Przedmiotem wynalazku jest amortyzator olejowo-gazowy, dwustopniowy, zwlaszcza podwo¬ zia statku powietrznego.Nowoczesne amortyzatory olejowo-gazowe podwozi lotniczych lacza w swojej budowie wlas¬ ciwosci resoru sprezyscie magazynujacego czesc energii obciazenia dynamicznego przy ladowaniu lub kolowaniu, z wlasciwosciami hydraulicznego tlumika drgan pochlaniajacego pozostala czesc tej energii. Przy obciazeniu statycznym amortyzatora pracuje jedynie jego czesc gazowa, w której zachodzi politropowe sprezanie gazu. Dla polepszenia statycznej i dynamicznej charakterystyki amortyzatora stosuje sie amortyzatory dwustopniowe, to znaczy takie, w których sprezenie gazu odbywa sie kolejno w dwóch oddzielnych komorach. Uklad taki w odniesieniu do charakterystyki statycznej zapewnia wieksza sztywnosc amortyzatora przy obciazeniu postojowym, a przez to mniejsze róznice ugiec amortyzatorów obu goleni podwozia.Dotychczasowe amortyzatory olejowo-gazowe charakteryzuja sie skomplikowana budowa i nadmiernym stosunkiem dlugosci samego amortyzatora do dlugosci jego skokuroboczego. Repre¬ zentatywnym rozwiazaniem dla dotychczas stosowanych i jednoczesnie najblizszym przedstawio¬ nego wedlug wynalazku, jest amortyzator olejowo-gazowy pokazany na fig. 196 (a) str. 202 w ksiazce H.G. Conway'a pt.: „Landing gear desing" wyd. Champan i Hall Ltd London 1958r. W rozwiazaniu tym tlok glówny sklada sie zdwóch wydzielonych elementów tloczacych, polaczonych trwale tloczyskiem posrednim. Oba elementy tloczace umieszczone sa w oddzielnych komorach, przy czym jeden z nich jest uszczelniony przesuwnie w komorze, drugi zas wspóltworzy z wew¬ netrzna powierzchnia komory obwodowa szczeline dlawiaca. Zastosowanie dwóch wydzielonych elementów tloczacych umieszczonych w oddzielnych komorach, uystuowanych jedna nad druga powoduje nadmierana dlugosc amortyzatora, wynikajaca z koniecznosci zachowania odpowied¬ nich dlugosci obu komór, dla pomieszczenia pelnego skoku tloczyska amortyzatora. Taka kons¬ trukcja jest skomplikowana zarówno ze wzgledów technologicznych jak i montazowych, wymaga bowiem zachowania wspólosiowosci obu komór oraz ruchomych elementów tloczacych. Ponadto jest ciezka i trudna w obsludze. Inne znane amortyzatory olejowo-gazowe mimo pewnych odmien¬ nosci konstrukcyjnych cechuja sie tymi samymi wadami.OPIS PATENTOWY 120240 URZAD PATENTOWY PRL2 120240 Celem wynalazku bylo opracowanie amortyzatora olejowo-gazowego, dwustopniowego odznaczajacego sie prosta konstrukcja, malym ciezarem i mozliwie wysokim stosunkiem skoku roboczego do dlugosci wlasnej amortyzatora.Amortyzator olejowo-gazowy dwustopniowy zwlaszcza podwozia statku powietrznego sklada sie z korpusu zawierajacego nieruchoma przegrode dzielaca jego wnetrze na komory: górna, wypelniona gazem i olejem i dolna, wypelniona olejem. W komorze olejowej pracuje tlok glówny, w którego tloczysku umieszczony jest tlok dodatkowy dzielacy wnetrze tloczyska na dwie komory o zmiennej objetosci, z których górna wypelniona jest olejem, a dolna gazem. Wedlug wynalazku przegroda dzielaca korpus amortyzatora posiada element dlawiacy o asymetrycznej charaktery¬ styce przeplywowej natomiast komora olejowa ponizej przegrody, jest przedzielona pracujacym w niej tlokiem glównym na dwie komory, o zmieniajacych sie objetosciach.Umieszczenie w nieruchomej przegrodzie przedzielajacej korpus amorytyzatora, elementu dlawiacego posiadajacego asymetryczna charakterystke przeplywowa, zapewnia dzialanie tlu¬ miace przy uproszczonej konstrukcji, znacznym skróceniu amortyzatora i zmniejszonym ciezarze.Zmniejszenie dlugosci i ciezaru stalo sie mozliwe wskutek zmniejszenia wymiarów i zastosowaniu dowolnego, korzystnego ze wzgledów wytrzymalosciowych ksztaltu górnej komory amortyzatora, z której wyeliminowano, dzieki elementowi dlawiacemu, tradycyjnie stosowany tlok zapewniajacy dzialanie tlumiace amortyzatora.Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania przedstawiony jest na rysunku w przekroju osiowym.Amortyzator olejowo-gazowy dwustopniowy w przykladzie wykonania sklada sie z korpusu 1, w którym znajduje sie tlok glówny 2 zawierajacy w swym tloczysku tlok dodatkowy 3, dzielacy wnetrze tloczyska na komory A i B. Korpus 1 przedzielony jest wewnatrz nieruchma przegroda 4, zawierajaca zawór dlawiacy 5 o asymetrycznej charakterystyce przeplywowej, na komory amorty¬ zatora: górna C i dolna, podzielona z kolei tlokiem glównym 2 na komory D i E. W kolnierzu 6 tloka glównego 2 wykonane sa przelotowe otwory F przyslaniane zawieradlem plytkowym 7 mocowanym przesuwnie pod kolnierzem 6 tloka glównego 2. W zawieradle plytkowym 7 wyko¬ nane sa otwory dlawiace G. W sciance czolowej 8 tloka glównego 2 umieszczony jest zawór dlawiacy 9 posiadajacy takze asymetryczna charakterystke przeplywowa. Komora A zawiera sprezony gaz np. azot lub powietrze. Komory B, D i E wypelnione sa olejem. Komora C zawiera zarówno olej, jak i sprezony gaz o mniejszym cisnieniu niz gaz w komorze A.Z chwila poddania amortyzatora powolnemu (statycznemu) obciazeniu tlok glówny 2 prze¬ suwa sie do góry. Olej wypelniajacy komore D przedostaje sie przez otwory F do komory E pod kolnierzem 8 tloka glównego 2 oraz przez zawór dlawiacy 5 do komory C, w której nastepuje sprezenie gazu. Jest to pierwszy stopien pracy amortyzatora. Gdy cisnienie w komorze C wzrosnie do wartosci przekraczajacej wartosc cisnienia gazu w komorze A, tlok dodatkowy 3 zaczyna przesuwac sie w dól, a czesc oleju z komory D poprzez zawórdlawiacy 9 przedostaje sie do komory B wewnatrz tloka glównego 2. Jest to drugi stopien pracy amortyzatora. Przy powolnym odciaza¬ niu amortyzatora, zachodzi dzialanie odwrotne do opisanego wyzej.Gdy amortyzator zostanie poddany obciazeniu dynamicznemu, ruch elementów i plynów ma ten sam charakter jak przy obciazeniu statycznym, jednak z uwagi na duze predkosci przeplywu oleju przez zawory dlawiace 5 i 9, powstaja znaczne opory przeplywu zwiekszajace w sposób istotny sztywnosc amortyzatora, a zarazemjego zdolnosc pochlaniania energii. Przy dynamicznym rozpre¬ zaniu sie (odciazeniu) amortyzatora dlawienie w zaworach 5 i 9 znacznie rosnie z uwagi na ich asymetryczna charakterystke przeplywowa, czego skutkiem jest korzystne tlumienie sklonnosci do oscylacji amortyzowanej masy. Dodatkowe tlumienie przy rozprezaniu sie amortyzatora wystepuje w zawieradle plytkowym 7, zapobiegajac tym samym kawitacji oleju w komorze D.Zastrzezenie patentowe Amortyzator olejowo-gazowy dwustopniowy zwlaszcza statku powietrznego, skladajacy sie z korupusu zawierajacego przegrode dzielaca jego wnetrze na komory, górna, wypelniona gazem i olejem i dolna, wypelniona olejem, oraz tloka glównego, w którego tloczysku umieszczonyjest tlok120240 3 dodatkowy dzielacy wnetrze tloczyska na dwie komory, z których jedna wypelniona jest gazem, a druga olejem, znamienny tym, ze w przegrodzie (4) korpusu (1) umieszczony jest element dlawiacy (5) o asymetrycznej charakterystyce przeplywowej, a w komorze olejowej ponizej przegrody (4) znajduje sie tlok glówny (2) przedzielajacy te komore na dwie komory (D, E). PL