Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do wykonywania szczeliny zmeczeniowej na próbkach do badania kruchego pekania.Znane sposoby wykonywania szczeliny zmeczeniowej na próbkach uzywanych do badania odpornosci na pekanie kruche polegaja na stosowaniu zlozonych pulsatorów lub maszyn zmeczeniowych. Znany jest równiez sposób polegajacy na obrotowym przeginaniu pod dzialaniem stalej sily poprzecznej okraglej próbki mocowanej w klach. Sposoby te umozliwiaja uzyskanie jedynie pojedynczej szczeliny na kazdej próbce sa ponadto klopotliwe i pracochlonne w przypadku stosowania maszyn zmeczeniowych lub nie pozwalaja na zachowanie stalych i powtarzalnych warunków podczas nanoszenia szczeliny zmeczeniowej metoda obroto¬ wego przeginania próbki w klach.Sposób wykonywania szczeliny zmeczeniowej na cylindrycznych próbkach do badania odpornosci na kruche pekanie wedlug wynalazku polega na kolejnym poddawaniu obciazeniu momentem zginajacym segmentów próbki posiadajacej szereg uprzednio wykonanych ostrych karbów geometrycznych w postaci obwodowych naciec. Podczas wykonywania szczeliny zmeczeniowej próbka poddawana jest ruchowi obro¬ towemu, korzystnie w uchwycie tokarki, zas regulowany moment gnacy wywolujacy zmienny stan naprezen w dnie karbu wywoluje specjalne urzadzenie mocowane korzystnie w imaku tokarki. Próbka z wykonanymi wieloma szczelinami zmeczeniowymi poddawane jest nastepnie kolejnemu statycznemu zrywaniu w przekro¬ jach, w których wywolane sa szczeliny zmeczeniowe, przy czym podczas zrywania dokonuje sie pomiaru sily zrywajacej przy uzyciu urzadzen pomiarowych zrywarki.Sposób wykonywania szczelin zmeczeniowych w próbkach do badania kruchego wedlug wynalazkujest prosty w stosowaniu, umozliwia znaczne skrócenie czasu przygotowania próbek, pozwala na uzyskanie stalosci parametrów podczas nanoszenia szczeliny zmeczeniowej bez potrzeby stosowania specjalnych maszyn zmeczeniowych. Przy wykorzystaniu wielosegmentowej próbki z wieloma szczelinami uzyskuje sie mozliwosc przeprowadzenia wymaganych podczas badan kruchego pekania kilku pomiarów bez niebezpie¬ czenstwa pomieszania próbek dotyczacych róznych wytopów, róznej obróbki cieplnej czy róznych materia¬ lów. Wielosegmentowa próbka do badania kruchego pekania pozwala na pelne zachowanie powtarzalnosci warunków przygotowania próbki, zmniejsza tez uzycie materialu zuzytego na próbki. Sposób przygotowania próbki wedlug wynalazku jest szczególnie korzystny przy przemyslowych pomiarach odpornosci materialów na kruche pekanie.Urzadzenie posiada rolki oporowe ulolyskowane na osi umocowanej w oprawie pouczonej srubami z trzonkiem oraz rolke czynna uJozytkowana na osi osadzonej w dzwigni, do której poprzez pmgab przy-2 12*252 laczone jest tiepio, na które nakrecona jest nakretka wywolujaca napiecie sprezyny talerzykowej mierzone czujnikiem tensometrycznym w postaci cienkosciennej tulejki z naklejonymi tensometrami polaczonymi z mostkiem tensometrycznym.Urzadzenie do stosowania sposobu wykonywania szczeliny zmeczeniowej na próbkach do badania kruchego pekania wedlug wynalazku ilustruje w przykladzie wykonania rysunek, na którym fig. 1 przedsta¬ wia widok urzadzenia z góry, natomiast fig. 2 przedstawia widok 'urzadzenia z boku.Posiadajaca szereg naciec próbka 1 umocowana w uchwycie 2 wykonuje ruch obrotowy a jednoczesnie oddzialuja na nia w strefie karbu rolki obciazajace i wywolujace zmiany stanu naprezen w strefie karbu. Rolki oporowe 5 ulozyskowane sa na osi 8 osadzonej w oprawie 4, która srubami 9 przymocowana jest do trzonka 3. Trzonek 3 umocowany moze byc korzystnie w imaku tokarki. Rolka czynna 6 ulozyskowana na osi 7 dociskana jest do próbki 1 poprzez dzwignie 10, do której przegubowo mocowane jest ciegno 12, na które oddzialuje sila sprezyny 16 naciskowej korzystnie talerzykowej. Wielkosc sily regulowanajest przez napiecie wstepne sprezyny 16 uzyskiwane dokrecaniem nakretki 13. Do pomiaru sily nacisku sluzy czujnik tensome- tryczny 14 z naklejonymi tensometrami oporowymi 15 polaczonymi kablem 20 ze znanym mostkiem tensometrycznym. Regulacja zakresu stosowania urzadzenia odbywa sie przez zmianegrubosci podkladek 17 oraz zmiane polozenia osi podpierajacej 19. Kolejne szczeliny zmeczeniowe nanoszone sa przy jednym zamocowaniu próbki poczawszy od karbu najdalej polozonego w stosunku do uchwytu kolejno postepujac w kierunku uchwytu.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wykonywania szczeliny zmeczeniowej na próbkach do badania kruchego pekania, znamienny tym, ze wielosegmentowa próbke z korbami w postaci naciec wprawia sie w ruch obrotowy, oraz poddaje sie kolejno obciazaniu w strefie karbu momentem zginajacym przy uzyciu urzadzenia rolkowego. 2. Urzadzenie do wykonywania szczeliny zmeczeniowej na próbkach do badania kruchego pekania, znamienne tym, ze posiada rolki oporowe (5) ulozyskowane na osi (8) umocowanej w oprawie (4) polaczonej srubami (9) z trzonkiem (3) oraz rolkeczynna (6) ulozyskowana na osi (7) osadzonej w dzwigni (10), do której poprzez przegub (11) przylaczone jest ciegno (12), na które nakrecona jest nakretka (13) wywolujaca napiecie sprezyny (16) talerzykowej mierzone czujnikiem tensometrycznym (14) w postaci cienkosciennej tulejki / naklejonymi tensometrami oporowymi (15) polaczonymi z mostkiem tensometrycznym.Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL