Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do mie- .rzenia chwilowej wartosci cisnienia w cylindrach silnika tlokowego i/lulb do obliczania sredniego cisnienia indykowanego przez calkowanie cisnie¬ nia jako funkcji przemieszczenia tloka, zawieraja¬ ce przetwornik do wyczuwania tego cisnienia w* chwilach okreslanych przez czujnik wspóldziala¬ jacy ze wskazami umieszczonymi na czesci ukla¬ du napedowego silnika oraz kalkulator elektro¬ niczny, do którego jest podlaczony ten przetwor¬ nik i ten czujnik.Znane urzadzenie tego rodzaju, norweskiej fir¬ my Autronica A/S z Trondhjem zawiera oscylo¬ skop pamieciowy, przedstawiajacy charakterysty¬ ke dynamiczna lub wykres indykatorowy dla kaz¬ dego cylindra, ukazujacy zaleznosc cisnienia w cy¬ lindrze od przemieszczenia tloka, oraz urzadzenie odczytowe, umozliwiajace odczyt sredniego cis¬ nienia indykowanego, obliczonego przez kalkula¬ tor elektroniczny, a takze cisnienia w okreslonych punktach wykresu indykatorowego, np. cisnienia sprezania i maksymalnego cisnienia spalania.W tym znanym urzadzeniu wskazy okreslajace chwile zadzialania przetwornika cisnienia sa umieszczone na tasmie owinietej obwodowo • wo¬ kól koncówki walu korbowego, tak ze wyczuwa¬ nie ma miejsce w z góry okreslonych polozeniach katowych tej koncówki walu korbowego. W zwiaz¬ ku z tym konieczne jest zastosowanie urzadzenia elektronicznego, zdolnego do przeksztalcania kata 10 15 20 25 30 polozenia walu korbowego na dpowiadajace mu polozenie tloka, co komplikuje urzadzenie jako calosc.To znane urzadzenie ma inna jeszcze, powazna wade, a mianowicie podczas dzialania silnika wal korbowy podlega znacznym odksztalceniom skret¬ nymi, których czesc stanowiavodksztalcenia statycz¬ ne, których wielkosc zalezy od chwilowego obcia¬ zenia silnika i które zwykle rosna wraz z odle¬ gloscia od tej tasmy zaopatrzonej we wskazy do cylindra, w którym mierzy sie cisnienie, a czesc stanowia odksztalcenia dynamiczne, powstale pod wplywem drgan skretnych walu korbowego, przy czym amplituda tych drgan skretnych jest zalez¬ na od obciazenia jak i predkosci obrotowej. Wpro¬ wadzona w ten sposób niedokladnosc w zaleznos¬ ci polozenia tloka w poszczególnych cylindrach od katowego polozenia wskazów koncówki walu korbowego odbija sie niedkladnoscia na odczyty¬ wanych wartosciach pomiarowych.Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie urza¬ dzenia umozliwiajacego znaczne zmniejszenie tej niedokladnosci pomiaru oraz o wiele prostszego od urzadzenia opisanego wyzej.Zadanie to wedlug wynalazku zostalo osiagnie¬ te przez to, ze kazdy z cylindrów polaczony jest z oddzielnym zbiorem wskazów umieszczonych na czesci silnika trwale polaczonej z trzonem tloko¬ wym nalezacym do tego cylindra.Wieksza dokladnosc osiaga sie przede wszyst- 122 287122 287 kim dzieki temu, ze przez umieszczenie wskazów w bezposrednim polaczeniu z danym cylindrem, na czesci silnika wykonujacej taki sam ruch co tlok jistgijL gie dla kazdego cylindra bezzwlocznie TT^ale^nosc^.pclnfiedzy kazda chwila, w której mie¬ rzy sie cisnienie w danym cylindrze a polozeniem pomiedzy