Przedmiotem wynalazku jest rozwiazanie konstrukcyjne przekrycia dylatacyjnego.Znane sa liczne krajowe i zagraniczne rozwiazania przekryc dylatacyjnych usytuowanych w pozornie nawierzchni. Najbardziej nowoczesnym reprezentantem tej grupyjest przekrycie dylatacyjne firmy Maureru.Sohne, w którym przestrzen dylatacyjna wypelnionajest elastycznymi elementami z kauczuku syntetycznego typu „neopren", stabilizowanymi ukladem listew metalowych. Wspólna cecha tej grupy przekryc jest zlozonosc konstrukcji, wysoki koszt i ograniczona przydatnosc w warunkach przestrzennie zorientowanych przemieszczen liniowych i katowych, charakterystycznych dla wplywów eksploatacji górniczej. Rozleglosc konstrukcji przekrycia i wyrazne zróznicowanie cech przyczepnosci na obszarze dylatacji i wlasciwej nawierzchni mostowej ograniczaja zastosowanie tego typu przekryc do przypadku dlugich ciaglych obiektów mostowych, zawierajacych dwie lub co najwyzej kilka linii dylatacyjnych. Wplyw liczby i cech adhezyjnych przekryc na warunki i bezpieczenstwo ruchu samochodowego jest w tym przypadku malo istotny. W chwili obecnej krajowa technika mostowa nie dysponuje typem przekrycia dylatacyjnego odpowiadajacego warun¬ kom bezpieczenstwa ruchu i powszechnemu modelowi konstrukcyjnemu wieloprzeslowych prefabarykowa- nych betonowych obiektów mostowych. Dotyczy to szczególnie przypadków dylatacji o sredniej lub duzej wielkosci przesuwu.Przekrycie dylatacyjne wedlug wynalazku posiada przestrzen dylatacyjna zamknieta od spodu blacha slizgowa a z obu stron stalowymi pionowymi elementami ograniczajacymi licujacymi górna z nawierzchnia obiektu mostowego, przyspawanymi wzdluz swych dolnych krawedzi do blach slizgowych, przy czym elementy ograniczajace sa wzmocnione ukladem usztywnien. Przestrzen dylatacyjna przekrycia jest wypel¬ niona elasto-plastyczna masa wypelniajaca korzystnie z osnowa z wlókien syntetycznych lub szklanych, przy czym wewnetrzna pionowa powierzchnia jednego z elementów ograniczajacych jest pokryta cienka warstwa masy o wlasnosciach sprezystych warunkujaca przejecie malych, lecz o duzej czestotliwosci przesuwów dylatacyjnych bez ich przekazywania na wlasciwa mase wypelniajaca przestrzen dylatacyjna przekrycia. Dla duzych wielkosci przesuwów staly element ograniczajacy jest usztywniony ukladem zeber i elementem wiazacym a element ograniczajacy ruchomy jest usztywniony ukladem komór ruchowych. Dla malych wielkosci przesuwu oba elementy ograniczajace sa wzmocnione ukladem zeber.Przy duzych wielkosciach przesuwu przestrzen dylatacyjna jest dzielona pionowymi stalowymi przesu¬ wanymi elementami rozdzielczymi o liczbie dobranej do wielkosci przesuwu w dylatacji, przy czym elementy rozdzielcze sa stabilizowane ukladem przyspawanych prowadnic przechodzacych przez wyciecie w rucho¬ mym elemencie ograniczajacym i chronionych ukladem stalowych przyspawanych skrzynkowych komór2 119197 ruchowych, przy czym wnetrze komórjest wypelnione masa o konsystencji plastycznej i dzialaniu antykoro¬ zyjnym. Warstwy nawierzchniowe i elementy stalowe sa wzajemnie zespolone przez zastosowanie falistych elementów przyspawanych do przekrycia oraz przez wprowadzenie stalowych pretów rozdzielczych.Zaleta przekrycia dylatacyjnego z elasto-plastycznym wypelnieniem przestrzeni dylatacyjnej wedlug wynalazku jest mozliwosc wyrównania dysproporcji miedzy szerokim stosowaniem obiektów mostowych z licznych rozdzielonych przesel a brakiem odpowiednich typów przekryc dylatacyjnych oraz wysoki stopien uniwersalnosci rozwiazan w zakresie wszelkich materialów konstrukcyjnych przesel i ukladów konstrukcyjno-technologicznych, w zakresie szerokiego wachlarza przestrzennie zorientowanych przemie¬ szczen dylatacyjnyctuupebia swoboda ich przebiegu w czasie, a takze w zakresie przekryc, nowoprojektowa¬ nych i rekonstrukcji przekryc istniejacych, których funkcjonowanie, glównie w aspekcie rozleglych stref niszczenie nawierzchni, uznaje &Te za niedoskonale. \ Wynalazek umozliwia ponadto przenoszenie niewielkich krótkotrwalych przesuwów w sposób calkowi¬ cie sprezysty zas dlugotrwale wieksze przemieszczenia nie powoduja rozleglych deformacji nawierzchni.Dodatkowymi zaletami rozwiazania wedlug wynalazku jest wysoka zdolnosc tlumienia drgan, zblizone do wlasciwej nawierzchni warunki adhezyjne, a równiez prostota wykonawstwa i brak specjalnych wymogów odnosnie gatunku stali i stopnia obróbki.Przekrycie dylatacyjne wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie dla wszystkich typówdrogowych obiektów mostowych realizowanych jako konstrukcje stalowe, zespolone lub betonowe monolityczne i prefabrykowane. Jedynym elementem wymagajacym prostej modyfikacji adaptacyjnej jest system powiaza¬ nia przekrycia dylatacyjnego z konstrukcja przesla obiektu. Rozwiazanie obejmuje pelny zakres przemie¬ szczen liniowych i katowych oraz pelny zakres przypadków projektowo-eksploatacyjnych. Jako szczególnie celowy obszar zastosowania wynalazku okresla sie drogowe obiekty mostowe (mosty, wiadukty, estakady, kladki dla pieszych, przejscia i przejazdy podziemne, a równiez i przepusty) projektowane lub juz zrealizo¬ wane jako ciag szeregu rozdzielonych segmentów — przesel ze znaczna liczba poprzecznych linii dylatacyj¬ nych. Nie obniza to stopnia celowosci zastosowania wynalazku równiez i dla obiektówjednoprzeslowych lub z niewielka liczba przesel. Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny przekrycia dylatacyjnego z wypelnieniem elastopalasty- cznym, fig. 2 — przekrój wzdluz linii a-a przekrycia dylatacyjnego, fig. 3 — przekrój wzdluz linii b-b przekrycia dylatacyjnego, a fig. 4 — przekrój wzdluz linii c-c przekrycia dylatacyjnego. Przekrycie dylata¬ cyjne posiada stalowe zewnetrzne pionowe elementy ograniczajace S i 6 licujace góra z nawierzchnia mostu.Funkcja elementów 5 i 6 jest scisle zdeterminowanie rozleglosci A.Usztywnienie elementu 5 sklada sie z zeber pionowych lt oraz przyspawanego warsztatowo do nich katowego zebra poziomego 11. Element 11 polaczony jest w zaleznosci od sytuacji (rekonstrukcja istnieja¬ cego lub projektowania nowego przekrycia, spoina warsztatowa lub montazowa z nieprzesuwna blacha slizgowa 2. Polaczenie montazowe zadysponowane w poziomie dolnej krawedzi elementu U sluzy celowi dodatkowego powiazania konstrukcji dylatacji z konstrukcja nosna przesla za posrednictwem marek-plytek stalowych 4 zakotwionych w ustroju nosnym prefabrykowanego betonowego przesla mostowego. Forma konstrukcyjna elementu U podlega zmianie odpowiednio do materialu konstrukcyjnego i typu konstrukcji przesla lub jego pomostu.Usztywnienie elementu 6 zalezy od zastosowania dodatkowego posredniego elementu stalowego 7. W przypadku jego braku, usztywnienie elementu 6jest zrealizowane przez uklad zeber podobnych do zeber II (uzebrowania elementu 6 nie pokazano na fig. 1), przyspawanych spoina warsztatowa do elementu 6, zas spoina warsztatowa lub montazowa do blachy slizgowej 11. Dostatecznie skutecznym usztywnieniem elementu 6 w wariancie z zastosowaniem pojedynczego lub wielokrotnego posredniego elementu 7 jest stalowa skrzynkowa konstrukcja komór ruchowych 9, przyspawana spoina montazowa lub warsztatowa do elementów 6 i 1. Wariant rozwiazania z posrednim elementem lub elementami 7 wymaga wykonania w elemencie ograniczajacym i odpowiednich wyciec li dla prowadnic t. W przypadku niewielkich przesuwów dylatacyjnych stosowanie elementu rozdzielczego 7, a przez to i prowadnic t, komór ruchowych 9 oraz wyciec 16 w elemencie ograniczajacym 6 nie jest konieczne i celowe.W przypadku sredniej lub znacznej wielkosci spodziewanych przemieszczen dylatacyjnych przedmio¬ towe rozwiazanie przewiduje zastosowaniejednego, dwóch lub wiecej elementów rozdzielczych 7. Ich glówna funkcja polega na korzystnym podziale przestrzeni dylatacyjnej na okreslona ilosc przestrzeni skladowych.Element rozdzielczy 7 zaopatrzonyjest w przyspawane w okreslonych rozstawach stalowe prowadnice 8, przechodzace przez odpowiednie wyciecia li w elemencie ograniczajacym 6. ProwadniceI sa niezbedne dla zapewnienia nalezytej stabilnosci elementu rozdzielczego 7 i — przy pelnej swobodzie jego przemieszczen liniowych po górnej powierzchni blachy slizgowej 2 oraz przemieszczen katowych w tej plaszczyznie — ograniczenia jego niepozadanych ruchów i drgan spowodowanych dynamicznym oddzialywaniem kól119197 3 samochodowych i cechami sprezystymi blachy slizgowej 1. Istotne znaczenie w tym wzgledzie ma tlumiace dzialanie masy wypelniajacej 17 oraz dobór wielkosci pionowego i poziomego przeswitu wyciecia lf w elemencie ograniczajacym 6.Prowadnice 7 w ich czesci na zewnatrz elementu 6 ukryte sa w skrzynkowej zamknietej komorze ruchowej prowadnic 9. Dlugosci komory 9 i prowadnicI sa dobrane odpowiednio do prognoz ruchowych w przekryciu dylatacyjnym. Komora 9 chroni nawierzchnie obiektu mostowego przed deformacjami i uszko¬ dzeniem jako efektem ruchów prowadnic. Wnetrze komory 9 wypelnione jest masa o odpowiedniej plasty¬ cznosci i konsystencji posiadajaca przy tym wlasciwosci antykorozyjnego zabezpieczenia powierzchni elementów stalowych.Przestrzen dylatacyjna w obrebie nawierzchni obiektu mostowego jest wypetaiona masa etasto- plastyczna 17. Wlasciwosci sprezyste i adhezyjne odpowiednio dobranego kompozytu masy wypelniajacej 17, jej cechy reologiczne oraz fakt ujecia jej miedzy sztywne waskie elementy stalowe 5, i i 7 zapewniaja bardzo zblizone warunki ruchu samochodowego na obszarze i na zewnatrz obszaru dylatacyjnego, przy czym nieznaczne zróznicowanie tych warunków wystepujejedynie na bardzo waskim poprzecznym pasmiejezdni, którego szerokosc nie przekracza najczesciej dlugosci odcinka styku opony samochodowej z nawierzchnia drogowa.Jako masewypelniajaca 17stosuje sie alternatywnie kompozyt masy bitumicznej i kauczuku, lateksu lub zwiazków polimerowych, niezbrojony lub zbrojony tkanina z wlókien syntetycznych lub szklanych; W wewnetrzna pionowa powierzchnie ruchomych elementów t i 1 naklada sie cienka warstwe U kompozytu o szczególnie korzystnych cechach elastycznych. Jej funkcja jest przejecie w calosci krótkotrwa¬ lych ruchów dylatacyjnych o malych amplitudach, bedacych wynikiem sprezystych przemieszczen ustroju nosnego obiektu mostowego wywolanych dzialaniem obciazen ruchomych oraztermicznych ruchów dylata¬ cyjnych odpowiadajacych malej amplitudzie dobowych zmian temperatury otoczenia. Warstwa sprezysta lt izoluje wlasciwa mase wypelniajaca 17 od niewielkich, lecz niekiedy o duzej czestotliwosci, impulsów, ograniczajac wplyw dzialan zmeczeniowych na ogólny proces starzenia kompozytu masy 17, czestotiwosci, impulsów ograniczajac wplyw dzialan zmeczeniowych na ogólny proces starzenia kompozytu masy 17, rezerwujac wykorzystanie jej cech sprezysto-plastycznych dla przeniesienia wplywu znacznych co do wiel¬ kosci, lecz dlugotrwalych w czasie ruchów dylatacyjnych wywolanych zmianami temperatury otoczenia w skali roku lub tez ruchami terenu na obszarach podlegajacych wplywom eksploatacji górniczej. Powiazanie warstw nawierzchniowych z blacha slizgowa 1 jest zrealizowane przez zastosowanie falistych elementów 14z pretów zbrojeniowych spawanych montazowo lub w warsztacie do blachy slizgowej 1.Na identycznej zasadzie laczone sa z elementami 14 przez punktowe zespawanie lub zwykle powiazanie drutem zbrojarskim poziome prety poprzeczne 15 ze stalu zbrojeniowej. Dodatkowo — w przypadku rekonstrukcji przekryc — wykorzystuje sie w miare mozliwosci istniejace elementy sprzyjajace lepszemu powiazaniu nawierzchni z blacha slizgowa 1. Ogólna mysl przewodnia stanowi przy tym dazenie do stworzenia z blachy stalowej 1 i masy bitumicznej nawierzchni zestawu bliskiego modelowi konstrukcji zespolonej, ograniczenie sprezystych deformacji i drgan blachy slizgowej 1, zblizenie wielkosci sprowadzo¬ nych modulów sprezystosci warstw nawierzchniowych poza obrebem i na obszarze przekrycia dylatacyjnego oraz eliminacja mozliwosci uszkodzen lub niekorzystnych deformacji nawierzchni nad blacha slizgowa 1. W nawierzchni bitumicznej na linii jej styku z stalowymi elementami ograniczajacymi 3 i i sa umieszczone wkladki sprezyste 19. Wkladki 19 pelnia funkcje ochronna w stosunku do tychze fragmentów nawierzchni, wykazujacych zazwyczaj tendencje do lokalnych deformacji i wykruszen, rozwijajacych sie nastepnie sukce¬ sywnie na dalsze przylegle partie nawierzchni. Wkladki sprezyste 19 wykonane sa z bitumicznej tkaniny z wlókien syntetycznych lub szklanych, nawinietej wielokrotnie na rdzen z bituminizowanego elastycznego tworzywa poliuretanowego usztywniony podluznie pretem ze stali zbrojeniowej.Zastosowanie warstw izolacyjnych, ich ochrona przez wprowadzenie ochronnego fartucha 12 z blachy ocynkowanej oraz podkladek 13 z blachy stalowej lub tworzywa sztucznego, chroniacych izolacje przed skutkami bezposredniego jej kontaktu z krawedziami zeber usztywniajacych 19, sposóbi materialy wypelnie¬ nia przestrzeni pod katowym elementem 11 i fartuchem ochronnym 12 oraz material i grubosc warstwy ochronnej na tradycyjnej izolacji pomostu — realizowane sa w sposób zgodny z ogólnymi prawidlami nowoczesnej techniki i technologii robót wykonczeniowych na obiektach mostowych. Dla ograniczenia zakresu robót montazowych postuluje sie dostawe elementu S wraz z fartuchem ochronnym 12, lecz przymocowanym do elementu S w pozycji odgietej w góre. Ulatwia to wykonanie robót spawalniczych na styku elementów 5 i 2. W odpowiedniej fazie robót izolacyjnych nastepuje odgiecie blachy fartucha 12 do wlasciwej pozycji poziomej i )C) sczepienie spoina montazowa z zebrami 19.4 119197 Zastrzezenia patentowe 1. Przekrycie dylatacyjne, znamienne tym, ze przestrzen dylatacyjna zamknieta jest od spodu blacha slizgowa (2), a z obu stron stalowymi elementami ograniczajacymi (5) i (6) licujacymi góra z nawierzchnia obiektu mostowego, przyspawanymi wzdluz swych dolnych krawedzi do blach slizgowych (l)i (2), przy czym elementy ograniczajace (5) i (6) sa wzmocnione ukladem usztywnien, zas przestrzen dylatacyjna przekrycia wypelniona jest elasto-plastyczna masa wypelniajaca (17) korzystnie z osnowa z wlókien syntetycznych lub szklanych, przy czym wewnetrzna pionowa powierzchnia elementu ograniczajacego (6) pokryta jest cienka warstwa masy (10) o wlasnosciach sprezystych warunkujaca przejecie malych, lecz o duzej czestotliwosci, przesuwów dylatacyjnych bez ich przekazywania na wlasciwa mase wypelniajaca (17). 2. Przekrycie dylatacyjne wedlug zastrz. I, znamienne tym, ze dla duzych wielkosci przesuwów element ograniczajacy (5) jest usztywniony wkladem zeber (10) i elementem wiazacym (11), a element (6) jest usztywniony ukladem komór ruchowych (9). 3. Przekrycie dylatacyjne wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze dla malych wielkosci przesuwu elementy ograniczajace (5) i (i) sa wzmocnione ukladem zeber (10). 4. Przekrycie dylatacyjne wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze przy duzych wielkosciach przesuwu przestrzen dylatacyjna jest dzielona stalowymi przesuwnymi elementami rozdzielczymi (7) przy czym ele¬ menty rozdzielcze (7) stabilizowane sa ukladem przyspawanych prowadnic (S), przechodzacych przez wyciecia (li) w elemencie ograniczajacym (6) i chronionym ukladem stalowych skrzynkowych komór ruchowych (9) przyspawanych do elementów (1) i (4), przy czym wnetrze komór (9)jest wypelnione masa o konsystencji plastycznej i dzialaniu antykorozyjnym. 5. Przekrycie dylatacyjne wedlug zastrz. I, albo 2, albo 3, albo 4, znamienne tym, ze warstwy nawierzch¬ niowe i elementy stalowe (1) i (3) sa wzajemnie zespolone przez zastosowanie stalowych falistych elementów (14) przyspawanych do elementów przekrycia (1) i (3) oraz przez wprowadzenie stalowych pretów rozdzielczych (15).Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL