Przedmiotem wynalazku jest generator impulsowy oscylatora mechanicznego, znajdujacy zastosowanie , zwlaszcza do demonstrowania niegasnacych drgan harmonicznych w dydaktyce.Przykladem generatora impulsowego, wspólpracujacego z oscylatorem jest uklad elektroakustyczny, w którym drgania membrany, jako elementu drgajacego, sa wymuszane przez impulsowo dzialajacy czlon elektromagnetyczny lub elektrodynamiczny. Czlon ten zawiera uzwojenia wspólpracujace ze soba lub z rdzeniem ferromagnetycznym i polaczone z ukladem zasilajacym, wytwarzajacym odpowiednio uformo¬ wane impulsy elektryczne.W znanym rozwiazaniu czestosc i charakter drgan elementu drgajacego oscylatora zaleza od czestosci i efearaktero impulsów czlonu zasilajacego.Wynalazek dotyczy generatoraimpulsowego oscylatora mechanicznego, zawierajacego elektromagnes z rdzeniem ruchomym, sprzezonym z elementem drgajacym oscylatora. Uzwojenie elektromagnesu jest pola¬ czone z czlonem zasilajacym. Istota wynalazku polega na tym, ze drgajacyelement oscylatoramechanicznego jest mechanicznie sprzezony z magnesem, sterujacym praca co najmniej jednego zestyku wlaczonego w obwód czlonu zasilajacego uzwojenie elektromagnesu.W generatorze wedlug wynalazku ruch rdzenia elektromagnesu jest synchronizowany ruchem elementu drgajacego oscylatora mechanicznego, co pozwala na uzyskanie niegasnacego, stabilnego ruchu tego ele¬ mentu o stalej amplitudzie i stalej czestosci, równej czestosci drgan wlasnych, niezaleznie od ksztaltu impulsów wymuszajacych.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat ideowy generatora impulsowego, wspólpracujacego z oscylatorem mechanicznym i zawieraja¬ cego dwa kontaktrony w czlonie zasilajacym, a fig. 2 — schemat ideowy generatora, zawierajacego jeden kontaktron w czlonie zasilajacym.: Przyklad I. Generator impulsowy zawiera elektromagnes 1, wyposazony w rdzen ruchomy, wspól¬ pracujacy z rdzeniem nieruchomym. Rdzen ruchomy elektromagnesu Ijest wyposazony w srube 2 sluzaca do regulacjf skoku rdzenia. Uzwojenie elektromagnesu ljest polaczone z zasilajacym czlonem 3, zawierajacym dwa kontaktrony Ki, K* wlaczone w obwód bazy tranzystora. W zasilajacym czlonie 3 wykorzystuje siff obwód RCY o odpowiednio dobranej stalej czasowej, do podtrzymania pradu zasilania uzwojenia elektro¬ magnesu 1, które jest wlaczone w obwód kolektora tranzystora. Kontaktrony Ki, K2»a usytuowane w polu stalego magnesu 4, zamocowanego na plytce S, wyposazonej w prostopadly do niej pret 6, który jest przymocowany do drgajacego elementu 7 oscylatora mechanicznego. Drgajacy element 7jest osadzony na nolnej mrze S, w której sa wykonane otwory do doprowadzenia powietrza. Na rurze Sjest osadzona sprezyna % która z jednej stronyjest przymocowana do drgajacego elementu 7, a z drugiej strony do tulei 10. Tuleja 102 121 293 jest polaczona z ruchomym rdzeniem elektromagnesu 1. Nosna rura 8 oscylatora mechanicznego jest przymocowana za posrednictwem wspornika 11 do podstawy 12.Ruchomy rdzen elektromagnesu 1, poprzez tuleje 10 umieszczona na poduszce powietrznej i sprezyne 9, wymusza ruch oscylacyjny drgajacego elementu 7. Wraz ze zmiana polozenia drgajacego elementu 7, zmienia sie polozenie magnesu 4, który steruje praca kontaktronówKu K2. W czasie ruchu magnesu 4 wjedna strone, zwierane sa kolejno kontaktrony Ki, K2. Po ich zwarciu, w zasilajacym czlonie 3 i w uzwojeniu elektromag¬ nesu 1 plynie prad, wywolujacy skok ruchomego rdzenia, oddzialujacego poprzez tuleje 10 i sprezyne 9 dodatkowa sila impulsowa na drgajacy element 7, przy czym czas dzialania i faza tej sily zaleza od dlugosci magnesu 4, wzajemnej odleglosci kontaktronów Ki i K2 i od ich polozenia wzgledem srodka drgan elementu drgajacego 7. W czasie ruchu magnesu 4 w druga strone, najpierw nastepuje rozwarcie kontaktronu K2, powodujace spadek wartosci pradu elektromagnesu 1 uzalezniony od stalej RC zasilajacego czlonu 3, a nastepnie rozwierany jest kontaktron Ki. Przerywa to doplyw pradu do elektromagnesu 1, którego ruchomy rdzen pod wplywem sprezyny powraca dopierwotnego polozenia. W czasieponownego zwarcia kontaktronu Ki, przy powrocie elementu drgajacego 7, wlaczony zostaje ponownie prad uzwojenia elektromagnesu 1, ma on jednak wartosc za mala do wywolania ruchu ruchomego rdzenia elektromagnesu 1 z polozenia spoczyn¬ kowego. Uzyskuje sie przez to niezbedne przesuniecie fazowe w dzialaniu ruchomego rdzenialelektromag- nesu1. V Przykladu. Generator impulsowy oscylatora mechanicznego jesf zbudowany analogicznie jak opi¬ sano w przykladzie pierwszym, z ta róznica, ze zasilajacy czlon 3 zawiera jeden kontaktron Ku który jest sterowany polem stalego magnesu 4, usytuowanego pod katem ostrym do kierunku ruchu magnesu 4.Kontaktron Ki zwiera i rozwiera obwód uzwojenia elektromagnesu 1 przez co wywoluje skoki ruchomego rdzenia elektromagnesu 1 do skrajnych polozen. Do uzyskania przesuniecia fazowego w dzialaniu rucho¬ mego rdzenia wykorzystano tu histereze magnetyczna kontaktronu. Czas i faza dzialania impulsowej sily zaleza od dlugosci stalego magnesu 4, kata jego nachylenia wzgledem kierunku ruchu oraz polozenia kontaktronu wzgledem srodka drgan elementu drgajacego 7.Zastrzezenie patentowe Generator impulsowy oscylatora mechanicznego, zawierajacy elektromagnes z rdzeniem ruchomym, który jest sprzezony z elementem drgajacym oscylatora mechanicznego, a uzwojenie elektromagnesu jest polaczone z czlonem zasilajacym, zaamleMy tym, ze drgajacy element (7) oscylatora jest mechanicznie sprzezony z magnesem (4), który steruje praca co najmniej jednego zestyku (Ki), wlaczonego w obwód czlonu (3) zasilajacego uzwojenie elektromagnesu (1).121293 *l o 00 M121293 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL