Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny sto¬ jak obudowy górniczej, zawierajacy cylinder z tlo¬ kiem i wypelniony medium hydraulicznym, zao¬ patrzony w zawór przelewowy oraz akumulator gazowy tlokowy. Stojak przeznaczony jest do pracy w pokladach zagrozonych tapaniami.W górotworze moga zachodzic gwaltowne wstrza¬ sy zwane w górnictwie tapaniami. Z uwagi na to stojaki pracujace w pokladach zagrozonych tapa¬ niami powinny miec konstrukcje przystosowania do przejecia energii wyzwalajacej sie podczas tapniecia.Wyzwalanie sie. energii tapan zwiazane jest z duzym obnizeniem sie stropów wyrobisk. W zwia¬ zku z powyzszym rdzennik stojaka podczas tapnie- nia musi sie obnizyc równiez o okreslona wielkosc, w bardzo krótkim czasie, nieprzekraczajacym dzie¬ siatki sekundy, aby nie ulec zniszczeniu i zachowac niezmieniona podpornosc.Poza tym zdarza sie, ze w górotworze powstaja elastyczne drgania gasnace. Jesli pierwsze ude¬ rzenia nie uszkodza obudowy, podlega ona jeszcze przez pewien czas dzialaniu sil o zmiennej war¬ tosci. W okresach czasu miedzy maksimami am¬ plitudy drgan obudowa moze stracic pierwotna podpornosc, a wiec kontakt ze stropem.Znany jest stojak hydrauliczny, w którym za¬ stosowano co najmniej jeden zawór przelewowy.W czasie tapniecia, przy przekroczeniu okreslo¬ nego cisnienia w stojaku zawór se otwiera, a z ci- 10 15 20 25 39 snieniowej przestrzeni stojaka odplynie medium hydrauliczne. Zawór otwarty jest do momentu, w którym nastepuje wyrównanie cisnienia.Znany jest z opisu patentowego PRL nr 77333 stojak hydrauliczny skladajacy sie z cylindra i tloka, które sa umieszczone wewnatrz rury pro¬ wadzacej, stojak zaopatrzony jest w przelewowy zawór grzybkowy, oraz w pakiety sprezyn umie¬ szczone miedzy rura prowadzaca a tlokiem.• Znany jest z opisu patentowego PRL nr 109787 hydrauliczny stojak kopalniany, zawierajacy aku¬ mulator cisnienia, umieszczony w komorze wypel¬ nionej ciecza. Komora ta z jednej strony ograni¬ czona jest dnem, z drugiej strony zas jest zam¬ knieta przesuwnym tlokiem, przy czym pojemnik oddzielony jest od kontaktu z tlokiem przestrzenia wypelniona ciecza. Cisnienie gazu w akumulatorze jest równe badz nieznacznie przewyzsza cisnie¬ nie robocze cieczy w stojaku. Komora wypelniona ciecza i zawierajaca gazowy akumulator oraz prze¬ suwny tlok moga byc umieszczone badz wewnatrz rdzennika stojaka, badz wewnatrz spodnika sto¬ jaka. Nacisk stropu, przewyzszajacy podpornosc stojaka powoduje przesuniecie ruchomego tloka w strone komory. Tlok poprzez ciecz znajdujaca sie w komorze oddzialuje na gazowy akumu¬ lator jakim jest pojemnik z gazem* Ga? 6w*zo¬ staje sprezony, dzieki czemu nastepuje zsuniecie sie stojaka pod naciskiem stropu, a wzrost cisnie* nia cieczy wewnatrz stojaka odpowiada wzrostowi 119 4533 cisnienia gazu w akumulatorze. Przy zmniejsza¬ niu sie nacisku stropu stojak wysuwa sie pono¬ wnie nie tracac kontaktu ze stropem.Konstrukcja stojaka z zaworem przelewowym ma te wade, ze przy tapaniach, wskutek krótko- 5 trwalej silnej konwergencji, zawór nie pozwala na tak szybkie obnizenia cisnienia, w zwiazku z czym obserwujemy szesciokrotny wzrost cisnie¬ nia nominalnego i zniszczenie mechaniczne sto¬ jaka, w Konstrukcja stojaka wedlug opisu patentowego PRL nr 77333 ma te wade, ze otwarcie zaworu w czasie tapniecia nastepuje droga mechaniczna.W czasie