Przedmiotem wynalazku jest sposób srebrzenia wyrobów miedzianych i mosieznych lub innych metali pokrytych powloka miedziana przy zasto¬ sowaniu metody zanurzeniowej.Znany jest sposób srebrzenia wyrobów miedzia¬ nych i mosieznych bezpradowa metoda zanurzenio¬ wa oparta na reakcji wymiany, polegajacy na za¬ nurzeniu wyrobów po uprzednim przygotowaniu powierzchni w wodnej kapieli zawierajacej cyjan¬ ki srebrowy d sodowy, lub potasowy w nadmiarze.Wada tej metody jest toksycznosc stosowanych kapieli i koniecznosc unieszkodliwiania scieków.(W. I. Lajner, N. T. Kudriacew „Osnowy galwa- nostegii" t. II, 1946; Rogendorf W. „Praktische Gal¬ wanotechnik" E. Leutze Verlag Saulgau, Witten¬ berg 1963).Znane sa równiez metody srebrzenia oparte na redukcji chemicznej roztworów alkalicznych soli srebra, np. Ag(NH3)^N03 przy pomocy cukrów re¬ dukujacych jak glukoza, fruktoza inwertowanej sacharozy, (Z. Kowalski, S. Bagdach „Metalizowa¬ nie tworzyw sztucznych i innych nieprzewodni- ków", W-wa 1965), przy pomocy formaldehydu (Hepburn J. R. J. „The Metallzation of Plastics Claver-Hume Press Ltd London 1947) lub roztwo¬ rów siarczanu hydrazyny i glioksalu (Wein S., „Silver Films" UiS Departament of Commerce Office of Technical Service, PB 111236.). Powloki uzyskane tym sposobem sa zle lutowane.Sposoby te nadaja sie do sporzadzania luster oraz 10 15 20 25 powlekania tworzyw sztucznych srebrem. Otrzy¬ mane tymi sposobami powloki srebrowe sa bardzo wrazliwe na czynniki mechaniczne, uszkadzaja sie przy lutowaniu i musza byc pogrubiane przy po¬ mocy metod pradowych srebrzenia. Wspomniane metody sa klopotliwe, gdyz uzywa sie kilku roz¬ tworów i bardzo nieekonomiczne, bo tylko okolo 10% srebra zuzywa sie na pokrycie przedmiotów, a 90% pozostaje w roztworze w postaci zawiesiny, lub wypada w postaci iszlamu, które trzeba rege¬ nerowac.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu sreb¬ rzenia wyrobów miedzianych i mosieznych oraz innych stopów miedzi bezpradowa metoda zanu¬ rzeniowa przy uzyciu jako skladników kapieli zwiazków chemicznych nieszkodliwych dla zdrowia ludzkiego i otaczajacego srodowiska, a dajacego w efekcie zwarte powloki dobrze przylegajace do podloiza i latwo lutowalne.Istota wynalazku polega na zastosowaniu jako kapieli rozpuszczalnych w wodzie kompleksowych soli chlorku srebra z tiomocznikiem i przy czym ilosc AgCl rozpuszczonego w wodnym roztworze tiomocznika wynosi 1 g/litr do stanu nasycenia, a tiomocznika 10 g/litr do stanu nasycenia roztwo¬ ru. Tiomocznik w kapieli spelnia role czynnika komipleksotwórczego, 'podobnie jak cyjanek w ka¬ pieli cyjankowej oraz rozpuszczalnika chlorku srebra nierozpuszczalnego w wodzie.Nadmiar rozpuszczonego w wodzie CS(iNH2)2 121 996121 99(5 zmniejsza stopien dysocjacji kompleksowego zwiaz¬ ku srebrowego (AgCaCiNH^Cl) i obniza potencjal srebra wydzielanego z takiego roztworu, co sprzy¬ ja tworzeniu sie zwartej i drobnokrystalicznej powloki srebra na powierzchni przedmiotów mie- 5 dzianych lab mosieznych, droga wymiany metalu podloza na metal pokrycia.Otrzymane w ten sposób powloki srebrowe sa zwarte, blyszczace i doskonale przylegajace do podloza oraz latwo lutowalne. Korzystnie jest sto- 10 sowac dodatki substancji dajacych efekt wyblysz¬ czania srebrowej powloki w ilosci od 0,5 g — 2 g na litr roztworu. Jalto substancje wyblyszczajace stosuje sie kwais mrówkowy, mrówczany w ilosci 1^2 g na litr roztworu, chlorek amonowy w ilosci od 0,5-^1,0 g/l roztworu lub mieszanine 1—2 g kwasu mrówkowego z 0,5—1 g chlorku amonowe¬ go albo 1—2 g mrówczanu z 0,15—1 g chlorku amo¬ nowego na 1 litr roztworu. Czas zanurzania wyro¬ bów w kapieli w temperaturze pokojowej wynosi 10—tl!5 minut. Przed srebrzeniem konieczne jest przygotowanie powierzchni przedmiotów w znany 15 Przyklad I. 100 g wyrobów stosowanych w elektronice (obejmy, koncówki mosiezne) umieszcza sie w perforowanym pojemniku teflo- nowyrai i odtluszcza przez kilkakrotne zanurzenie pojemnika w alkoholu etylowym, po ocieknieciu alkoholu i wysuszeniu przedmiotów strumieniem goracego powietrza przenosi sie pojemnik wraz z przedmiotami odtluszczonymi do mieszaniny chromowej (skladajacej sie z 1:1 = H2O : H2S04 nasyconego bezwodnikiem kwasu chromowego (Cr03), lufo dwuchromianem potasowym). Czas za¬ nurzenia w mieszaninie chromowej wynosi kilka¬ nascie sekund, wystarczajacy zwykle do wytwa¬ rzania przedmiotów mosieznych na blyszczaco. Na¬ stepnie przemywa sie wyroby woda destylowana w pluczce Nr 1, potem w pluczce z woda bieza¬ ca wodociagowa Nr 2, a w koncu w pluczce z wo¬ da destylowana Nr 3 (kapiel do srelbrzehia wrazli¬ wa jest na zanieczyszczenia), w koncu przedmioty o tak przygotowanej powierzchni (odtluszczone, wytrawione na blyszczaco i wykwaszone (pierwsza pluczka ¦z H/D destylowana spelnia role wykwa- szania rozcienczonym kwasem siarkowym) przenosi sie do pojemnika polietylowanego. napelnionego kapiela o skladzie: tiomocznik — 56,0 g/l chlorek srefbrowy — Sfi g/l 5Q mrówczan sodowy — 1 g/l chlorek amonowy — 2 g/l woda destylowana — 934 ig/i Czas zanurzenia 10 minut.Po ocieknieciu perforowanego pojemnika teflono- 55 wego z resztek kapieli do srebrzenia (który wyj¬ muje sie z kajpieli po 10 minutach), przemywa sie przedmioty wraz z pojemnikiem w wodzie desty¬ lowanej, a nastepnie goracej Hjp i wysypuje sie pokryte srebrem przedmioty na bibule filtracyjnej w i suszy je strumieniem goracego powietrza. Tak otrzymane pokrycie srebrowe jest szczelne, blysz¬ czace* przylegajace doskonale do podloza i latwo lutowalne.Przyklad II. Przy srebrzeniu przedmiotów ^ miedzianych postepuje sie podobnie jak w przy¬ kladzie I, z tym ze zamiast wyblyszczania przed¬ miotów w mieszaninie chromowej, wytrawianej na blyszczaco w mieszaninie stezonego H2SO4 i HN03 w stosunku jak 1 :0,7. Wszystkie inne operacje sa analogiczne. Nalezy szczególna uwage zwrócic na dokladne plukanie przedmiotów po ob¬ róbce wstepnej.Pjzyklad III. Obróbka wstepna — polero¬ wanie bebnowe. 1000 g drobnych detali jak obej¬ my koncówki do wyprowadzen (stosowanych w elektronice i automatyce) z blachy miedzianej poddaje sie obróbce mechanicznej w bebnie drew¬ nianym z trocinami z suchego niezywicznego drewna, wypelnia sie do 1/3 objetosci bebna. Ilosc obrotów bebna 20-^50 obrotów/min. Czas polero¬ wania 8 godzin.Wypolerowane przedmioty oddzielone od trocin przenosi sie do perforowanego pojemnika z poli¬ etylenu i odtluszcza w mleku wapiennym przez zanurzenie kilkakrotne przedmiotów wraz z po¬ jemnikiem w Ca(OH)2. Po dokladnym przemyciu przedmiotów woda przez zanurzenie pojemnika perforowanego w zbiorniku z woda biezaca, wy- kwasza sie je równiez przez "zanurzenie w 15% kwasie siarkowym przez kilkanascie sekund. Na¬ stepnie przemywa woda biezaca, a w koncu wo¬ da destylowana i natychmiast zanurza sie przed¬ mioty wraz z pojemnikiem perforowanym do ka¬ pieli o skladzie: tiomocznik — 50,0 g/l chlorek srebrowy — 7,0 g/l mrówczan sodowy — 1,0 g/l chlorek amonowy — 1,0 g/l woda destylowana —934,0 g/l Czas zanurzenia 10 minut.Pokryte przedmioty przemywa sie zimna woda a nastepnie wrzaca. Posrebrzone detale suszy sie goracym powietrzem. Uzyskuje sie srebrzysto-bia- le pokrycie dobrze przylegajace do podloza przed¬ miotów i latwo sie lutujace. Zuzyta kapiel dosyca sie czystym AgCl.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób srebrzenia wyrobów miedzianych i mosieznych lub innych metali pokrytych powlo¬ ka miedziana metoda zanurzeniowa, znamienny tym, ze wyroby po uprzednim przygotowaniu powierzchni w znany sposób zanurza sie do ka¬ pieli zawierajacej chlorek srebrowy i tiomocznik, przy czym ilosc chlorku srebrowego wynosi od 1 g na litr wodnego roztworu, do stanu nasycenia a ilosc tiomocznika wynosi od 10 g na litr wod¬ nego roztworu do stanu nasycenia. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do kapieli wprowadza sie dodatki wyblyszczajace w ilosci 0,5—2 g na litr roztworu. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako dodatek wyblyszczajacy stosuje sie kwas mrówkowy w ilosci 1—2 g na 1 litr roztworu. 4. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako dodatek wyblyszczajacy stosuje sie mrówcza¬ ny w ilosci 1—2 g na 1 litr roztworu. 5. Stposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze121 996 5 6 jako dodatek wyblyszczajacy stosuje sie chlorek amonowy w ilosci od 0,5^1 g/l roztworu. 6. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako dodatek wyblyszczajacy stosuje sie mieszani¬ ne 1—2 g kwasu mrówkowego z 0,5—1 g chlorku amonowego na 1 litr roztworu. 7. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako dodatek wyblyszczajacy stosuje sie mieszani¬ ne 1—2 g mrówczanu z 0,5—1 g chlorku amono¬ wego na 1 1 roztworu. 5 PL