martwymi polozeniami suwu tloka, ja- 4rie*g?zyjmuje ten. tlok w chwili pomiaru. Miedzy totó£j$li' wyeliminowany zostaje w calosci wplyw odksztalcen skretnych walu korbowego, które wlas¬ ciwie trudno ibylo przewidziec, a przy tym duza dokladnosc pomiaru uzyskuje sie zarówno w przy¬ padku mierzenia cisnienia w z góry wybranych punktach wykresu indykatorowego jak i w przy¬ padku obliczania sredniego cisnienia podczas okre¬ su roboczego. Oprzyrzadowanie elektroniczne jest uproszczone, poniewaz nie trzeba juz ustalac po¬ lozenia tloka na podstawie katowego polozenia walu korbowego dla poszczególnych cylindrów.Wskazy moga byc umieszczone na trzonie tlo¬ kowym kazdego cylindra, na przyklad na podzial- ce umieszczonej na trzonie tlokowym, w którym to przypadku otrzymuje sie bezposrednia infor¬ macje o suwie tloka na podstawie przemieszczen wskazów. W niektórych przypadkach moze nie byc pozadanym, na przylklad ze wzgledów wytrzy¬ malosciowych, wykorzystywanie trzonu tlokowe¬ go jako nosnika wskazów, które w takim przy¬ padku mozna umiescic na czesci specjalnej, mo¬ cowanej do tloka lub, w przypadku silnika wo- dzikowego, do wodzika.W przypadku, gdy kazdy z cylindrów jest wy¬ posazony w przewód teleskopowy do tloczenia chlodziwa tlokowego, wskazy moga byc umiesz¬ czone na tym przewodzie. W takim rozwiazaniu wskazy nanosi sie na juz istniejaca czesc a po¬ niewaz naprezenia mechaniczne zasadnicza nie wiystypuja w przewodnie teleskopowym tego ro¬ dzaju, to tez wskazy mozna naniesc po prostu za pomoca bardzo dokladnej obróbki skrawaniem na powierzchnie zewnetrzna tego przewodu.Krzystnie wskazy te maja postac równoleglych zebów o jednakowej szerokosci, rozmieszczonych na zewnetrznej powierzchni przewodu teleskopo¬ wego, a przy tym jest zastosowany czujnik typu indu&acyjnego. Uklad ten wytwarza dwa sygnaly pozycyjne przy przejsciu kazdego z zebów mimo czujnika, to jest iprzy przejtsciu krawedzi przed¬ niej i krawedzi tylnej kazdego z zebów, tak wiec cisnienie moze byc mierzone w odpowiednio krót¬ kich odstepach czasu.Czujnik korzystnie jest zamocowany w sciance tulei uszczelniajacej, przez która jest przeprowa¬ dzony ten przewód teleskopowy do silnika, i która to tuleja jest srodkowana za pomoca tego prze¬ wodu. W tym zakresie silnika dostepnosc umozli¬ wia umieszczenie czujnika w bezposredniej bli¬ skosci wskazów, znajdujacych sie na przewodzie teleskopowym, oraz wyprowadzenie przewodu sy¬ gnalowego od tego czujnika na zewnatrz. Srodko¬ wanie tej tulei wzgledem tego przewodu zapew¬ nia zachowanie pozadanej odleglosci pomiedzy po¬ wierzchnia tulei a tym czujnikiem.Czujnik moze byc osadzony mimosrodowo i 10 15 20 30 35 40 45 50 55 85 obrotowo we wkladce w sciance tulei uszczelnia¬ jacej. Umozliwia to dokladne ustalenie polozenia poosiowego czujnika wzgledem wskazów oraz tym samym skompensowanie .zmiaai podluznego polo¬ zenia wskazów na itym przewodzie oraz laczników znajdujacych sie pomiedzy tym przewodem a tlo¬ kiem.W praktyce przeprowadza sie calkowanie obsza¬ ru wyznaczonego przez wykres indykatorowy, który stanowi podstawe do obliczenia sredniego