rozladowywania cisnienia w stojaku, moze nastapic równoczesnie rozprezanie pakietu 15 sprezyn, a wtedy stojak traci kontakt z drgajacym stropem. Stojak ma równiez i te wade, ze z uwagi na duza bezwladnosc jego czesci ruchomej, zawór moze nie zareagowac na tapniecie.Wada rozwiazania wedlug opisu patentowego 20 PRL nr 109787 jest bardzo wysokie cisnienie wstepne gazu w akumulatorze, równe w przybli¬ zeniu cisnieniu cieczy roboczej w stojaku. Cisnie¬ nie takie jest konieczne dla unikniecia znacznej konwergencji stropu, jaka wystapilaby przy wzro- M scie cisnienia w stojaku od cisnienia rozparcia do cisnienia roboczego. Wstepne naladowanie akumu¬ latora ma cisnienie robocze stojaka, wymaga multi- plikatorcw, akumulator jest zbyt duzy, wymaga specjalnych uszczelnien, zaostrzonych srodków bez- 30 pieczenstwa w czasie eksploatacji.Celem wynalazku jest stojak, który ma zalety . stojaka zaopatrzonego w zawór przelewowy, oraz zalety stojaka z akumulatorem gazowym, przy czym stojak taki nie zachowuje jednoczesnie wad 33 stojaków powyzszych.Cel ten osiagnieto w stojaku hydraulicznym zbudowanym z cylindra i tloka, wypelnionym medium hydraulicznym. Do dna cylindra zamo¬ cowana jest obudowa zaworu przelewowego, a do 40 dna obudowy zamocowana jest obudowa akumu¬ latora gazowego, W ten sposób zawór przelewowy i akumulator gazowy usytuowane sa posobnie wzgledem stojaka. 45 Wewnatrz obudowy zaworu przelewowego znaj¬ duje sie kadlub zaworu, który jest usytuowany przesuwnie i oddzialuje na tlok 4 akumulatora gazowego. W kadlubie wykonano kanal upustowy rozciagajacy sie wzdluz tworzacej kadluba na jego czesci. Naprzeciwko tego kanalu, na powierzchni bocznej obudowy zaworu znajduje sie kanal wy¬ plywowy. W pierwotnym polozeniu zaworu oba. kanaly sa przesuniete wzgledem siebie.W dnie akumulatora C znajduje sie pierscien oporowy, którego zewnetrzna powierzchnia przyle-. 55 ga do powierzchni wewnetrznej obudowy aku¬ mulatora. W ten sposób, ogranicza sie skok tloka akumulatora.. Skok. ten mozna ograniczyc równiez przez ograniczenie skoku przesuwnego kadluba zaworu. Osiagnieto to w ten sposób, ze miedzy. 60 obudowa kadluba zaworu a ten kadlub wprowa¬ dzono element oporowy., Uklad zawór — akumulator moze obslugiwac jeden lub kilka stojaków. W przypadku gdy chce¬ my obsluzyc wiecej niz jeden stojak, zawór prze- ** 453 4 lewowy laczymy przewodem z wnetrzem stojaków, a do dna zaworu mocujemy akumulator gazowy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku na którym: fig. 1 — przedstawia stojak w przekroju osiowym, fig. 2 — przedstawia sto¬ jak, w przekroju osiowym w odmiennym wyko¬ naniu, fig. 3 — przedstawia polaczenie stojaka z ukladem zawór — akumulator za pomoca prze¬ wodu.Stojak wedlug wynalazku sklada sie z trzech zasadniczych czesci: stojaka A, zaworu przelewo¬ wego B i akumulatora gazowego C.-Stojak hydrauliczny A sklada sie z cylindra 1 z tlokiem 2.Do dna cylindra 1 zamocowana jest obudowa 8 zaworu B, wewnatrz której znajduje sie kadlub 3.Kadlub 3 usytuowany jest przesuwnie. W kadlu¬ bie 3 wbudowano zawór bezpieczenstwa 10 oraz zawór upustowy li. W kadlubie 3 wykonany jest upustowy kanal 6, rozciagajacy sie wzdluz two¬ rzacej kadluba 3 na jego czesci. Naprzeciwko ka¬ nalu 6 na powierzchni bocznej obudowy 8 znaj¬ duje sie kanal wyplywowy 7. W pierwotnym po¬ lozeniu zaworu kanal 7 jest przesuniety wzgledem kanalu 6.Do dna obudowy 8 zaworu B zamocowana jest obudowa 9 akumulatora C, tak ze kadlub 3 za¬ woru B naciska na tlok 4 akumulatora C. Sred¬ nica zewnetrzna dB kadluba 3 jest mniejsza od srednicy Dc tloka 4. W dnie akumulatora C znaj¬ duje sie pierscien oporowy 5, którego zewnetrzna powierzchnia przylega do powierzchni wewnetrznej obudowy akumulatora C. W ten sposób ogranicza sie skok tloka 4.Na fig. 2 ograniczono skok tloka 4 akumula¬ tora C przez ograniczenie skoku kadluba 3. Osia¬ gnieto to w ten sposób, ze miedzy obudowe 8 kadluba 3 a kadlub 3 wprowadza oporowy element 12.Dzialanie stojaka wedlug wynalazku jest nas¬ tepujace: Przy naglym obnizeniu sie stropu zwie¬ ksza sie gwaltownie cisnienie pod tlokiem 2. sto¬ jaka A, które powoduje przesuw kadluba 3 za¬ woru B. Kadlub 3 naciska na tlok 4 akumulatora C, powodujac sprezanie gazu we wnetrzu akumu¬ latora C. Gdy tlok 4 napotka na opór w postaci oporowego pierscienia 5 gaz w akumulatore C zostaje maksymalnie sprezony. Jednoczesnie upus¬ towy kanal 6 pokryje sie z wyplywowym kanalem 7, Dalszy wzrost cisnienia w stojaku A wyrównuje zawór B. Otwiera sie przelewowy zawór 11 i z ci¬ snieniowej przestrzeni cylindra 1 wyplywa kana¬ lami 6 i 7 medium hydrauliczne, az do wyrówna¬ nia cisnienia w stojaku A.Zastrzezenia patentowe 1. Hydrauliczny stojak obudowy górniczej, za¬ wierajacy cylinder z tlokiem i wypelniony medium hydraulicznym, zaopatrzony w zawór przelewowy, oraz zaopatrzony w akumulator gazowy tlokowy, znamienny tym, ze ma przelewowy zawór (B) i gazowy akumulator (C) usytuowane posobnie wzgledem stojaka hydraulicznego (A), przy czym kadlub (3) zaworu (B) jest usytuowany przesuwnie110- 453 i oddzialuje na tlok (4) akumulatora (C). 2. Hydrauliczny stojak obudowy górniczej we¬ dlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma w dnie akumulatora (C) pierscien oporowy (5), którego zewnetrzna powierzchnia przylega do powierzchni wewnetrznej obudowy akumulatora (C). 3. Hydrauliczny stojak obudowy górniczej we¬ dlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma miedzy obu¬ dowa (8) a kadlubem (3) zaworu (B), ograniczajacy skok tloka (4) oporowy element (12). 4. Hydrauliczny stojak obudowy górniczej we¬ dlug zastrz. 2 lub 3, znamienny tym, ze ma obudo¬ we (8) zaworu (B) zamocowana do dna cylindra (1) stojaka (A), a obudowa (9) akumulatora (C) jest zamocowana do dna obudowy (8) zaworu (B). 5. Hydrauliczny stojak obudowy górniczej we¬ dlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zawór (B) ma 10 15 w kadlubie (3) upustowy kanal (6) polaczony z oto¬ czeniem, rozciagajacy sie wzdluz tworzacej kadlu¬ ba (3) na jego czesci, a kanal wyplywowy (7) z kadluba (3) zaworu (B) usytuowany jest naprze¬ ciwko kanalu (C) na powierzchni bocznej obudowy (8), przy czym w pierwotnym polozeniu zaworu (B), kanal (A) jest przesuniety wzgledem kanalu (3) o odlegosc (X). 6. Hydrauliczny stojak obudowy górniczej we¬ dlug zastrz. 5, znamienny tym, ze ma zawór (B) polaczony przewodem (13) z wnetrzem co najmniej jednego stojaka (A), a do dna zaworu (B) zamoco¬ wany jest akumulator gazowy (C). 7. Hydrauliczny stojak obudowy górniczej we¬ dlug zastrz. 6, znamienny tym, ze srednica zew¬ netrzna (dB) kadluba (3) zaworu (B) jest mniejsza od srednicy (Dc) tloka (4) akumulatora (C).Fig. 1 "* i Fig. 2119 453 Fin. 3 LZGraf. Z-d Nr 2 — 131/83 100 + 20 cgz, A4 Cena 100 zl PL