Opis patentowy opublikowano: 25.06.1985 122233 Int. Cl3 B23P 1/08 Twórcy wynalazku: Jerzy Wojciechowski, Józef Gmaj Uprawniony z patentu: Zaklady Elektrotechniki Motoryzacyjnej „Zelmot", Warszawa (Polska) Urzadzenie do doprowadzania cieczy pluczacej elektrode obrabiajaca otwory przelotowe na drazarce elektroiskrowej Dziedzina techniki. Wynalazek dotyczy urzadzenia doprowadzajacego ciecz pluczaca elektrode podczas obróbki otworów przelotowych na elekltrodrazarce elektroiskrowej.Stan techniki. Proces obróbki na elektrodrazarce wymaga stalego przeplukiwania przestrzeni miedzy obrabianym materialem a elektroda, w szczegól¬ nosci zas przestrzeni miedzy bocznymi powierz¬ chniami obrabianego otworu i elektrody za po¬ moca dielektrycznej cieczy pluczacej, która stanowi zazwyczaj nafta w tym celu, aby wyplukac i usu¬ nac z przestrzeni miedzy tymi sciankami czasteczki materialu obrabianego. Obecnosc obrabianego ma¬ terialu zwlaszcza w szczelinie miedzy bocznymi po¬ wierzchniami obrabianego otworu i elektrody wy¬ woluje bowiem dodatkowe wyladowania elektrycz¬ ne w tej szczelinie które powoduja pogorszanie gladkosci bocznych powierzchni obrabianego otworu a w -krancowych przypadkach nawet calkowite znieksztalcenie elektrody. Znane jest obrabianie przedmiotów na drazarce elektroiskrowej za po¬ moca ksztaltowej elektrody wewnatrz której wy¬ konany jest kanal, którym doprowadzana jest do czola elektrody ciecz pluczaca pod cisnieniem. Ciecz ta wyplywa podczas obróbki z obrabianego otwo¬ ru pomiedzy bocznymi powierzchniami tego otwo¬ ru i elektrody, unoszac ze soba czasteczki obrabia¬ nego materialu. Przy tym sposobie obróbki pozo¬ staje jednak w obrabianym otworze rdzen odpo¬ wiadajacy ksztaltowi kanalu w elektrodzie, któ- 10 20 25 rym doprowadzana jest ciecz pluczaca. Rdzen ten trzeba nastepnie usuwac w dodatkowej operacji.Ten sposób obróbki stosowany jest jedynie przy obrabianiu otworów nieprzelotowych.Przy obrabianiu otworów przelotowych korzy¬ stnym jest wstepne wiercenie okraglego otworu przelotowego o srednicy wpisanej w ostateczny przekrój tego Otworu po obróbce elektroiskrowej.Pozwala to na znaczne skrócenie czasu obróbki elektroiskrowej, poniewaz znaczna czesc obrabia¬ nego materialu zostaje wstepnie usunieta przez wiercenie. W takich przypadkach mozliwe jest do¬ starczanie cieczy pluczacej nie przez elektrode a przez wstepnie obrabiany otwór od strony prze¬ ciwnej do wprowadzanej do tego otworu elektro¬ dy.Znane sa stoly dla obrabiarek przeznaczonych do obróbki elektroiskrowej posiadajace ustawione pod uchwytem elektrody gniazdo, zaopatrzone w elastyczne obrzeza, do którego doprowadzana jest ciecz pluczaca. Po zamocowaniu na takim stole o glancHkiej, plaskiej powierzchni przedmiotu obra¬ bianego posiadajacego najczesciej postac plaskiej plyty o gladkich równoleglych powierzchniach, do¬ prowadzana do gniazda stolu ciecz pluczaca wy¬ plywa przez wstepnie wywiercony w obrabianej plycie otwór, do ktÓTego od drugiej strony wpro¬ wadzana jest elektroda i skutecznie wyplukuje z tego otworu czasteczki obrabianego materialu.Elastyczne obrzeza gniazda, poddajace sie nacósko- 122 2333 122 233 4 wi zamocowanej na stole obrabianej plyty dodatko¬ wo uszczelniaja styk miedzy obrabiana plyta a sto¬ lemCT^^ahiarki--Jikwidujac przecieki cieczy plu- 1 £zapej j&rzez,lteh|styk, co przeciwdziala spadkowi ) cisnienia cieczy pluczacej i wynikajacemu stad po- i gorszeniu plukani^. j '¦¦'^fSS^ttagfi znanego stolu obrabiarki z gniazdem, j_ffrvlfclfnmgii ihi-pWrgLya.Hyang jest CiBCZ pluczaca jftst to, ze w przypadku koniecznosci obrobienia kilku otworów w tej samej plycie po obróbce kazdego otworu nalezy obrabiana plyte