cisnienia indykowanego, przez sumowanie rzed¬ nych tego wykresu, to jest cisnien w cylindrze z jednoczesnym dokonywaniem zmiany znaku w kazdym przypadku, kiedy tlok osiagnie jedno z dwóch polozen martwych. W silniku dwusuwo¬ wym zmiany znaków moga byc dokonywane w prosty i niezawodny sposób, jesli czejsC maszyno¬ wa, zaopatrywana we wskazy pozostawi sie wol¬ na od wskazów w podluznym obszarze przylega¬ jacym do polozenia odpowiadajacega dolnemu po¬ lozeniu zwrotnemu i kiedy dodatkowo kailkulator elektroniczny wyiposazy sie w przelacznik do zmie¬ niania podczas przechodzenia tego obszaru wolne¬ go od wskazów, znaku mierzonej wartosci wycho¬ dzacej z przetwornika, oraz w licznik do zmienia¬ nia znaku mierzonej wartosci z powrotem na przeciwny po zliczeniu z góry okreslonej liczby impulsów sygnalowych z tego czujnika. Wykorzy¬ stuje sie tu fakt, ze cisnienie w cylindrze w po¬ blizu polozenia zwrotnego dolnego jest zasadniczo stale i nie przydaje polu wyznaczonemu przez wykres indykatorowy,-tak ze co najwyzej wpro¬ wadza sie pomijalny blad przez pominiecie po¬ miarów dokonywanych w tym obszarze. Majac dokladnie ustalona baze do pomiarów podczas suwu sprezania, naistepna zmiane znaku w górnym polozeniu zwrotnym wyznacza sie z ta sama do¬ kladnoscia za pomoca licznika, który zlicza im¬ pulsy sygnalowe, pochodzace z czujnika w liczbie odpowiadajacej suwowi tloka.Przelacznik korzystnie jest sterowany za pomo¬ ca elementu logicznego dysjunkcji, którego dwa zaciski wejsciowe sa polaczone odpowiednio z tym. licznikiem i z obwodem zwlocznym. Sygnal naka¬ zujacy zmiane znaku w dolnym polozeniu zwrot¬ nym .bedzie wiec' wydawany w przypadku nie po¬ jawiania sie w wyznaczonym czasie opóznienia sygnalu pochodzacego z czujnika, to jest wtedy, kiedy czujnik wspóldziala z obszarem wolnym od wskazów. Z drugiej strony, zmiana, znaku w gór¬ nym polozeniu zwrotnym musi sie odbywac wy¬ lacznie pod kontrola licznika. .Zwykle nie powo¬ duje to powstania zadnych trudnosci, i o ile tylko silnik bedzie pracowal w ustalonym przedziale predkosci obrotowej, poniewaz jest mozliwe, dzie¬ ki prawie stalemu cisnieniu panujacemu w cylin¬ drze w poblizu dolnego polozenia zwrotnego, do¬ branie o wiele wiekszej dlugosci dla obszaru wol¬ nego od wskazów od odleglosci pomiedzy wska- zami. Jednak opóznienie w obwodzie zwlocznym moze byc uzaleznione od predkosci obrotowej w silniku po ito, aby jeszcze bardziej ograniczyc mozliwosc niezamierzonego zadzialania tego prze¬ lacznika w górnym polozeniu zwrotnym wywola-5 122 287 0 nego przez ten obwód zwloczny.OPrzedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na (którym fig. 1 przedstawia dwusuwowy silnik z zaplonem samo¬ czynnym, wyposazony w urzadzenie wedlug wy¬ nalazku w przekroju pionowym, fig. 2 — w du¬ zym (powiekszeniu przewód teleskopowy zaopa¬ trzony we wskazy polozenia tloka' oraz tuleje usz¬ czelniajaca, polaczona z nim, w której jest osa¬ dzony czujnik wyczuwajacy wskazy,* w przekroju pionowym, fig. 3 — schemat blokowy urzadzenia, a fig. 4 — wykres indykatorowy dla jednego cy¬ lindra silnika.Wedlug fig. 1 silnik, ukazany w przekroju pio¬ nowym, zawiera tuleje, cylindrowa 1 oraz pokry¬ we cylindrowa 2 i tlok 3, który za pomoca trzonu tlokowego 4 jest polaczony z wodzikiem 5. Wodzik 5 jest polaczony za pomoca korbowodu 6 z walem korbowym 7 silnika. Chlodziwo tlokowe jest po¬ dawane z nieruchomego rozdzielacza 8 i przeplywa przez przewód teleskopowy 9, trwale polaczony z wodzikiem 5 i dalej przez kanaly w wodziku i trzpieniu tlokowym 4 do tloka 3.Przetwornik cisnieniowy 10 jest zamocowany w pokrywie cylindrycznej 2. Wyczuwa on cisnienie w komorze spalania 11 ponad tlokiem 3 i podaje na kalkulator elektroniczny IZ analogowy sygnal napieciowy, którego amplituda jest proporcjonal¬ na do cisnienia roboczego w komorze IV. Prze¬ twornik cisnieniowy jest korzystnie przetwórni^ kiem typu piezoelektrycznego lecz moga byc rów¬ niez stosowane przetworniki innego typu na przy¬ klad typu temsometrycznego. iZewnetrzna powierzchnia' przewodu teleskopo¬ wego 9 jest zaopatrzona we wskazy 13 w postaci poprzecznych zebów, które sa oddzielone od siebie wyfrezowanymi, równoodleglymi zlobkami 14.Zeby 13 i zlobki 14 znajduja sie na dlugosci prze¬ wodu teleskopowego, która jest nieco mniejsza od suwu tloka 3, a do wykrywania przejsc zebów jest zastosowany czujnik 15, korzystnie typu in¬ dukcyjnego, osadzony w sposób nie przedstawiony szczególowo w poziomej tulei 16, która jest osa¬ dzona obrotowo w zewnetrznej tulei 17 wkreco¬ nej za pomoca gwintu w pionowa scianke tulei uszczelniajacej 18, otaczajacej przewód teleskopo¬ wy 9. Tuleja uszczelniajaca 18 jest osadzona, przy pozostawieniu szczeliny promieniowej, w tulei ze¬ wnetrznej 19, aby umozliwic jej nadazanie bez przeszkód za poprzecznymi przemieszczeniami prze¬ wodu teleskopowego 9. Tuleja zewnetrzna 19 jest uszczelniona pierscieniami uszczelniajacymi 21 wzgledem czesci kadlufou 20 silnika, natomiast tu¬ leja 17 jest uszczelniona wzgledem kadluba 20 za pomoca innego pierscienia uszczelniajacego 22.Wedlug fig. 2 os czujnika 15 jest usytuowana nie- wspólosiowo wzgledem osi powierzchni styku tu¬ lei 16. i 17. Obrót tulei 16 umozliwia dokladne na¬ stawienie pionowego polozenia czujnika ,15 wzgle¬ dem wskazów 13 przewodu teleskopowego 9. Za¬ padki, nie przedstawione na rysunku, blokuja tu¬ leje pozioma 16 po jej ustawieniu.W trakcie wykonywania przez tlok 3 suwu w góre i w dól w cylindrze przewód teleskopowy 9 wykonuje ruch synchroniczny w nim, przy czym. wskazy w postaci zejbów 13 mijaja w bliskiej odV leglosci czujnik 15. Za kazdym razem kiedy zajb. minie czujnik 15, sa wytwarzane dwa sygnaly elektryczne, przy czym pierwszy impuls powstaje w chwili przejscia przedniej krawedzi zeba, a dru¬ gi w chwili przejscia tylnej krawedzi zeba.Impulsy te sa stosowane do sterowania pomia¬ rami cLsnienia w komorze spalania 11. Aby zabez¬ pieczyc wytwarzanie tych dwóch impulsów steru¬ jacych, wystarczy jesli zlotjki 14 beda tak glebo¬ kie, zeby róznica napiec lufo amplitud impulsów w~ sygnale wyjsciowym czujnika 15 byla wykrywalna niezawodnie. W praktyce glebokosc zlobków wyno¬ si okolo l,5 mm, natomiast szerokosc zebów 13 wy¬ nosi w przyblizeniu 2 mm i szerokosc zlobków 14. wynosi okolo 4 mm* Na skutek tego impuls ste¬ rujacy jest wytwarzany co 3 mm suwu tloka.Wedlug fig. 3 sygnal impulsowy z czujnika 15 jest podawany poprzez wzmacniacz 23 na obwód 24 ksztaltujacy impulsy, który jako sygnal wyjscio¬ wy wydaje sygnal prostokatny. Sygnal cisnienia z przetwornika 10 jesit podawany poprzez wzmac¬ niacz 25 iria przetwornik analogowo-cyfrowy 26K w którym analogowy sygnal napieciowy z prze¬ twornika jest przetwarzany w sygnal wyjsciowy cyfrowy. Przetwornik 26 jest polaczony z wyjscio¬ wym zaciskiem obwodu mitdulacyjnego 24, aby umozliwic przeksztalcania' wartosci cisnienia mie¬ rzonych przez przetwornik 10 w postac nume¬ ryczna za kazdym razem, kiedy nadejdzie impuls z obwodu modulacyjnego 2£» to jest kiedy tlok 3 zostanie przemieszczony na odleglosc równa po¬ lowie podzialki zeba 13.Sygnaly cyfrowe sa przekazywane z przetwor¬ nika 26 przez przelacznik elektroniczny 27 do cen¬ tralnego procesora 28, w którym gromadzone sa„ a nastepnie przetwarzane te sygnaly wedlug pro¬ gramu wprowadzonego do jego pamieci. Takie centralne procesory sa znane i z tego wzgledu nie* beda tu opisywane w szczególach.Centralny procesor 28 ma dwa zaciski wyjscio¬ we, z których pierwszy jest przeznaczony do przejmowania sygnalów cyfrowych, odebranych podczas suwu sprezania tloka 3, a drugi do przej¬ mowania sygnalów cyfrowych odbieranych pod¬ czas suiwu rozprezania tloka. Do obliczania sred¬ niego cisnienia indykowanego pierwsze z tych sy¬ gnalów trzeba; zliczyc ze znakami minus, nato¬ miast druge z tych, wymienionych sygnalów ze znakami plus. Przelacznik elektroniczny 27 ma za (zadanie zmienic znak., ilekroc (tllok znajduje sie w którymkolwiek swym polozeniu zwrotnym. Odlby- wa sie to nastepujaco: Wyjsciowy zacisk obwodu modulacyjnego 24 jest polaczony z obwodem zwlocznym 29 i z liczni¬ kiem 30, wyjscia których sa oddzielnie polaczone z wejsciami dwuwejsciowego elementu logicznego* konjunkcji 31, którego zacisk wyjsciowy jest po¬ laczony z przelacznikiem elektronicznym 27. Sy* gnal wyjsciowy z obwodu zwlocznego 29 jest. przekazywany dalej, do centralnego procesora 28, który jest zasilany sygnalami nadchodzacymi z obwodu zwlocznego 29. < Jak wspomniano wskazy polozenia tloka sa wy- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 t9T 122 287 a konane w postaci zebów 13 i zlobków 14 na dlu¬ gosci przewodu teleskopowego 9, która jest nieco krótsza od suwu tloka. Najnizszy zab 13 jest zgra¬ ny swym polozeniem z czujnikiem 15* kiedy tlok 3 znajduje sie tuz ponizej swego górnego poloze¬ nia zwrotnego.Na przeciwnej koncówce przewodu teleskopo¬ wego 9 znajduje sie obszar wolny od wskazów, który w praktyce odpowiada katowemu przemiesz¬ czeniu walu korbowego 7 o wartosc okolo 25° po kazdej stronie dolnego polozenia zwrotnego. W ten sposób czujnik 15 nie wytwarza sygnalów podczas tej czesci suwu tloka 3* Wedlug fiig. 4 ta czesc suwu tloka odpowiada suwowi tloka pomiedzy dolnym polozeniem zwrotnym 32 na wykresie in¬ dykatorowym, a punktem 33, w którym to prze¬ dziale cisnienie w komorze spalania 11 pozostaje zasadniczo stale, poniewaz kanaly 34 powietrznego przeplukiwania cylindra, wedlug fig. 1, zostaly otwarte podczas suwu rozprezania tloka przed punktem 33 i podobnie nie sa zamkniete podczas suwu sprezania aiz do tej chwili, w której tlok 3 jninie punkt 33 i znajdzie sie w pewnej odleglosci od niego. Nie wjprowadzi sie wiec bledu do obli¬ czen sredniego cisnienia indykowanego, jesli po¬ minie sie na wykresie tym pole pomiedzy punkta¬ mi 32 i 33.Obwód zwloczny 2fr sluzy do podawania opóz¬ nienia czasowego wiekszego od maksymalnego okre¬ su czasu, jaki jest potrzebny czujnikowi 15 do wydania dwóch sygnalów pozycyjnych w tym od¬ cinku przewodu teleskopowego 9, w którym znaj¬ duja sie wskazy, w postaci zebów 13. Obwód zwloczny 29 nie wydaje wiec sygnalu w tym okre¬ sie suwu tloka 3. Z drugiej strony, w obszarze wolnym od wskazów, pomiedzy punktami 32 i 33 wykresu indykatorowego obwód zwloczny 29 do¬ starcza sygnal do elementu logicznego konjunkcyj- nego 31, który w nastepstwie wydaje sygnal wyj¬ sciowy, powodujacy przelaczenie przelacznika elek¬ tronicznego 27 na inny zacisk wejsciowy central¬ nego procesora 28. Przelaczanie w górnym polo¬ zeniu zwrotnym jest dokonywane przez licznik 30, który jest nastawiony na wydawanie sygnalu wyj¬ sciowego, kiedy odbierze z obwodu modulacyjne- go 24 liczbe impulsów odpowiadajaca dwukrotnej liczbie zebów 13 znajdujacych sie na przewodzie teleskopowym 9, a dlatego dwukrotna liczbe, po¬ niewaz jak wyzej wspomniano, dwa sygnaly pozy¬ cyjne sa wytwarzane przy kazdym przejsciu zeba.Licznik 30 rozpoczyna zliczanie po przelaczeniu go w dolnym polozeniu zwrotnym i jest przelaczany ponownie po wydaniu przezen sygnalu wyjsciowe¬ go do elementu logicznego konjunkcyjnego 31.Procesor 28 przetwarza, jak wspomniano wyzej, zgromadzone w swych pamieciach dane o cisnie¬ niu w komorze spalania 11 i podaje, raz podczas kazdego okresu roboczego, na przyklad jednoczes¬ nie ze zmiana znaku, wynik obliczen, który uka¬ zuje sie w urzadzeniu odczytowym 36, przylaczo¬ nym do urzadzenia wedlug wynalazku, W tej sa¬ mej chwili procesor 28 jest przestawiany i tym sa-; mym zostaje przygotowany do nastepnego okresu roboczego.Dzieki temu, ze wskazy w postaci zebów 13 znajduja sie w poblizu miejsca na przewodzie te¬ leskopowym 9 odpowiadajacego górnemu poloze¬ niu zwrotnemu tloka, a takze dzieki mozliwosci dokladnej regulacji polozenia czujnika 15 wzgle¬ dem zebów pomiary cisnienia w komorze spala¬ nia 11 sa dokonywane w poblizu górnego polozenia zwrotnego. W takim przypadku maksymalny blad polozenia) wyno3i w przylblizeniu polowe pcdzialki wyrebu miedzyzebnego i odpowiada w przyblize¬ niu dwu tysiecznym sredniego cisnienia indykowa¬ nego w silniku, w którym suw wynosi 1600 mm, jesli wspomniana podzialka zeba wynosi 6 mm.W przypadku silnika typu wymienionego powy¬ zej, majacego suw wynoszacy 1600 mm obszar wolny od wstozów, o dlugosci 3 mm po kazdej stronie górnego polozenia zwrotnego odpowiada katowemu przemieszczeniu walu korbowego, wy¬ noszacemu 8,8°, a wiec znacznie mniejszemu od 50° w dolnym polozeniu zwrotnym, w