Przedmiotem wynalazku jest uklad ultradzwiekowego miernika predkosci przeplywu plynów wykorzy¬ stujacy zjawisko Dopplera.Znany jest uklad ultradzwiekowego miernika predkosci przeplywu plynów zawierajacy generator synchronizujacy wzbudzajacy glowice ultradzwiekowa poprzez bramkowy wzmacniacz impulsów wielkiej czestotliwosci. Glowica ultradzwiekowa wysyla do plynacego plynu sygnal impulsowy, przy czym przepro¬ wadza sie korelacje wysylanego sygnalu impulsowego i odebranego echa, skad przez analize widma sygnalu otrzymanego w wyniku korelacji okresla sie predkosc przeplywu plynu (P. J. Bendkk, V. L. Newhouac: Uhraaonic randomsignal Ho w mcasurcment system. Journal Acoustical Society of America, 1974, vol. 56 no. 3, str. 800-865).Znany uklad miernika jest skomplikowany, przy czym fluktuacje widma wysylanego sygnalu impulso¬ wego sa zródlem dodatkowych bledów.Uklad ultradzwiekowego miernika predkosci przeplywu plynów wedlug wynalazku ma licznik impul¬ sów szeregowych, który jest licznikiem rewersyjnym, oraz licznik zliczajacy na przemian ilosc okresów impulsowego sygnalu nadanego i ilosc okresów sygnalu odebranego echa, przy czym wyjscie licznika jest polaczone korzystnie przez dekoder z wejsciem sterujacym licznika zegarowego oraz wejsciem bloku steruja¬ cego. Wejscie bloku sterujacego jest polaczone z wyjsciem bloku czasowo-sterujacego a jego wyjscie z wejsciem licznika. Wyjscie bloku czasowo-sterujacego jest polaczone z wejsciem sterujacym licznika zegaro¬ wego oraz bezposrednio z wejsciem sterujacym licznika. Wejscia zliczajace licznika sa polaczone z wyjsciem generatora synchronizujacego i wyjsciem wzmacniacza odbiorczego korzystnie przez bramke.Miernik wedlug wynalazku jest prosty i dokladny. Blok czasowo-sterujacy wykonuje jeden pomiar lub samoczynnie zadana liczbe pomiarów sumujac wyniki poszczególnych pomiarów w liczniku zegarowym.Uklad ma licznik impulsów zegarowych lt oraz licznik zliczajacy 7, którego wyjscie jest polaczone przez dekoder t z wejsciem sterujacym licznika zegarowego lt oraz z wejsciem bloku sterujacego i. Wejscie bloku sterujacego 6 jest polaczone z wyjsciem bloku czasowo-sterujacego 3 a jego wyjscie z wejsciem licznika 7.Wyjscie bloku czasowo-sterujacego 5 jest polaczone z wejsciem sterujacym licznika zegarowego lt oraz bezposrednio z wejsciem sterujacym licznika 7. Wejscia zliczajace licznika 7 sa polaczone z wyjsciem generatora synchronizujacego 1 i wyjsciem wzmacniacza odbiorczego 3. Ponadto wyjscie generatora syn¬ chronizujacego 1 jest polaczone z wejsciem bramkowanego wzmacniacza wielkiej czestotliwosci 2, którego wyjscie jest polaczone z glowica ultradzwiekowa 4, która jest jednoczesnie polaczona z wejsciem wzmacnia¬ cza odbiorczego 3. Generator impulsów zegarowych 9 jest polaczony z wejsciem zliczajacym licznika zegarowego !•, którego wyjscie jest polaczone z rejestrem pamieci U, którego wejscie sterujace jest pola¬ czone z blokiem czasowo-sterujacym S a wyjscie z ukladem oceny 12.121244 Zasada dzialania ukladu jest nastepujaca: Generator synchronizujacy 1 wytwarza sygnal nadawany i impulsy sterujace, synchroniczne z sygnalem nadawanym. Impulsy sterujace z generatora synchronizujacego 1 steruja bramka bramkowanego wzmacniacza nadawczego impulsów wielkiej czestotliwosci 2, który z kolei odpowiednio do otrzymywanych impulsów sterujacych albo wzmacnia sygnal nadawany, wytwarzany przez generator synchronizujacy 1 doprowadzajac go do glowicy ultradzwiekowej 4, albo odcina glowice ultradz¬ wiekowa 4 od sygnalu nadawanego. W czasie gdy sygnal nadawany jest doprowadzony do glowicy ultradz¬ wiekowej 4 wytwarza ona fale ultradzwiekowa, rozchodzaca sie w badanej cieczy. Natomiast w czasie gdy glowica ultradzwiekowa 4 jest odcieta od sygnalu nadawanego zostaje pobudzona fala ultradzwiekowa odbita od niejednorodnosci badanej cieczy, tak zwanym echem ultradzwiekowym, wytwarzajac sygnal, zwany dalej sygnalem odbiocranym. Sygnal odbierany zostaje wzmocniony i uformowany we wzmacniaczu odbiorczym 3 a nastepnie przekazany do licznika 7. Uklad czasowo-sterujacy 5, synchronizowany impulsami sterujacymi z generatora synchronizujacego 1, powoduje poprzez uklad sterujacy 4. Wlaczenie licznika 7, który zlicza liczbe okresów sygnalów nadawanego lub odbieranego. Jednoczesnie z otwarciem licznika 7 uklad czasowo-sterujacy S otwiera licznik zegarowy 19, który jest licznikiem rewersyjnym i który zlicza liczbe impulsów z generatora zegarowego 9 w jednym kierunku. Po osiagnieciu przez licznik 7 okreslonej zawar¬ tosci, dekoder t powoduje poprzez uklad sterujacy i zatrzymanie licznika 7 i jednoczesnie powoduje zatrzymanie licznika zegarowego 19. Uklad czasowo-sterujacy 5 powoduje nastepnie poprzez uklad sterujacy 9 wyzerowanie licznika 7, po czym licznik 7 zostaje wlaczony i zlicza liczbe okresów drugiego sygnalu.Jednoczesnie z otwarciem licznika 7 uklad czasowo-sterujacy 5 otwiera licznik zegarowy lt, który zlicza obecnie liczbe impulsów z generatora zegarowego 9 w kierunku przeciwnym niz uprzednio.Po osiagnieciu przez licznik 7 okreslonej, tej samej co uprzednio zawartosci, dekoder t poprzez uklad sterujacy 9 powoduje zatrzymanie licznika 7 i jednoczesnie zatrzymanie licznika zegarowego lt. Uklad czasowo-sterujacy S powtarza opisany powyzej pomiar zadana liczbe razy, nie kasujac stanu licznika zegarowego 19 po poszczególnych pomiarach a nastepnie zawartosc licznika zegarowego 19 przenosi do rejestru pamieci U. Zawartosc rejestru pamieci 11 jest zalezna od doppleiowskiej-róinicy czestotliwosci a wielokrotne powtarzanie pomiaru poprawia jego dokladnosc. Ponad to uklad czasowo-sterujacy 5 przed rozpoczeciem pomiarów zeruje licznik 7 i ustawia stan poczatkowy licznika zegarowego 19. Uklad oceny 12 pobiera zawartosc rejestru pamiecia 11 i ocenia na jej podstawie wartosc nadanej predkosci przeplywu z uwzglednieniem aktualnych parametrów pomiaru.Zastrzezenie patentowe Uklad ultradzwiekowego miernika predkosci przeplywu plynów, wykorzystujacy zjawisko Dopplera, zawierajacy generator synchronizujacy wzbudzajacy glowice ultradzwiekowa poprzez bramkowy wzmac¬ niacz impulsów wielkiej czestotliwosci oraz zawierajacy wzmacniacz odbiorczy, rejestr pamieci oraz blok oceny i generator zegarowy, mamkmy tym, ze ma licznik impulsów zegarowych (19), który jest licznikiem rewersyjnym oraz licznik (7) zliczajacy na przemian ilosc okresów impulsowego sygnalu nadanego i ilosc okresów sygnalu odebranego echa, przy czym wyjscie licznika (7) jest polaczone korzystnie przez dekoder (t) z wejsciem sterujacym licznika zegarowego (19) oraz wejsciem bloku sterujacego (9), którego wejscie jest polaczone z wyjsciem bloku czasowo-sterujacego (5) a jego wyjscie z wejsciem licznika (7), ponadto wyjscie bloku czasowo-sterujacego (5) jest polaczone z wejsciem sterujacym licznika zegarowego (19) oraz bezpos¬ rednio z wejsciem sterujacym licznika (7), a wejscia zliczajace licznika (7)sa polaczone z wyjsciem generatora synchronizujacego (1) i wyjsciem wzmacniacza odbiorczego (3) korzystnie przez bramke.121 266 r^T? \T~ \ i—»» ~^~l1 d{io »» n Hi 1 » /2l H~6~ »¦ 7 ^~— 1 1 1 / 1 r i 1 fc r^T PL