Przedmiotem wynalazku jest wibrator bezwladnosciowy jednokierunkowego dzialania.Prowadzenie badan zmeczeniowych odpowiedzialnych elementów maszyn, fragmentów konstrukcji stalowych, budowlanych konstrukcji nosnych pojazdów wszelkich rodzajów oraz wszelkich urzadzen nara¬ zonych podczas eksploatacji na dzialanie obciazen zmiennych wymaga stosowania urzadzen sluzacych do wymuszenia obciazen cyklicznie zmiennych. W wielu przypadkach tych badan, a zwlaszcza w badaniach terenowych duze uslugi oddaja wibratory bezwladnosciowe, które zamocowane na konstrukcji badanej i wprawione w ruch wzbudzaja w niej drgania. W przypadku, gdy badana konstrukcja obciazona ma byc sila cyklicznie zmienna o stalym kierunku dzialania, stosowane sa zwykle wibratory bezwladnosciowe jednokie¬ runkowego dzialania okreslane tez jako przeciwbiezne. W wibratorach takich dwie jednakowe ntewywazone masy „m" wiruja wokól osi wzajemnie równoleglych w przeciwnych sobie kierunkach z jednakowymi co do wartosci bezwglednej predkosciami katowymi m przyjmujac w kazdej chwili polozenia symetryczne wzgle¬ dem plaszczyzny symetrii tych osi. Calkowita sila wymuszajaca drgania takiego wibratora wyrazona jest wzorem: P=2m r to 3sina* Konstrukcja takiego wibratora jest ogólnie znana dla przypadku, dla którego wielkosc niewywazenia Nm" i promien „ru jego obrotu wzgledem odpowiedniej osi sa konstrukcyjnie okreslone jako stale. Rozwiazania ukladów zapewniajacych regulacje wartosci parametrów MmM lub (i) „r" wzglednie ich iloczynu „m * r" stwarzaja jednak trudnosci konstrukcyjne a pózniej eksploatacyjne.Wymienionych niedogodnosci nie ma wibrator bedacy przedmiotem wynalazku.Istota wibratora bedacego przedmiotem wynalazkujest to, ze sklada sie on z dwóch par mas niewywazo- nych dajacych wymuszenia o wartosciach ekstremalnych równych sobie lecz przesunietych w fazie o wielkosci kata *^. Mozliwosc bezstopniowej regulacji kata bezstopniowa regulacje ma ximurn sily wymuszajacej od 0° do podwójnej wartosci, jaka okreslono wzorem.Przedmiot wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju poprowadzonym plaszczyzna przechodzaca przez osie mas wirujacych, a fig. 2 przekrój plaszczyzna wzdluz linii A-A.Wibrator sklada sie z korpusu 1, w którym ulozyskowane sa za posrednictwem dwóch par lozysk 2 i 3 walki: napedowy 4 i napedzany 5. Przeniesienie napedu z walka 4 na walek 5 odbywa sie przy pomocy przekladni o przelozeniu 1:1, zlozonej z kól zebatych 6 obsadzonych za posrednictwem wpustów 7 na? 121 145 walkach 4 i 5. Na walkach 4 i 5 obsadzone sa równiez za posrednictwem wpustów 7 — tarcze 8 i 9, z których kazda posiada zamocowany do niej pólpierscien 10 stanowiacy tu mase niewywazona „m". Pólpierscienie 10 zamocowane sa do tarcz 8 i 9 w sposób zapewniajacy symetrie ich polozenia wzgledem plaszczyzny symetrii ofti walków 4 i 5. Obsadzone na sralo na walkach 4 i 5 tarcze 8 i 9 sprzezone sa ciernie z obsadzonymi obrotowo i przesuwnie na tych walkach tarczami 11 i 12. Na walcowych zewnetrznych powierzchniach piast tarcz U i 12 obsadzone sa wymienione uprzednio lozyska 3 typu walcowego lub igielkowego z jednym pierscieniem bez obrzezy, które umozliwiaja przesuw tarcz U i 12 wzdluz osi walków 4 i 5.Sprzezenie cierne tarcz 8 i 9 odpowiednio z tarczami U i 12 nastepuje na powierzchniach stozkowych tych tarcz i jest spowodowane silami osiowymi dociskajacymi do siebie wyzej wymienione tarcze, wywola¬ nymi przez dokrecenie nakretek 13 umieszczonych na gwintowanych koncówkach walów 4 i 5. Nakretki 13 zabezpieczone sa przed odkreceniem sie przy pomocy podkladek wielozabkowych 14. Kazda z tarcz 11 i 12 posiada uwidocznione w widoku na fig. 2 usytuowane promieniowo najej obwodzie podluzne wyciecie oraz zamocowany do niej po przeciwnej stronie do tego wyciecia wymieniony poprzednio pólpierscien 18 stanowiacy dla kazdej z tych tarcz mase niewywazona Nmu. Tarcze 11 i 12 wraz z zamocowanymi do nich pólpterscicniami 18 sprzezone sa ciernie z tarczami 8 i 9 w sposób zapewniajacy symetrie ich polozenia wzgledem plaszczyzny symetrii osi walków 4 i 5. Pelniace role mas niewywazonych m pólpierscienie 18 zamocowane do tarczy U i 12 sa przesuniete w fazie o kat *p wzgledem takich samych pólpierscieni 18 zamocowanych do tarcz 8 i 9.Wielkosc wymienionego tu przesuniecia fazowego zakresie kata 360°. W celu zmiany wartosci tego kata z ustawionego popraadnio na dowolny inny nalezy: —obracajac koncówke walu napedowego 4 sprowadzic tarcze U i 12 do takiego polozenia, w którym wykonane na ich obwodach podluzne wyciecia zejda sie. — przez podluzny otwór wykonany wzdluz plaszczyzny podzialu korpusu 1 wprowadzic w wyciacia na tarczach 11 i 12 uwidoczniony linia dwupunktowa na fig. 1 splaszczony trzpien 15i zblokowac nim wzgledem siebie tarcze 11 i 12. — odgiac zabki podkladek 14 i poluzowac nakretki 13. TarczeU i 12odepchniete terazzostana od tarcz 8 i 9 przez umieszczone miedzy tymi tarczami zestawy sprezyn li. Nastapi utrata sprzezen ciernych tarcz. — obracajac koncówka walu napedowego 4 ustawic zadana wartosc kata fazowego ip. Zadana wartosc kata obwodzie tarczy 11 . Wzajemne polozenie wskaznika i podzialki katowej obserwuje sie przez wziernik 17. — dokrecic nakretki 13 sprzegajac w ten sposób ciernie tarcze 8 i 9 z tarczami 11 i 11 Zabezpieczyc nakretki 13 podkladkami 14 i wyjac trzpien 15.Zastrzezenie patentowe Wibrator bezwladnosciowy jednokierunkowego dzialania, znamienny tym, ze sklada *ie z dwóch par mas niewywazonych wykonanych w formie tarcz (8 i 9) oraz (11 i 12) z których kazda posiada zamocowany do niej i okreslajacy wielkosc niewywazenia pólpierscien (19) przy czym kazda para (8, 9 i 11,12) tych mas niewywazonych daje wymuszenia o wartosciach ekstremalnych równych sobie lecz przesunietych w fazie o kat bezstopniowa regulacje maximum sily wymuszajacej od 0 do podwojonej wartosci maxymalnego wymusze¬ nia jakie moze wywolac jedna para takich tarcz.121 145 PL