Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie odcia¬ zajace do zrównowazania ciezaru przemieszczaja¬ cego sie w kierunku pionowym, zwlaszcza w obra¬ biarkach i urzadzeniach kontrolno pomiarowych.W urzadzeniach pomiarowych i obrabiarkach dla zapewnienia zwiekszonych dokladnosci wykony¬ wanych operacji stosuje sie rozwiazania równo¬ wazace ciezary elementów tych maszyn przemiesz¬ czajacych sie w ukladzie pionowym.Znane jest urzadzenie do zrównowazania cieza¬ rów polegajace na zawieszeniu ciezaru równowa¬ zonego i ciezarka równowazacego na jednym kraz¬ ku po przeciwnych stronach. Takie rozwiazanie wymaga stosowania odpowiednio rozbudowanych prowadnic i przestrzeni dla. zawieszonego ciezaru równowazacego. Innym znanym i stosowanym roz¬ wiazaniem dla zrównowozania ciezarów jest sto¬ sowanie sprezyny o regulowanej sile naciagu. Roz¬ wiazanie to umozliwia regulowanie sily naciagu lecz jego dzialanie jest nieliniowe i zalezy od stopnia naciagu sprezyny. Nieliniowosc dzialania powoduje w przypadkach malych oporów ruchu ciezaru równowazonego niestabilnosc polozenia tego ciezaru, a w zwiazku z tym samoczynne je¬ go przemieszczanie sie.W rozwiazaniu wedlug wynalazku na wspólna os nalozono krazek duzy polaczony ciegnem z od¬ ciazanym ciezarem, krazek maly polaczony Ci$g* nem z silownikiem odciazajacym, oraz kolo ha¬ mulcowe którego hamulec jest sterowany silow- 10 15 nikiem poprzez dzwignie. Silownik odciazajacy i silownik sa zasilane ze wspólnego zródla cisnie¬ nia.Zastosowanie rozwiazania wedlug wynalazku umozliwia zrównowazenie ciezaru z mozliwoscia regulowania sily odciazajacej i przy stalym na¬ ciagu niezaleznie od polozenia ciezaru. Liniowosc sily odciazajacej zapewnia stabilnosc polozenia na¬ wet przy bardzo malych oporach ruchu.Przedmiot rozwiazania wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na za¬ laczonym rysunku na którym uwidoczniono bu¬ dowe urzadzenia w ukladzie schematycznym.Równowazony ciezar 1 jest polaczony ciegnem 2 z duzym krazkiem 3 przewleczonym przez kra¬ zek liniowy 4. Duzy krazek 3 jest nalozony na os 5 na której jest osadzone kolo hamulcowe 6 i krazek maly 7. Duzy krazek 3, kolo hamulcowe 6 i krazek maly 7 sa wzgledem siebie nierucho¬ me. Krazek maly 7 jest polaczony ciegnem 8 z silownikiem odciazajacym 9.Kolo hamulcowe 6 ma tasme 10 sterowana si¬ lownikiem 11 poprzez dzwignie 12 zaopatrzona w sprezyne 13. Silownik odciazajacy 9 i silownik 11 sa zasilane z jednego zródla cisnienia 14 poprzez zbiornik wyrównawczy 15 i przewody 16. Silow¬ nik odciazajacy 9 ma tlok 17 staly w którym jest otwór 18 doprowadzajacy sprezone medium gazo¬ we do cisnieniowej komory 19. Tloczysko silow¬ nika 11 wspólpracuje z dzwignia 12 poprzez po- 121965121 965 pychacz 2C. Ciegno 8 silownika odciazajacego 11 jest nawiniete na krazek maly 7 przeciwnie w stosunku do ciegna 2 laczacego równowazony cie¬ zar 1 z duzym krazkiem 3.Rozwiazanie wedlug wynalazku dziala nastepu¬ jaco: zastosowanie zróznicowanych wymiarów krazka duzego 2 i krazka malego 3 umozliwia odciazanie ciezaru 1 na calej drodze ruchu przy znacznie zmniejszonym przemieszczaniu sie silow¬ nika odciazajacego 11. Zasilanie silownika odcia¬ zajacego 9 i silownika 11 ze wspólnego zródla cisnienia 14 umozliwia natychmiastowe zabloko¬ wanie ruchu ciezaru 1 w przypadku zaniku cis¬ nienia. Wprowadzenie zbiornika wyrównawczego 15 niweluje zwrot cisnienia w instalacji w przy¬ padku ruchu silownika odciazajacego 9 w wyni¬ ku którego nastepuje zmniejszanie pojemnosci cis¬ nieniowej komory 19.Plynna regulacje sily odciazajacej silownika od¬ ciazajacego 9 uzyskuje sie w wyniku zmiany cis¬ nienia medium gazowego zródla cisnienia 14.Rozwiazanie wedlug wynalazku moze byc sto¬ sowane w urzadzeniach w których zachodzi ko- 15 niecznosc niwelowania ciezaru wlasnego przemiesz¬ czajacego sie elementu w ruchu pionowym, oraz oporów tarcia w ruchu poziomym.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie odciazajace do zrównowazania cie¬ zaru przemieszczajacego sie w kierunku piono¬ wym, zlozone z ciegien, krazków, hamulca i si¬ lowników, znamienne tym, ze na wspólnej osi (5) ma krazek duzy (3) polaczony ciegnem (2) z od¬ ciazanym ciezarem (1), krazek maly (7) polaczo¬ ny ciegnem (8) i silownikiem odciazajacym (9), oraz kolo hamulcowe (6) którego hamulec (10) jest sterowany silownikiem (11) poprzez dzwignie (12), przy czym silownik odciazajacy (9) i silownik (11) sa zasilane ze wspólnego zródla cisnienia (14). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze dzwignia (12) hamulca (6) ma sprezyne (13). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze krazek duzy (3), krazek maly (7) i kolo ha¬ mulcowe (6) osadzone na wspólnej osi (5) i sa wzgledem siebie nieruchome.PZGraf. Koszalin A-2271 90 A-4 Cena 100 zl PL