladce 32 gdy ta ostatnia jest ustawiona w pozycji demon¬ tazu pokazanej na fig. 2. Sprezyny 44 i 46 przy- troprmija wtedy elementy cierne 16 i 22 oraz wkladke 32 w pozycji pokazanej na fig. 5. Sila skierowana radialnie do srodka hamulca wywie¬ rana jest wtedy na lewy koniec elementów cier- • nych, patrzac na fig. 5, sciagajac sprezyny 44 i 46. Równoczesnie wkladka 32, kitora zajmuje po¬ zycje demontazu pokazana na fig. 2, jest przesu¬ wana na prawo, patrzac na fig. 1 i 2, az do swej nomalnej pozycji pracy pokazanej na fig. 1. Bo¬ lec (nile pokazany) jest nastepnie wstawiany na miejsce w otwór 38 tak, ze unieruchamia wklad¬ ke 32 w tej pozycji. PL PL PL