którym zmiana znaku jest dokonywana przez obwód zwloczny 29. Zakladajac, ze urzadzenie wedlug wynalazku ma pracowac tylko w zakresie pred¬ kosci obrotowej silnika, którego maksymalna pred¬ kosc obrotowa jest trzykrotnie wieksza od mini¬ malnej predkosci obrotowej, to mozliwe jest do¬ prowadzenie przez dobranie wartosci opóznienia w obwodzie zwlocznym 29, która dla maksymal¬ nej predkosci obrotowej odpowiada przemieszcze¬ niu katowemu walu korbowego, wiecej niz trzy¬ krotnie wiekszemu od 8,8°, to jest okolo 27° a równoczesnie odpowiada przemieszczeniu katowe¬ mu tego walu mniejszemu od 50°, do tego, ze obwód zwloczny 29 nie wyzwoli zmiany znaku w górnym polozeniu zwrotnym, a tylko w dolnym polozeniu zwrotnym. Jeisli urzadzenie wedlug wy¬ nalazku ma byc stosowane przy predkosci obro¬ towej, mieszczacej sie w znacznie wiekszym prze¬ dziale, to mozna spowodowac, ze opóznienie bedzie zaleznym od predkosci obrotowej silnika a to przez przeksztalcenie wyjsciowego sygnalu wzmac¬ niacza 23 w przetworniku czestotliwosciowo-na- pieciowym w napiecie zalezne od czestotliwosci, którego wartosc szczytowa bedzie wykorzystywana w obwodzie zwlocznym.Mozliwe jest sterowanie zmiana znaku w gór¬ nym polozeniu zwrotnym w podobny sposób, za pomoca oddzielnego obwodu zwlocznego. Pamieta¬ jac o tym, ze opóznienie obwodu zwlocznego mu¬ si byc znacznie krótsze niz w przypadku dolnego polozenia zwrotnego, na skutek tego, ze prze¬ mieszczenie katowe walu korbowego podczas któ¬ rego ma nastapic zmiana znaku jest znacznie mniejisze, wymaga sie, aby opóznienie to bylo uzaleznione od predkosci obrotowej silnika. Dzie¬ ki zastosowaniu obwodu zwlocznego zamiast licz¬ nika zmiana znaku w górnym polozeniu zwrot¬ nym staje sie niezalezna od dokladnosci zliczania wskazów.Korzystnie procesor 28 jest przystosowany w znany sposób do wskazywania pozadanej, chwi¬ lowej wartosci cisnienia panujacego w komorze spalania cylindra, odpowiadajacego z góry wy¬ branym punktom na wykresie indykatorowym wedlug fife. 4, to jest cisnienia sprezania i ma¬ ksymalnego cisnienia spalania. Procesor 28 jest 10 19 20 25 30 35 40 45 50 55 609 122?2*1 10 w urzadzeniu wedlug wynalazku wspólny wraz z bezposrednio z nim polaczonymi zespolami ele¬ ktronicznymi dla -calego silnika, natomiast kazdy z cylindrów ma oddzielony przetwornik cisnie¬ niowy 10 i czujnik 15, i te moga byc recznie przylaczane i odlaczane wzgledem pozostalych czesci urzadzenia, Przy obliczeniu sredniej wartosci cisnienia in- dykowanego mozna, o ile to pozadani, dokony¬ wac calkowania wzglednie sumowania wartosci cisnienia w cylindrze podczas wielu obrotów wa¬ lu korbowego, a nie tylko podczas jednego obro¬ tu, jak to opisano powyzej, a dopiero portem obli¬ czac srednia wartosc w procesorze 28. Procesor 28 i urzadzenie odczytowe 30 moga byc przysto¬ sowane do oddzielnego przedstawiania na przy¬ klad pracy rozprezania, jaka odzwierciedla obszar ponizej krzywej rozprezania na fig. 4, oraz pra¬ cy sprezania. Poza tym procesor 28 moze byc sprzezony z oscyloskopem, ukazujacym bezpo¬ srednio wykres indykatorowy, przedstawiajacy cisnienie w cylindrze w funkcji polozenia tloka lub w funkcji czasu trwania okresu roboc .ego.Urzadzenie to moze byc równiez przystosowane do wytwarzania sygnalu alarmowego w przypad¬ ku wystapienia zaklócenia, na przyklad w chwili zarejestrowania absurdalnych wartosci pomiaro¬ wych.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do mierzenia chwilowej wartos¬ ci cisnienia w cylindrach silnika tlokowego i do obliczania sredniego cisnienia indykowanego przez calkowanie cisnienia jako funkcji polozenia tlo¬ ka, zawierajace przetwornik do wyczuwania tego cisnienia w chwilach okreslanych przez staly czujnik wspóldzialajacy ze wskazami znajduja¬ cymi sie na czesci nalezacej do ukladu napedo¬ wego silnika oraz kalkulator elektroniczny, do którego jest podlaczony ten przetwornik i ten czujnik, znamienne tym, ze kazdy z cylindrów jest polaczony z oddzielnym zbioretm wskazów (13) umieszczonych na czesci (9) silnika trwale po¬ laczonej z trzonem tlokowym (4) nalezacym do tego cylindra, przy czym na kazdej czesci (9) sil¬ nika jest obszar (32—33) wolny od wskazów, któ¬ ry rozciaga sie od odpowiedniego polozenia do dolnego polozenia zwrotnego (32) tloka w kie¬ runku górnego polozenia* zwrotnego, natomiast kalkulator elektroniczny zawiera przelacznik (27) do zmieniania, podczas przejscia obszaru (32—33) wolnego od wskazów znaku wartosci pomiarowej, pochodzacej z przetwornika <10) oraz licznik (30) do ponownego zmieniania tego znaku wartosci po¬ miarowej po odebraniu z góry okreslonej liczby impulsów z czujnika (15). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze kazdy zestaw wskazów (13) znajduje sie na przewodzie teleskopowym (9) dolaczonym do cy¬ lindra dla podawania chlodziwa do tloka (3) tego cylindra. 3. Urzadzeniie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze wskazy maja postac równoleglych zebów (13) o jednakowej szerokosci, wyfkonanych na ze¬ wnetrznej powierzchni przewodu teleskopowego (9), a czaujmik <15) jest typu indukcyjnego. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2 albo 3, zna¬ mienne tym, ze czujnik (15) znajduje sie w scian¬ ce tulei uszczelniajacej (18), przez która przewód teleskopowy (9) wystaje do silnika, przy czym tuleja jest centrowana za pomoca tego przewodu. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze czujnik (15) jest osadzony mimosrodowo w tu¬ lei (16), która jest osadzona obrotowo w tulei (17) umieszczonej w sciance tulei uszczelniajacej (18). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze przelacznik (27) jest sterowany przez element logiczny konjukcyjny (31), majacy dwa zaciski wejsciowe, polaczone z licznikiem (30) oraz z obwodem zwlocznym (29). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze obszar (32—33) wolny od wskazów odpowiada przemieszczeniu katowiemu walu korbowego, wy¬ noszacemu okolo 25° po kazdej stronie dolnego polozenia zwrotnego. 10 15 20 25 30 35122287 fmmsmm^mmm /\ /\...Fi6J ¦ '^^^m^mM^ i—i r^ KdM v—-— . ¦ . j—tTT-/-// p-- ^F^; v////,\ L^K |^-9 Fi na. 2 na 3 F/6.4 PZGraf. Koszalin A-2158 85 A-4 Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL