Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania syciwa elektroizolacyjnego przeznaczonego do przesycania izolacji papierowej kabli elektroenergetycznych na napiecia znamionowe pradu stalego lub przemiennego do 60 kV. Syciwo elektroizolacyjne do przesycania izolacji papierowej kabli do 60 kV wytwarzanejest z niskosiarkowych rop naftowych typu naftenowego, które poddaje sie destylacji odpedzajac frakcje wrzace do temperatury okolo 450°C. Uzyskana pozostalosc poddaje sie rafinacji kwasem siarkowym, neutralizuje oraz suszy. W celu podwyzszenia wlasnosci gazowych wprowadza sie okolo 20% kalafonii do syciwa. W syciwach przeznaczonych do kabli pracujacych w warunkach duzego nachylenia, np. w kopalniach stosuje sie w celu eliminacji zjawiska sciekania syciwa dodatek zageszczaczy weglowodorowych podnoszacych temperature krzepniecia syciw do rzedu 80°C.Stwierdzono, ze mozliwe jest uzyskanie syciwa elektroizolacyjnego o dobrych wlasnosciach uzytkowych przy zastosowaniu w charakterze surowca pozostalosci prózniowej oraz ekstraktu aromatycznego z rafinacji selektywnej olejów uzyskanych z ropy parafinowo-siarkowo-asfaltowej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze mieszanine, zawierajaca 30-90 czesci wagowych pozostalosci prózniowej z destylacji ropy naftowej parafinowo-siarkowo-asfaltowej, poddanej odasfaltowaniu propanem, rafinacji selektywnej furfurolem oraz rafinacji wodorem i 5-45 czesci wagowych ekstraktu aromatycznego z rafinacji selektywnej olejów z ropy parafinowo-siarkowo- asfaltowej, korzystnie poddanego rafinacji kwasem siarkowym poddaje sie rafinacji w temperatu¬ rze 105-165°C ziemia aktywowana o wlasnosciach: ciezar nasypowy 400 g/l, pozostalosc na sicie o wymiarach oczka kwadratowego 0,075-2,0% wagowych w ilosciach 3-15% wagowych, nastepnie miesza sie z 0-35% wagowych kalafonii, 0-40% wagowych wosków polietylenowych oraz 0-5% wagowych poliolefin o srednim ciezarze czasteczkowym powyzej 1000.W sposobie wedlug wynalazku stosuje sie pozostalosc prózniowa z destylacji ropy naftowej parafinowo-siarkowo-asfaltowej o temperaturze poczatku wrzenia powyzej 480°C poddanej odas¬ faltowaniu propanem w temperaturze 55-85°C przy stosunku propan-olej 5-11:1, rafinacji selek¬ tywnej furfurolem w temperaturze 25-120°C przy stosunku furfurol-olej 1,5-4:1 oraz rafinacji wodorem w temperaturze 270-310°C przy uzyciu katalizatora Co—Mo—Fe osadzonego na AI2O3.URZAD PATENTOWY PRL Patent dodatkowy do patentu nr Zgloszono: 05.04.79 (P. 214701) Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 03.11.80 Opis patentowy opublikowano: 31.10.19832 120 334 Jako ekstrakty aromatyczne stosuje sie ekstrakty z przeróbki ropy naftowej parafinowo- siarkowo-asfaltowej pochodne z rafinacji destylatów prózniowych o temperaturze poczatku wrze¬ nia powyzej 380°C, korzystnie poddanych destylacji lub ekstrakty z rafinacji selektywnej odasfaltowanej propanem pozostalosci prózniowej o temperaturze poczatku wrzenia powyzej 480°C, korzystnie poddane rafinacji kwasem siarkowym w roztworze.frakcji weglowodorowej wrzacej w temperaturze do 320°C a nastepnie oddzielenia rozpuszczalnika na drodze destylacji.Mieszanina tak wytworzonych komponentów olejowych poddana rafinacji ziemia powinna zawie¬ rac 10-45% weglowodorów parafinowo-naftenowych 35-65% weglowodorów aromatycznych oraz ponizej 20% zywic.Syciwo wytworzone wedlug wynalazku charakteryzuje sie wysoka lepkoscia oraz dobrymi wlasnosciami dielektrycznymi w szerokim zakresie temperatur pracy kabli. Moze byc stosowane, z uwagi na swe dobre wlasnosci dielektryczne, do przesycania izolacji papierowej kabli pradu stalego lub przemiennego na napiecia do 60 kV. Syciwo to moze byc wytwarzane w oparciu o latwo dostepny surowiec, tj. rope naftowa typu parafinowo-siarkowo-asfaltowa, nie wymaga konie¬ cznosci stosowania deficytowej ropy naftowej typu naftenowego.Przyklad I. Komponuje sie 50 czesci wagowych oleju pozostalosciowego o temperaturze poczatku wrzenia 523°C, lepkosci kinemtacznej 33,2mm2/s w temperaturze 100°C, temperaturze krzepniecia +42°C, uzyskanego w procesie rozdestylowania ropy parafinowo-siarkowo-asfaltowej, poddanego odasfaltowaniu propanem w temperaturze 82°C, przy stosunku propanu do pozosta¬ losci 10: 1, rafinacji selektywnej furfurolem w temperaturze: góra kolumny ekstrakcyjnej 123°C, dól kolumny 198°C, przy stosunku furfurolu do oleju 3,5:1, odparafinowaniu w mieszaninie rozpuszczalników chlorek metylenu i dwuchloroetan 1,3:1, przy stosunku rozpuszczalnika do rafinatu 6,5:1, procesowi rafinacji wodorem w temperaturze 280°C, przy cisnieniu 3,5 MPa z udzialem katalizatora Co—Mo-Fe osadzonego na tlenku glinu, 50 czesci ekstraktu aromatycznego uzyskanego w procesie rafinacji selektywnej krezolem w temperaturze: góra kolumny ekstrakcyjnej 75°C, dól kolumny 69°C, przy stosunku krezolu do oleju 2:1, frakcji o zakresie temperatur wrzenia 5 do 95% 410 do 535°C, uzyskanej w procesie destylacji ropy parafinowo-siarkowo-asfaltowej, poddanego rafinacji w temperaturze 55°C, 10% wagowymi stezonego kwasu siarkowego, w przeli¬ czeniu na ekstrakt, w roztworze frakcji naftowej o temperaturze wrzenia 232 do 338°C, przy stosunku ekstrakt-rozpuszczalnik 1:1,5, neutralizacji roztworem lugu sodowego, osuszeniu i odpedzeniu rozpuszczalnika.¦ Tak uzyskana kompozycje olejowa poddaje sie kontaktowaniu 6% wagowymi ziemi aktywnej w temperaturze 143°C, uzyskujac olej o lepkosci kinematycznej 35,2mm2/s w temperaturze 100°C, zawierajacy 29,7% weglowodorów parafinowo-naft owych, 57,3% weglowodorów aromatycznych i 12 4% zywic oraz wspólczynnik stratnosci dielektrycznej przy czestotliwosci 50 Hz w temperaturze 100°C 0,0162. Uzyskany w ten sposób olej miesza sie w temperaturze 130°C z 28% kalafonii balsamicznej, uzyskujac syciwo elektroizolacyjne o wlasnosciach: lepkosc wzgledna w temperatu¬ rze 70°C 28,7°E, w temperaturze 120°C 3,3°E, wspólczynnik stratnosci dielektrycznej przy czestot¬ liwosci 50 Hz w temperaturze 70°C 0,010.Przyklad II. Komponuje sie 39 czesciami wagowych oleju pozostalosciowego, wytworzo¬ nego jak w przykladzie I z 71 czesciami wagowymi destylatu o zakresie temperatur wrzenia frakcji 5 do 95% 462 do 557°C poddanego rafinacji wodorem na katalizatorze Co—Mo, osadzonym na tlenku glinu, w temperaturze 286°C, przy cisnieniu 3,7 MPa, uzyskanego przez rozdestylowanie ekstraktu aromatycznego wytworzonego w procesie rafinacji furfurolem w temperaturze: góra kolumny ekstrakcyjnej 118°C, dól kolumny 89°C, przy stosunku furfurol-olej 2,5:1, frakcji w temperaturze wrzenia 420 do 540°C, uzyskanej w procesie destylacji ropy parafinowo-siarkowo- asfaltowej.Takuzyskana kompozycje olejowa poddaje sie kontaktowaniu 9% ziemi aktywnej w tempera¬ turze 168°C, uzyskujac olej o wlasnosciach: lepkosc kinematyczna na 35,5mm2/s w temperaturze 100°C, oraz 563mm2/s w temperaturze 50°C, zawierajacy 28,3% weglowodorów parafinowo- naftenowych, 60,3% weglowodorów aromatycznych, 11,2% zywic oraz wspólczynnik stratnosci dielektrycznej przy czestotliwosci 50 Hz w temperaturze 100°C 0,018.120334 3 Uzyskany w ten sposób olej miesza sie w temperaturze 126°C z 8% kalafonii balsamicznej, 19% wosku polietylenowego o temperaturze kropienia 118°C i 0,6% poliizobutylenu o srednim ciezarze czasteczkowym 6200, uzyskujac syciwo elektroizolacyjne o wlasnosciach: temperatura kropienia 85°C, lepkosc wzgledna w temperaturze 120°C 7,4°E oraz wspólczynnik stratnosci dielektrycznej przy czestotliwosci 50 Hz w temperaturze 70°C 0,019.Przyklad III. Komponuje sie 82 czesci wagowe oleju pozostalosciowego wytworzonegojak w przykladzie I z 18 czesciami wagowymi ekstraktu aromatycznego, uzyskanego w procesie rafinacji furfurolem odasfaltowanej propanem pozostalosci podestylacyjnej z rozdestylowania ropy parafinowo-siarkowo-asfaltowej, wytworzonego przy parametrach technologicznych jak w przykladzie I poddanego rafinacji w temperaturze 58°C 12% stezonego kwasu siarkowego liczac na ekstrakt, w roztworze frakcji naftowej o zakresie temperatur wrzenia 218 do 285°C, przy stosunku ekstrakt-rozpuszczalnik 1:1,7, neutralizacji roztworem lugu sodowego, osuszeniu i odpedzeniu rozpuszczalnika. Tak uzyskana kompozycje olejowa poddaje sie kontaktowaniu z 10% ziemi aktywnej w temperaturze 167°C, uzyskujac olej kablowy o wlasnosciach: lepkosc kinematyczna w temperaturze 100°C 36,8mm2/s, w temperaturze 50°C 389mm2/s, zawierajacy 37,1% weglowodo¬ rów parafinowo-naftenowych, 54,3% weglowodorów aromatycznych i 8,5% zywic oraz wspólczyn¬ nik stratnosci dielektrycznej przy czestotliwosci dielektrycznej 50 Hz w temperaturze 70°C, 0,003 oraz w temperaturze 100°C 0,011.Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania syciwa elektroizolacyjnego do przesycania izolacji papierowej kabli elektroenergetycznych na napiecia znamionowe pradu stalego lub przemiennego do 60 kV, zna¬ mienny tym, ze kompozycje zawierajaca 30-90 czesci wagowych pozostalosci prózniowej z destyla¬ cji ropy naftowej parafinowo-siarkowo-asfaltowej poddanej odasfaltowaniu propanem, rafinacji selektywnej furfurolem oraz rafinacji wodorem i 5-45 czesci wagowych ekstraktu aromatycznego z rafinacji selektywnej olejów z ropy parafinowo-siarkowo-asfaltowej korzystnie poddanego rafina¬ cji kwasem siarkowym poddaje sie rafinacji w temperaturze 105 do 165°C ziemia aktywowana o wlasnosciach: ciezar nasypowy 400g/l, pozostalosc na sicie o wymiarach oczka kwadratowego 0,075-2,0% wagowych w ilosci 3-15% wagowych, nastepnie miesza sie z 0-35% wagowych kalafo¬ nii 0-40% wagowych wosków polietylenowych oraz 0-5% wagowych poliolefin o srednim ciezarze czasteczkowym powyzej 1000. PL