zwolnic z mocowa¬ nia na stole obrabiarki, przesunac ja tak, aby na¬ stepny, majacy byc obrabianym otwór ustawiony zostal nad gniazdem stolu, po czym ponownie za¬ mocowac obrabiana plyte na stole. Jest to szcze¬ gólnie klopotliwe w tyim przypadku, gdy konieczne jest zachowanie dokladnego rozstawu otworów wzgledem siebie, na przyklad przy obróbce plyt do wielostepiowych wykrojników. Niemoznosc wy¬ korzystania do ustawiania obrabianej plyty doklad¬ nego mechanizmu krzyzowego przesuwu stolu po¬ woduje bardzo znaczne naklady czasu i pracy na zmiane zamocowania obrabianej plyty i obniza do¬ kladnosc rozstawienia obrabianych otworów. Celem wynalazku jest usuniecie tej wady i stworzenie ta¬ kiego urzadzenia do doprowadzania cieczy plucza¬ cej do przedmiotu obrabianego aby umozliwic wy¬ konywanie dwóch lub wiecej dokladnie rozstawio¬ nych otworów z jednego zamocowania na stole obrabiarki przy wykorzystaniu jego krzyzowego przesuwu za pomoca srub mikrometrycznych.Istota wynalazku. Zgodnie z wynalazkiem urza¬ dzenie do doprowadzania cieczy pluczacej elektro¬ de obrabiajaca otwory przelotowe na drazarce ele- ktroiskrowej sklada sie z dwóch czesci o ksztalcie zblizonym do szklanek albo kubków, zestawionych ze soba tak, iz jedna ze szklanek przesuwa sie w otworze drugiej, przy czym sa one tak zestawione, ze dna obu tych szklanek skierowane sa na zew¬ natrz. Wewnatrz zlozonych szklanek znajduje sie sprezyna, rozpierajaca oba denka szklanek na zew¬ natrz. W jednym z den szklanek wykonany jest otwór przelotowy o srednicy dostatecznie wielkiej, aby mogla przez ten otwór przejsc elektroda dra¬ zaca. Na pobocznicy zewnetrznej szklanki zamoco¬ wana jest koncówka przewodu korzystnie elastycz¬ nego, doprowadzajacego do wnetrza szklanki ciecz pluczaca. Ciecz ta doplywa do kanalu pierscienio¬ wego wykonanego na zewnetrznej pobocznicy wewnetrznej szklanki a stad otworami przelotowy¬ mi do wnetrza szklanki wewnetrznej, skad otworem w dnie jednej ze szklanek wyplynac moze na zewnatrz. Na zewnetrznej pobocznicy wewnetrznej szklanki z obu stron kanalu pierscieniowego zalo¬ zone sa pierscienie uszczelniajace, korzystnie pier¬ scienie gumowe typu O, które zapobiegaja wy¬ ciekowi cieczy pluczacej z rowka pierscieniowego szczelina miedzy obu szklankami.Dzieki konstrukcji urzadzenia do doprowadzania cieczy pluczacej elektrode obrabiajaca wykonanej zgodnie z niniejszym wynalazkiem, urzadzenie to stalo sie niezalezne od stolu obrabiarki i moze byc na nim dowolnie przesuwane. Przy zastosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku przedmiot obrabiany mocuje sie jednorazowo na caly czas obróbki na stole obrabiarki z krzyzowym przesuwem, ustawia¬ jac przedmiot obrabiany, najczesciej plyte o rów¬ noleglych powierzchniach zewnetrznych, na odpo¬ wiednich podstawkach, miedzy którymi usuwa sie 5 miedzy powierzchnia stolu a powierzchnia obrabia¬ nej plyty urzadzenie wedlug wynalazku tak usta¬ wione, aby otwór w dnie jednej ze szklanek, skla¬ dajacych sie na urzadzenie skierowany byl ku obrabianemu przedmiotowi. Dzieki sprezynie roz- 10 pychajacej obie szklanki, górna powierzchnia urza¬ dzenia wedlug wynalazku przylega szczelnie do dolnej powierzchni obrabianej plyty. Po ustawie¬ niu pierwszego z obrabianych otworów naprzeciw elektrody obrabiajacej przesuwa sie urzadzenie we- 15 dlug wynalazku tak aby otwór w dnie jednej ze szklanek pokryl sie z obrabianym otworem co po¬ woduje wyplyw cieczy pluczacej z urzadzenia we¬ dlug, wynalazku poprzez ten obrabiany otwór i plu¬ kanie elektrody przez caly czas tej obróbki. 20 Po zakonczeniu obróbki otworu za pomoca nape¬ du krzyzowego stolu ustawia sie, zachowujac do¬ kladne rozstawienie osi, nastepny otwór obrabiany naprzeciw elektrody obrabiajacej i przesuwa sie urzadzenie wedlug wynalazku pod ten nastepny 25 otwór obrabiany, po czym cykl obróbki powtarza sie. Zastosowanie wynalazku pozwala na obrabia¬ nie wszystkich potrzebnych otworów z jednego za¬ mocowania przedmiotu obrabianego, co znacznie upraszcza obróbke, skraca jej czas i co najwazniej- 30 sze, pozwala na znaczne zwiekszenie jej doklad¬ nosci wzajemnego rozstawienia obrabianych otwo¬ rów.Wynalazek objasniony jest blizej w przykladzie wykonania, przedstawionym na zalaczonym rysun- 25 ku, na którym przedstawiony jest przekrój piono¬ wy urzadzenia wedlug wynalazku.Przyklad wykonania wynalazku. Urzadzenie do doprowadzania cieczy pluczacej elektrode obrabia¬ jaca otwory przelotowe na drazarce elektroiskrowej 40 wedlug wynalazku sklada sie z dwóch czesci o ksztalcie zblizonym do szklanek lub kubków a mianowicie szklanki dolnej 2 i szklanki górnej 1 tak zestawionych, ze szklanka górna 2 nakrywa szklanke dolna 1, która wchodzi w otwór szklanki 4g górnej 2. Wewnatrz czesci 1 i 2 znajduje sie spre¬ zyna rozpierajaca 5, odsuwajaca od siebie dno 6 szklanki górnej 2 i dno 8 szklanki dolnej 1. Dla zapewnienia mozliwie duzego wybiegu elektrody obrabiajacej 11 do wnetrza szklanek 1 i 2 celowym M jest aby dno 8 szklanki dolnej 1 mialo mozliwie mala grubosc. Do pobocznicy szklanki górnej 2 za¬ mocowana jest koncówka 3 nie pokazanego na ry¬ sunku elastycznego przewodu doprowadzajacego ciecz pluczaca pod cisnieniem do wnetrza szklanki górnej 2. Na zewnetrznej pobocznicy szklanki dol¬ nej 1 wykonany jest pierscieniowy kanal 9, pola¬ czony przelotowymi otworami 10 z wnetrzem szklanki dolnej 1 z obu stron kanalu pierscieniowe¬ go 9 zamocowane sa pierscienie uszczelniajace 4, korzystnie pierscienie typu O. W dnie 6 górnej szklanki 2 wykonany jest otwór przelotowy 7.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. Po zamocowaniu na pokazanym liniami osiowymi stole obrabiarki 12 obrabianej plyty 13 u opartej na podstawkach 14, ustawia sie obrabiany122 233 otwór 15 na wprost elektrody obrabiajacej 11 i miedzy powierzchnia stolu 12 a dolna powierz¬ chnia obrabianej plyty 13 wprowadza sie urzadze¬ nie wedlug wynalazku, sciskajac przy tym sprezy¬ ne rozpierajaca 5. Nastepnie ustawia sie urzadzenie tak, aby otwór 7 w dnie 6 górnej szklanki 2 urza¬ dzenia znalazl sie pod obrabianym otworem 15, ^wlacza doplyw cieczy pluczacej i rozpoczyna obróbke otworu 15 elektroda obrabiajaca 11. Ciecz pluczaca doplywa koncówka 3 do pierscieniowego kanalu 9, skad otworami 10 dostaje sie do wnetrza urzadzenia a stad otworem 7 w dnie 6 górnej szklanki 2 przedostaje sie do obrabianego otworu 15 i uchodzi szczelinami miedzy tym otworem 15 a elektroda obrabiajaca 11 unoszac ze soba cza¬ steczki metalu, oddzielone podczas obróbki. Odpo¬ wiednie cisnienie i intensywnosc przeplywu cieczy pluczacej zapewnione sa przez zlikwidowanie nie¬ szczelnosci miedzy szklankami górna 2 i dolna 1 za pomoca pierscieni uszczelniajacych 4 a nieszczel¬ nosci miedzy dolna powierzchnia obrabianej ply¬ ty 13 a górna powierzchnia dna 6 górnej szklan¬ ki 2 przez ich wzajemny docisk za pomoca spre¬ zyny rozpierajacej 5.Po obrobieniu otworu 15 przesuwa sie obrabiana plyte 13 za pomoca mechanizmu krzyzowego nape¬ du stolu 12 tak, aby nastepny otwór obrabiany znalazl sie na wprost elektrody obrabiajacej 11, 10 przy czym w tym czasie zamocowanie obrabianej plyty 13 na stole 12 pozostaje niezmienione. Na¬ stepnie przesuwa sie urzadzenie wedlug wynalazku tak, aby jego otwór 7 w dnie 6 górnej szklanki 2 znalazl sie pod nowym obrabianym otworem, po czym caly cykl obróbki powtarza sie od nowa. PL