Przedmiotem wynalazku jest spos6b przepro¬ wadzania prób statycznych ukladu hamulcowego maszyn wyciagowych z silnikami asynchroniczny¬ mi. Wynalazek znajdzie zastosowanie szczególnie w górnictwie wegla kamiennego, gdzie przepisy bezpieczenstwa ruchu urzadzen wyciagowych wy¬ magaja zeby kazdy z hamulców maszyny wycia¬ gowej zapewnial niezaleznie od siebie moment ha¬ mujacy na wale organu pednego z trzykrotnym wspólczynnikiem bezpieczenstwa w stosunku do maksymalnej nadwagi statycznej wystepujacej przy ciagnieniu urobku i jezdzie ludzi.Odpowiednia wartosc wspólczynnika bezpieczen¬ stwa hamulca zapewnia okreslona na drodze obli¬ czen konstrukcyjnych maszyny wyciagowej war¬ tosc cisnienia w cylindrze hamulca. Z uwagi jed¬ nak na zmniejszanie sie w trakcie eksploatacji maszyny wyciagowej sprawnosci hamulców spo¬ wodowane zuzyciem wykladzin hamulcowych i przegubów dzwigni istnieje koniecznosc okreso¬ wego sprawdzania jego wartosci.Pomiaru wspólczynnika bezpieczenstwa doko¬ nywano dotychczas poprzez wysterowanie zaha¬ mowanej maszyny wyciagowej w kierunku opu¬ szczania nadwagi i stopniowe obnizanie cisnienia w cylindrze hamulca az do momentu ruszenia maszyny. Jako wartosc spólczynnika bezpieczen¬ stwa przyjmowano stosunek nominalnej wartosci lsnienia do tej waontosci, pnzy której nastapil roz¬ ruch maszyny. 10 15 30 Wynik pomiaru byl obarczony duzym bledem z uwagi na nieliniowosc stosowanej do obliczen zaleznosci spowodowana wystepowaniem stalej i nieokreslonej na danym etapie zuzycia hamulców wartosci cisnienia, potrzebnej na pokonanie opo¬ rów tarcia w ukladzie hamulcowym.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu po¬ miaru wspólczynnika bezpieczenstwa hamulców, który bylby dokladny i równoczesnie miarodajny na dowolnym etapie eksploatacji maszyny wycia¬ gowej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze zahamowana jednym hamulcem maszyne wyciago¬ wa doprowadza sie do rozruchu przeciazajac sil¬ niki napedowe. W momencie rozruchu mierzy sie natezenie pradów wirnikowych tych silników rów¬ noczesne je sumujac. Wykorzystujac fakt, ze w pierwszej chwili rozruchu przy wlaczonych w ob¬ wód wirnika rezystorach rozruchowych wspólczyn¬ nik mocy jest z duzym przyblizeniem równy jed¬ nosci, oblicza sie nastepnie wspólczynnik bezpie¬ czenstwa hamulca jako krotnosc momentu rozru¬ chowego zahamowanej maszyny w stosunku do jej momentu znamionowego.Obliczenie przeprowadza sie stosujac znane zale¬ znosci wartosci momentu rozruchowego od war¬ tosci natezenia pradu wirnika silnika asynchro¬ nicznego.Podstawowa zaleta sposobu wedlug wynalazku jest dokladnosc pomiaru i zwiazana z tym mozli- 121653121 653 3 wosc zapewnienia dla instalacji wyciagowych wy¬ maganej przepisami wartosci wspólczynnika bez¬ pieczenstwa niezaleznie od okresu eksploatacji.Konkretne wyliczenie aktualnej wartosci wspól¬ czynnika bezpieczenstwa pozwala na ocene stanu urzadzen hamulcowych i odpowiednio wczesne podjecie prac remontowych.Wynalazek jest blizej objasniony przykladowo na podstawie przedstawionego na rysunku sche¬ matu ideowego ukladu pomiarowego dla dwóch silników napedowych.Uklad pomiarowy zawiera dwa przekladniki pradowe 1 i 2, polaczone równolegle i sprezone z uzwojeniami fazowymi wirników 3 i 4 asynchro¬ nicznych silników napedowych. Suma pradów uzwojen wtórnych przekladników 1 i 2 jest po¬ dawana poprzez amperomierz 5 i prostownik 6 na jedno z dwu wejsc dwusciezkowego rejestra¬ tora 7. Na drugie wejscie rejestratora 7 jest po¬ dawany sygnal z ukladu zlozonego ze zródla 8 pradu stalego i zwiernego zestyku 9 sprezonego mechanicznie z bebnem napedowym 10 i zamy¬ kajacego sie automatycznie z chwila ruszenia ma¬ szyny wyciagowej.Stosujac opisany uklad polaczen przyrzadów po¬ miarowych uruchamia sie mszyne wyciagowa ob¬ ciazona odwazona poprzednio nadwaga nominalna w kierunku podnoszenia nadwagi z mala predko - scia ustalona i odczytuje sie na amperomierzu 5 lub rejestratorze 7 wartosc sumy pradów Jn obu wirników 3 i 4 na pierwszych stopniach rozrucho¬ wych.Nastepnie zatrzymuje sie maszyne wyciagowa i wysterowuje ponownie w kierunku opuszczania nadwagi przy wylaczonym hamulcu kontrolowa¬ nym, w którego cylindrze ustalono regulatorem mi¬ nimalne cisnienie okreslone w akcie koncesyjnym maszyny. Na tasmie rejestratora 7 odczytuje sie wartosc sumy pradów Ir wirników odpowiadaja¬ ca pierwszej chwila uruchomienia maszyny. War¬ tosc ta jest oznaczona skokiem jednostkowym wy¬ kreslonym na drugiej sciezce rejestratora 7. War¬ tosc wspólczynnika bezpieczenstwa n hamulca ob¬ licza sie stosujac wzór: Mr + Mn Mn Ir + In In w którym Mr oznacza moment rozruchowy zaha¬ mowanej maszyny odpowiadajacy pradowi Ir, Mn moment przy podnoszeniu nominalnej nadwagi od¬ powiadajacy pradowi In. Wzór wyprowadzono 15 20 30 35 stosujac znana zaleznosc momentu M od pradu wirnika I dla maszyn asynchronicznych: M=cX 0 Xcos w którym c oznacza wartosc stala, 0 wartosc strumienia, magnetycznego cose? wspólczynnik mo¬ cy na pierwszych stopniach rozruchowych jest w przyblizeniu równy jednosci. Suma Mr + Mn przy stosowaniu nadwagi jest równa momentowi rozruchowemu w przypadku rozruchu maszyny zrównowazonej.Przy wykonaniu kolejnych, odleglych w czasie prób nie jest konieczne stosowanie nominalnej nadwagi, korzystne jest jednak stosowanie nad¬ wagi zblizonej do nominalnej.Wartosc wspólczynnika bezpieczenstwa n okre¬ sla sie wówczas wedlug wzoru: Ir + Iobc In w którym Ir oznacza sume pradów wirnikowych zmierzona w pierwszej chwili ruchu zahamowa¬ nej maszyny w kierunku opuszczania nadwagi ak- 25 tualnej w czasie próby, Iobc — sume pradów wir¬ ników zmierzona na pierwszych stopniach rozru¬ chowych przy podnoszeniu z predkowscia ustalona nadwagi aktualnej w czasie próby, In — sume pradów wirników zmierzona w czasie pierwszej próby przy podnoszeniu nominalnej nadwagi. Me¬ toda wedlug wynalazku moze znalezc takze za¬ stosowanie przy ocenie skutecznosci hamowania w innych, nie tylko wyciagowych instalacjach nape¬ dowych, w których stosuje sie jako naped silniki asynchroniczne.Zastrzezenie patentowe 40 Sposób przeprowadzania prób statycznych ukla¬ du hamulcowego maszyn wyciagowych z silnika¬ mi asynchronicznymi, znamienny tym, ze zahamo¬ wana maszyne wyciagowa doprowadza sie do roz¬ ruchu przeciazajac silniki napedowe i mierzy sie 45 natezenia pradów wirnikowych tych silników w momencie roz-ruchu równoczesnie je /sumujac a nastepnie stosujac znane zaleznosci oblicza sie z tej wartosci wspólczynnik bezpieczenstwa hamul¬ ca jako krotnosc momentu rozruchowego zahamo- 50 wanej maszyny w stosunku do jej momentu zna¬ mionowego.121 653 PL